Adhyaya 10

Verse 1

श्रीशुक उवाच अत्र सर्गो विसर्गश्च स्थानं पोषणमूतय: । मन्वन्तरेशानुकथा निरोधो मुक्तिराश्रय: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī—Sa Śrīmad-Bhāgavatam ay may sampung paksa: sarga, visarga, sthāna, pag-aaruga ng Panginoon, ūti (pag-uudyok sa gawa), manvantara, īśa-anukathā, nirodha, mukti, at āśraya (Pinakamataas na Katotohanan).

Verse 2

दशमस्य विशुद्ध्यर्थं नवानामिह लक्षणम् । वर्णयन्ति महात्मान: श्रुतेनार्थेन चाञ्जसा ॥ २ ॥

Upang maihiwalay ang kadalisayan ng ikasampu—āśraya—ipinapaliwanag ng mga dakilang pantas ang mga palatandaan ng iba pang siyam: minsan batay sa śruti, minsan sa paliwanag ng kahulugan, at minsan sa malinaw na pagbubuod.

Verse 3

भूतमात्रेन्द्रियधियां जन्म सर्ग उदाहृत: । ब्रह्मणो गुणवैषम्याद्विसर्ग: पौरुष: स्मृत: ॥ ३ ॥

Ang unang paglikha ng labing-anim na sangkap—limang bhūta, limang tanmātra, limang pandamang pangkaalaman, at isipan—ay tinatawag na sarga; at ang kasunod na paglikha ni Brahmā dahil sa pagkakaiba-iba ng guṇa ay visarga (ikalawang paglikha).

Verse 4

स्थितिर्वैकुण्ठविजय: पोषणं तदनुग्रह: । मन्वन्तराणि सद्धर्म ऊतय: कर्मवासना: ॥ ४ ॥

Ang wastong kalagayan ng mga nilalang ay “tagumpay ng Vaikuṇṭha”: sumunod sa batas ng Panginoon at mamuhay sa kapayapaan; ang pag-aaruga ay Kanyang biyaya. Ang manvantara ay kaayusan ng sadharma, at ang ūti ay udyok mula sa pagnanasa sa bunga ng karma.

Verse 5

अवतारानुचरितं हरेश्चास्यानुवर्तिनाम् । पुंसामीशकथा: प्रोक्ता नानाख्यानोपबृंहिता: ॥ ५ ॥

Ang īśa-kathā ay nagsasalaysay ng mga avatāra ni Bhagavān Hari at ng Kanyang mga gawain, kasama ang mga gawain ng Kanyang dakilang mga deboto; pinayayaman ito ng sari-saring banal na salaysay.

Verse 6

निरोधोऽस्यानुशयनमात्मन: सह शक्तिभि: । मुक्तिर्हित्वान्यथारूपं स्वरूपेण व्यवस्थिति: ॥ ६ ॥

Ang nirodha ay kapag ang jīva, kasama ang kanyang nakagapos na hilig at mga lakas, ay nalulusaw sa yoga-nidrā ni Mahā-Viṣṇu; ito ang pagwawakas at pag-urong ng sanlibutan. Ang mukti ay ang permanenteng pananatili ng jīva sa sariling svarūpa matapos talikuran ang nagbabagong magaspang at maselang katawan.

Verse 7

आभासश्च निरोधश्च यतोऽस्त्यध्यवसीयते । स आश्रय: परं ब्रह्म परमात्मेति शब्द्यते ॥ ७ ॥

Ang pinagmumulan kung saan natitiyak ang paglitaw ng sansinukob, ang pag-iimbak nito, at ang nirodha (pag-urong) nito—Siya ang Āśraya. Siya ang tinatawag na Parabrahman at Paramātmā; Siya ang Kataas-taasang Katotohanan, ang ganap na Pinagmulan.

Verse 8

योऽध्यात्मिकोऽयं पुरुष: सोऽसावेवाधिदैविक: । यस्तत्रोभयविच्छेद: पुरुषो ह्याधिभौतिक: ॥ ८ ॥

Ang jīva na may mga kasangkapan ng pandama ay tinatawag na adhyātmika na puruṣa. Ang diyos na namamahala sa mga pandama ay adhidaivika. At ang anyong katawan na nakikita mula sa pagsasanib at paghihiwalay ng dalawa ay adhibhautika na puruṣa.

Verse 9

एकमेकतराभावे यदा नोपलभामहे । त्रितयं तत्र यो वेद स आत्मा स्वाश्रयाश्रय: ॥ ९ ॥

Kung wala ang isa sa tatlong ito, hindi mauunawaan ang iba; ang tatlo ay magkakaugnay at umaasa sa isa’t isa. Ngunit ang Kataas-taasang Panginoon, na saksi sa lahat bilang “sandigan ng mga sandigan,” ay malaya sa lahat; Siya ang pinakamataas na kanlungan.

Verse 10

पुरुषोऽण्डं विनिर्भिद्य यदासौ स विनिर्गत: । आत्मनोऽयनमन्विच्छन्नपोऽस्राक्षीच्छुचि: शुची: ॥ १० ॥

Si Mahā‑Viṣṇu bilang puruṣa ay lumitaw mula sa Karagatang Sanhi, pinaghiwa-hiwalay ang mga sansinukob; at sa pagnanais na magkaroon ng hihigaan sa bawat isa, nilikha Niya ang dalisay na tubig na Garbhodaka at pumasok sa bawat sansinukob.

Verse 11

तास्ववात्सीत् स्वसृष्टासु सहस्रंपरिवत्सरान् । तेन नारायणो नाम यदाप: पुरुषोद्भवा: ॥ ११ ॥

Nanahan ang Panginoon sa mga tubig na Kanyang nilikha sa loob ng libong taon. Ang tubig na nagmula sa Kataas-taasang Purusha ay tinatawag na ‘nāra’; at dahil Siya’y nahihimlay sa tubig na iyon, Siya’y kilala bilang ‘Nārāyaṇa’.

Verse 12

द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च । यदनुग्रहत: सन्ति न सन्ति यदुपेक्षया ॥ १२ ॥

Ang sangkap na materyal, karma, panahon, likas na katangian (mga guna), at ang mga jīva—lahat ay umiiral dahil lamang sa Kanyang biyaya; kapag Siya’y hindi na magmalasakit, sa isang iglap ay naglalaho ang lahat.

Verse 13

एको नानात्वमन्विच्छन् योगतल्पात् समुत्थित: । वीर्यं हिरण्मयं देवो मायया व्यसृजत् त्रिधा ॥ १३ ॥

Ang iisang Panginoon, mula sa higaan ng yoga-nidrā, ay bumangon na may hangaring ihayag ang sari-saring nilalang; sa pamamagitan ng Kanyang māyā-śakti, iniluwal Niya ang gintong binhing puruṣa sa tatlong anyo.

Verse 14

अधिदैवमथाध्यात्ममधिभूतमिति प्रभु: । अथैकं पौरुषं वीर्यं त्रिधाभिद्यत तच्छृणु ॥ १४ ॥

Ang iisang kapangyarihang puruṣa ng Panginoon ay nahahati sa tatlo: adhidaiwa, adhyātma, at adhibhūta; pakinggan mo sa akin kung paano ito nahahati.

Verse 15

अन्त:शरीर आकाशात् पुरुषस्य विचेष्टत: । ओज: सहो बलं जज्ञे तत: प्राणो महानसु: ॥ १५ ॥

Mula sa ākāśa na nasa loob ng transendental na katawan ng nahayag na Mahā-Viṣṇu, dahil sa Kanyang pagkilos, lumitaw ang lakas ng pandama, tibay ng isip, at lakas ng katawan; at sumunod ang Mahā-prāṇa, ang bukal ng kabuuang puwersa ng buhay.

Verse 16

अनुप्राणन्ति यं प्राणा: प्राणन्तं सर्वजन्तुषु । अपानन्तमपानन्ति नरदेवमिवानुगा: ॥ १६ ॥

Gaya ng mga tagasunod ng hari na sumusunod sa kanilang panginoon, gayon din kapag gumagalaw ang kabuuang lakas ng prāṇa, gumagalaw ang lahat ng nilalang; at kapag ito’y tumigil, humihinto rin ang mga gawain ng mga pandama.

Verse 17

प्राणेनाक्षिपता क्षुत् तृडन्तरा जायते विभो: । पिपासतो जक्षतश्च प्राङ्‍मुखं निरभिद्यत ॥ १७ ॥

Nang ang puwersa ng buhay ay ginulo ng Virāṭ-Puruṣa, sumibol ang gutom at uhaw; at nang naisin Niyang uminom at kumain, nabuksan at nahayag ang bibig.

Verse 18

मुखतस्तालु निर्भिन्नं जिह्वा तत्रोपजायते । ततो नानारसो जज्ञे जिह्वया योऽधिगम्यते ॥ १८ ॥

Mula sa bibig nahayag ang ngalangala, at doon din isinilang ang dila; pagkatapos, lumitaw ang sari-saring lasa upang malasahan ng dila.

Verse 19

विवक्षोर्मुखतो भूम्नो वह्निर्वाग् व्याहृतं तयो: । जले चैतस्य सुचिरं निरोध: समजायत ॥ १९ ॥

Nang naisin ng Kataas-taasan na magsalita, umalingawngaw ang wika mula sa bibig; at mula rin doon nahayag ang diyos na tagapamahala, si Agni (apoy). Ngunit nang Siya’y nakahimlay sa tubig, ang mga gawang ito’y matagal na nasuspinde.

Verse 20

नासिके निरभिद्येतां दोधूयति नभस्वति । तत्र वायुर्गन्धवहो घ्राणो नसि जिघृक्षत: ॥ २० ॥

Pagkaraan, nang naisin ng Kataas-taasang Puruṣa na makaamoy, nahayag ang butas ng ilong at paghinga; lumitaw ang pandamang pang-amoy at ang mga amoy, at nahayag din ang diyos ng hangin na nagdadala ng samyo.

Verse 21

यदात्मनि निरालोकमात्मानं च दिद‍ृक्षत: । निर्भिन्ने ह्यक्षिणी तस्य ज्योतिश्चक्षुर्गुणग्रह: ॥ २१ ॥

Nang ang lahat ay nasa dilim, ninais ng Bhagavān na makita ang Kanyang Sarili at ang nilikha. Kaya nahayag ang mga mata; si Surya bilang diyos ng liwanag, ang lakas ng paningin, at ang bagay na nakikita.

Verse 22

बोध्यमानस्य ऋषिभिरात्मनस्तज्जिघृक्षत: । कर्णौ च निरभिद्येतां दिश: श्रोत्रं गुणग्रह: ॥ २२ ॥

Nang magnasa ang mga dakilang rishi na makilala ang Ātman, sumibol ang pagnanais na makinig. Kaya nahayag ang mga tainga; ang mga direksiyon bilang mga tagapangasiwang diyos, ang lakas ng pandinig, at ang naririnig na bagay.

Verse 23

वस्तुनो मृदुकाठिन्यलघुगुर्वोष्णशीतताम् । जिघृक्षतस्त्वङ् निर्भिन्ना तस्यां रोममहीरुहा: । तत्र चान्तर्बहिर्वातस्त्वचा लब्धगुणो वृत: ॥ २३ ॥

Nang magnasa na madama ang mga katangian ng bagay—malambot at matigas, magaan at mabigat, mainit at malamig—nahayag ang balat bilang saligan ng haplos; ang mga butas ng balat, mga balahibo sa katawan, at ang mga tagapangasiwang diyos (mga diyos ng punò) ay lumitaw. Sa loob at labas ng balat ay may balabal ng hangin na nagpapalinaw sa katangian ng paghipo.

Verse 24

हस्तौ रुरुहतुस्तस्य नानाकर्मचिकीर्षया । तयोस्तु बलवानिन्द्र आदानमुभयाश्रयम् ॥ २४ ॥

Pagkaraan, nang naisin ng Kataas-taasang Persona na gumawa ng sari-saring gawain, nahayag ang dalawang kamay. Kasabay nito lumitaw ang lakas ng mga kamay, si Indra na diyos ng langit, at ang mga gawaing umaasa sa kapwa (tulad ng pagkuha at pagbibigay).

Verse 25

गतिं जिगीषत: पादौ रुरुहातेऽभिकामिकाम् । पद्‍भ्यां यज्ञ: स्वयं हव्यं कर्मभि: क्रियते नृभि: ॥ २५ ॥

Pagkaraan, dahil sa pagnanais Niyang pagharian ang paggalaw, nahayag ang Kanyang mga paa; at mula sa mga paa ay lumitaw ang diyos na tagapangasiwa na tinatawag na Viṣṇu. Sa Kanyang sariling paggabay, ang mga tao ay abala sa pag-aalay ng havi sa yajña sa pamamagitan ng kani-kanilang tungkulin.

Verse 26

निरभिद्यत शिश्नो वै प्रजानन्दामृतार्थिन: । उपस्थ आसीत् कामानां प्रियं तदुभयाश्रयम् ॥ २६ ॥

Pagkaraan, upang maganap ang ligayang seksuwal, pag-aanak, at paglasap ng makalangit na nektar, ipinahayag ng Panginoon ang ari (upastha); ang bagay ng pagnanasa at ang diyos na Prajāpati ay kapwa nakasalalay dito.

Verse 27

उत्सिसृक्षोर्धातुमलं निरभिद्यत वै गुदम् । तत: पायुस्ततो मित्र उत्सर्ग उभयाश्रय: ॥ २७ ॥

Pagkaraan, nang naisin Niyang ilabas ang dumi ng pagkain, lumitaw ang butas ng pagdumi at ang pandamang-ugat nito, kasama ang namumunong diyos na si Mitra; kapwa ang ugat at ang inilalabas ay nasa kanyang kanlungan.

Verse 28

आसिसृप्सो: पुर: पुर्या नाभिद्वारमपानत: । तत्रापानस्ततो मृत्यु: पृथक्त्वमुभयाश्रयम् ॥ २८ ॥

Pagkaraan, nang naisin Niyang lumipat mula sa isang katawan tungo sa iba, nilikha nang magkakasama ang pintuan ng pusod, ang hanging apāna, at ang kamatayan; ang pusod ang kanlungan ng kamatayan at ng puwersang naghihiwalay.

Verse 29

आदित्सोरन्नपानानामासन् कुक्ष्यन्त्रनाडय: । नद्य: समुद्राश्च तयोस्तुष्टि: पुष्टिस्तदाश्रये ॥ २९ ॥

Nang naisin Niyang kumain at uminom, nahayag ang tiyan, mga bituka, at mga daluyan; ang mga ilog at dagat ang pinagmumulan ng kanilang kabusugan at pag-aalaga sa katawan.

Verse 30

निदिध्यासोरात्ममायां हृदयं निरभिद्यत । ततो मनश्चन्द्र इति सङ्कल्प: काम एव च ॥ ३० ॥

Nang naisin Niyang pagnilayan ang mga gawa ng Kanyang sariling lakas (ātma-māyā), nahayag ang puso, luklukan ng isip; saka lumitaw ang isip, ang buwan bilang namumunong diyos nito, ang matibay na pasya, at ang pagnanasa.

Verse 31

त्वक्‍चर्ममांसरुधिरमेदोमज्जास्थिधातव: । भूम्यप्तेजोमया: सप्त प्राणो व्योमाम्बुवायुभि: ॥ ३१ ॥

Ang manipis na sapin ng balat, balat, laman, dugo, taba, utak-buto, at buto—ang pitong dhātu na ito ay mula sa lupa, tubig, at apoy; samantalang ang prāṇa ay nagmumula sa kalangitan, tubig, at hangin.

Verse 32

गुणात्मकानीन्द्रियाणि भूतादिप्रभवा गुणा: । मन: सर्वविकारात्मा बुद्धिर्विज्ञानरूपिणी ॥ ३२ ॥

Ang mga pandama ay may ugnay sa mga guṇa, at ang mga guṇa ay nagmumula sa bhūtādi (ahaṅkāra). Ang isipan (manas) ang sisidlan ng lahat ng pagbabago; at ang buddhi ang anyo ng vijñāna, ang kapangyarihang magpasya.

Verse 33

एतद्भगवतो रूपं स्थूलं ते व्याहृतं मया । मह्यादिभिश्चावरणैरष्टभिर्बहिरावृतम् ॥ ३३ ॥

Sa ganitong paraan, inilarawan ko sa iyo ang magaspang na anyo ng Bhagavān, na natatakpan mula sa labas ng walong balabal gaya ng mahī (lupa) at iba pa.

Verse 34

अत: परं सूक्ष्मतममव्यक्तं निर्विशेषणम् । अनादिमध्यनिधनं नित्यं वाङ्‍मनस: परम् ॥ ३४ ॥

Kaya, lampas dito ay may pagpapakita na higit na mas pino kaysa sa pinakapino: avyakta at nirviśeṣa; walang simula, walang gitna, walang wakas; walang hanggan at lampas sa salita at isip.

Verse 35

अमुनी भगवद्रूपे मया ते ह्यनुवर्णिते । उभे अपि न गृह्णन्ति मायासृष्टे विपश्चित: ॥ ३५ ॥

Ang dalawang anyo ng Bhagavān na inilarawan ko mula sa pananaw na materyal ay hindi tinatanggap ng mga dalisay na bhakta na tunay na nakakakilala sa Kanya, sapagkat itinuturing nila itong likha ng māyā.

Verse 36

स वाच्यवाचकतया भगवान् ब्रह्मरूपधृक् । नामरूपक्रिया धत्ते सकर्माकर्मक: पर: ॥ ३६ ॥

Ang Bhagavan, na nagtataglay ng anyong Brahman, ay nagpapahayag ng Kanyang banal na pangalan, anyo, katangian, lila, mga kasama at makalangit na pagkakaiba-iba; bagama’t di naaapektuhan ng mga gawa, Siya’y waring abala sa mga ito.

Verse 37

प्रजापतीन्मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् । सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥ किन्नराप्सरसो नागान् सर्पान् किम्पुरुषान्नरान् । मातृ रक्ष:पिशाचांश्च प्रेतभूतविनायकान् ॥ ३८ ॥ कूष्माण्डोन्मादवेतालान् यातुधानान् ग्रहानपि । खगान्मृगान् पशून् वृक्षान् गिरीन्नृप सरीसृपान् ॥ ३९ ॥ द्विविधाश्चतुर्विधा येऽन्ये जलस्थलनभौकस: । कुशलाकुशला मिश्रा: कर्मणां गतयस्त्विमा: ॥ ४० ॥

O Hari, O Hari, O Hari—O Hari, O Hari, O Hari. (Hindi devotional placeholder removed)

Verse 38

प्रजापतीन्मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् । सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥ किन्नराप्सरसो नागान् सर्पान् किम्पुरुषान्नरान् । मातृ रक्ष:पिशाचांश्च प्रेतभूतविनायकान् ॥ ३८ ॥ कूष्माण्डोन्मादवेतालान् यातुधानान् ग्रहानपि । खगान्मृगान् पशून् वृक्षान् गिरीन्नृप सरीसृपान् ॥ ३९ ॥ द्विविधाश्चतुर्विधा येऽन्ये जलस्थलनभौकस: । कुशलाकुशला मिश्रा: कर्मणां गतयस्त्विमा: ॥ ४० ॥

O hari, ang mga Kinnara at Apsara, ang mga Nāga at ahas, ang mga Kimpuruṣa at mga tao, ang mga naninirahan sa Mātṛloka, ang mga rākṣasa at piśāca, at ang mga preta-bhūta-vināyaka—lahat ay nililikha ng Kataas-taasang Panginoon ayon sa dating karma.

Verse 39

प्रजापतीन्मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् । सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥ किन्नराप्सरसो नागान् सर्पान् किम्पुरुषान्नरान् । मातृ रक्ष:पिशाचांश्च प्रेतभूतविनायकान् ॥ ३८ ॥ कूष्माण्डोन्मादवेतालान् यातुधानान् ग्रहानपि । खगान्मृगान् पशून् वृक्षान् गिरीन्नृप सरीसृपान् ॥ ३९ ॥ द्विविधाश्चतुर्विधा येऽन्ये जलस्थलनभौकस: । कुशलाकुशला मिश्रा: कर्मणां गतयस्त्विमा: ॥ ४० ॥

O hari, ang mga kūṣmāṇḍa, mga baliw, vetāla, yātudhāna at mga bituin; gayundin ang mga ibon, mailap na hayop, mga alagang hayop, mga puno, mga bundok at mga reptilya—lahat ay nililikha ng Kataas-taasang Panginoon ayon sa karma.

Verse 40

प्रजापतीन्मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् । सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥ किन्नराप्सरसो नागान् सर्पान् किम्पुरुषान्नरान् । मातृ रक्ष:पिशाचांश्च प्रेतभूतविनायकान् ॥ ३८ ॥ कूष्माण्डोन्मादवेतालान् यातुधानान् ग्रहानपि । खगान्मृगान् पशून् वृक्षान् गिरीन्नृप सरीसृपान् ॥ ३९ ॥ द्विविधाश्चतुर्विधा येऽन्ये जलस्थलनभौकस: । कुशलाकुशला मिश्रा: कर्मणां गतयस्त्विमा: ॥ ४० ॥

O hari, ang iba pang nilalang na naninirahan sa tubig, lupa, at himpapawid—may dalawang uri at apat na uri, nasa kalagayang mabuti, masama, o halo—iyan ang daloy ng karma; silang lahat ay nililikha ng Kataas-taasang Panginoon ayon sa kani-kanilang dating gawa.

Verse 41

सत्त्वं रजस्तम इति तिस्र: सुरनृनारका: । तत्राप्येकैकशो राजन् भिद्यन्ते गतयस्त्रिधा । यदैकैकतरोऽन्याभ्यां स्वभाव उपहन्यते ॥ ४१ ॥

Ayon sa tatlong guna—sattva, rajas, at tamas—may mga nilalang na tinatawag na mga deva, tao, at mga nilalang na pang-impyerno. O Hari, kahit ang bawat guna, kapag nahalo sa dalawa pa, ay nahahati sa tatlo; kapag ang isang guna ay natatabunan ng dalawa, ang gawi at landas ng nilalang ay umaayon sa gayong halo.

Verse 42

स एवेदं जगद्धाता भगवान् धर्मरूपधृक् । पुष्णाति स्थापयन् विश्वं तिर्यङ्‍नरसुरादिभि: ॥ ४२ ॥

Siya ring ang Bhagavān, tagapagtangan ng sanlibutan at may anyo ng Dharma. Matapos itatag ang paglikha, inaalagaan Niya ang daigdig sa iba’t ibang anyo—hayop, tao, at mga deva—at bumababa bilang avatāra upang iligtas ang mga kaluluwang nakagapos.

Verse 43

तत: कालाग्निरुद्रात्मा यत्सृष्टमिदमात्मन: । संनियच्छति तत् काले घनानीकमिवानिल: ॥ ४३ ॥

Pagkaraan, sa wakas ng kalpa, ang Panginoon mismo bilang Kālāgni-Rudra ay wawasak sa buong nilikha Niya, gaya ng hangin na nagpapalayas sa mga ulap.

Verse 44

इत्थंभावेन कथितो भगवान् भगवत्तम: । नेत्थंभावेन हि परं द्रष्टुमर्हन्ति सूरय: ॥ ४४ ॥

Ganyan inilalarawan ng mga dakilang mapagnilay ang mga gawain ng Kataas-taasang Bhagavān. Ngunit ang mga dalisay na bhakta ay karapat-dapat makakita ng higit pang maluwalhating bagay sa transendensiya, lampas sa mga katangiang ito.

Verse 45

नास्य कर्मणि जन्मादौ परस्यानुविधीयते । कर्तृत्वप्रतिषेधार्थं माययारोपितं हि तत् ॥ ४५ ॥

Sa Kataas-taasang Panginoon, hindi iniuugnay ang tuwirang pagkamaylikha sa paglikha at pagwasak ng mundong materyal. Ang sinasabi ng mga Veda na tila tuwirang pakikialam Niya ay upang pabulaanan ang paniwalang ang prakṛti ang lumikha; iyon ay paglalarawang iniuukol dahil sa māyā.

Verse 46

अयं तु ब्रह्मण: कल्प: सविकल्प उदाहृत: । विधि: साधारणो यत्र सर्गा: प्राकृतवैकृता: ॥ ४६ ॥

Ito ang kalpa ni Brahmā na inilahad nang buod, ang pangkalahatang tuntunin sa loob ng isang araw ni Brahmā. Sa ilalim ng iisang batas na ito nagaganap ang mga sarga na prākṛta at vaīkṛta, at sa paglikha ng mahat-tattva ang kalikasang materyal ay lumalawak at nagkakahiwa-hiwalay ayon din dito.

Verse 47

परिमाणं च कालस्य कल्पलक्षणविग्रहम् । यथा पुरस्ताद्व्याख्यास्ये पाद्मं कल्पमथो श‍ृणु ॥ ४७ ॥

O Hari, ipaliliwanag ko sa tamang panahon ang sukat ng panahon at ang mga palatandaan nito sa magaspang at maselan na anyo; ngunit sa ngayon, pakinggan mo muna ang Pādma-kalpa.

Verse 48

शौनक उवाच यदाह नो भवान् सूत क्षत्ता भागवतोत्तम: । चचार तीर्थानि भुवस्त्यक्त्वा बन्धून् सुदुस्त्यजान् ॥ ४८ ॥

Sinabi ni Śaunaka Ṛṣi: O Sūta, sinabi mo na sa amin noon na si Vidura, ang bhāgavata-uttama (kṣattā), ay iniwan ang mga kamag-anak na napakahirap talikuran at naglakbay sa mga banal na pook sa daigdig. Kaya ngayon, nagtatanong ako tungkol kay Vidura.

Verse 49

क्षत्तु: कौशारवेस्तस्य संवादोऽध्यात्मसंश्रित: । यद्वा स भगवांस्तस्मै पृष्टस्तत्त्वमुवाच ह ॥ ४९ ॥ ब्रूहि नस्तदिदं सौम्य विदुरस्य विचेष्टितम् । बन्धुत्यागनिमित्तं च यथैवागतवान् पुन: ॥ ५० ॥

Sinabi ni Śaunaka Ṛṣi: O mabuting ginoo, ipahayag sa amin ang usapang ukol sa espiritu sa pagitan ni Vidura (kṣattā) at ni Maitreya Kaushāravi—ano ang itinanong ni Vidura at anong tattva ang isinagot ni Maitreya. Sabihin din ang dahilan ng pagtalikod ni Vidura sa ugnayang pampamilya, kung bakit siya muling umuwi, at ang kanyang mga gawain habang nasa mga banal na pook ng paglalakbay-dasalin.

Verse 50

क्षत्तु: कौशारवेस्तस्य संवादोऽध्यात्मसंश्रित: । यद्वा स भगवांस्तस्मै पृष्टस्तत्त्वमुवाच ह ॥ ४९ ॥ ब्रूहि नस्तदिदं सौम्य विदुरस्य विचेष्टितम् । बन्धुत्यागनिमित्तं च यथैवागतवान् पुन: ॥ ५० ॥

O mabuting ginoo, sabihin sa amin ang lahat ng ginawa ni Vidura—bakit niya tinalikuran ang ugnayang pampamilya, paano siya muling nakauwi, at ano ang kanyang isinagawa sa mga banal na pook; at ipahayag din nang wasto ang buod ng aral ni Maitreya.

Verse 51

सूत उवाच राज्ञा परीक्षिता पृष्टो यदवोचन्महामुनि: । तद्वोऽभिधास्ये श‍ृणुत राज्ञ: प्रश्नानुसारत: ॥ ५१ ॥ यच्च व्रजन्त्यनिमिषामृषभानुवृत्त्या दूरेयमा ह्युपरि न: स्पृहणीयशीला: । भर्तुर्मिथ: सुयशस: कथनानुराग- वैक्लव्यबाष्पकलया पुलकीकृताङ्गा: ॥

Sinabi ni Śrī Sūta Gosvāmī: Ang mga paksang ipinaliwanag ng dakilang muni bilang tugon sa mga tanong ni Haring Parīkṣit, iyon din ang aking isasalaysay sa inyo ayon sa pagkakasunod ng mga tanong; makinig nang taimtim.