Adhyaya 10

Verse 1

सूत उवाच स एवमनुभूयेदं नारायणविनिर्मितम् । वैभवं योगमायायास्तमेव शरणं ययौ ॥ १ ॥

Sinabi ni Sūta: Ang lahat ng ito ay maringal na pagpapakita ng Yogamāyā na inayos ni Nārāyaṇa. Matapos maranasan, si Ṛṣi Mārkaṇḍeya ay sumilong sa Panginoon.

Verse 2

श्रीमार्कण्डेय उवाच प्रपन्नोऽस्म्यङ्‍‍घ्रिमूलं ते प्रपन्नाभयदं हरे । यन्माययापि विबुधा मुह्यन्ति ज्ञानकाशया ॥ २ ॥

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: O Hari, sumisilong ako sa talampakan ng iyong mga paang-loto, na nagbibigay ng kawalang-takot sa mga sumuko. Maging ang mga diyos ay nalilito sa iyong māyā na nag-aanyong kaalaman.

Verse 3

सूत उवाच तमेवं निभृतात्मानं वृषेण दिवि पर्यटन् । रुद्राण्या भगवान् रुद्रो ददर्श स्वगणैर्वृत: ॥ ३ ॥

Sinabi ni Sūta: Habang naglalakbay sa langit sakay ng kanyang toro, si Bhagavān Rudra, kasama si Rudrāṇī at napalilibutan ng kanyang mga tagasunod, ay nakita si Mārkaṇḍeya na nasa malalim na samādhi.

Verse 4

अथोमा तमृषिं वीक्ष्य गिरिशं समभाषत । पश्येमं भगवन् विप्रं निभृतात्मेन्द्रियाशयम् ॥ ४ ॥

Nang makita ni Umā ang rishi, sinabi niya kay Giriśa: Mahal na Panginoon, tingnan ang marunong na brāhmaṇa na ito; ang katawan, isip, at mga pandama niya ay di gumagalaw sa samādhi.

Verse 5

निभृतोदझषव्रातो वातापाये यथार्णव: । कुर्वस्य तपस: साक्षात् संसिद्धिं सिद्धिदो भवान् ॥ ५ ॥

Siya’y kalmado gaya ng dagat kapag huminto ang hangin at nananatiling tahimik ang mga isda. Kaya, O panginoong nagbibigay ng siddhi sa mga nag-aayuno at nagtatapa, ipagkaloob mo sa rishi ang nararapat na lantad na kasakdalan.

Verse 6

श्रीभगवानुवाच नैवेच्छत्याशिष: क्‍वापि ब्रह्मर्षिर्मोक्षमप्युत । भक्तिं परां भगवति लब्धवान् पुरुषेऽव्यये ॥ ६ ॥

Wika ni Śrī Bhagavān (Śiva): Ang banal na brahmarṣi na ito ay hindi naghahangad ng anumang biyaya, ni maging ng mokṣa; sapagkat natamo na niya ang dalisay na pinakamataas na bhakti sa di-nauubos na Kataas-taasang Persona ng Diyos.

Verse 7

अथापि संवदिष्यामो भवान्येतेन साधुना । अयं हि परमो लाभो नृणां साधुसमागम: ॥ ७ ॥

Gayunman, O Bhavānī, makipag-usap tayo sa banal na taong ito; sapagkat para sa tao, ang pakikisama sa mga sādhu ang pinakamataas na pakinabang.

Verse 8

सूत उवाच इत्युक्त्वा तमुपेयाय भगवान् स सतां गति: । ईशान: सर्वविद्यानामीश्वर: सर्वदेहिनाम् ॥ ८ ॥

Sabi ni Sūta: Pagkasabi nito, si Bhagavān Śaṅkara—kanlungan ng mga dalisay na kaluluwa, panginoon ng lahat ng kaalamang espirituwal, at tagapamahala ng lahat ng may katawan—ay lumapit sa pantas.

Verse 9

तयोरागमनं साक्षादीशयोर्जगदात्मनो: । न वेद रुद्धधीवृत्तिरात्मानं विश्वमेव च ॥ ९ ॥

Dahil tumigil ang pag-andar ng materyal na isip ni Mārkaṇḍeya, hindi niya napansin na ang dalawang Īśvara (Śiva at Pārvatī), ang kaluluwa ng sansinukob, ay dumating nang personal; wala siyang kamalayan sa sarili at sa panlabas na daigdig.

Verse 10

भगवांस्तदभिज्ञाय गिरिशो योगमायया । आविशत्तद्गुहाकाशं वायुश्छिद्रमिवेश्वर: ॥ १० ॥

Nang maunawaan ang kalagayan, ginamit ni Bhagavān Girīśa (Śiva) ang kanyang yogamāyā upang pumasok sa kalangitan ng yungib ng puso ni Mārkaṇḍeya, gaya ng hangin na dumaraan sa isang siwang.

Verse 11

आत्मन्यपि शिवं प्राप्तं तडित्पिङ्गजटाधरम् । त्र्यक्षं दशभुजं प्रांशुमुद्यन्तमिव भास्करम् ॥ ११ ॥ व्याघ्रचर्माम्बरं शूलधनुरिष्वसिचर्मभि: । अक्षमालाडमरुककपालं परशुं सह ॥ १२ ॥ बिभ्राणं सहसा भातं विचक्ष्य हृदि विस्मित: । किमिदं कुत एवेति समाधेर्विरतो मुनि: ॥ १३ ॥

Nakita ni Śrī Mārkaṇḍeya na biglang nagpakita sa loob ng kanyang puso si Panginoong Śiva. Ang Kanyang ginintuang buhok na jata ay tila kidlat; Siya’y may tatlong mata, sampung bisig, at matayog na katawan na kumikislap na parang sumisikat na araw. Suot Niya ang balat ng tigre at tangan ang trisula, busog, mga palaso, espada, kalasag, rosaryo ng dasal, tambol na ḍamaru, bungo, at palakol. Namangha ang pantas, lumabas sa samādhi, at naisip: “Sino ito, at saan siya nagmula?”

Verse 12

आत्मन्यपि शिवं प्राप्तं तडित्पिङ्गजटाधरम् । त्र्यक्षं दशभुजं प्रांशुमुद्यन्तमिव भास्करम् ॥ ११ ॥ व्याघ्रचर्माम्बरं शूलधनुरिष्वसिचर्मभि: । अक्षमालाडमरुककपालं परशुं सह ॥ १२ ॥ बिभ्राणं सहसा भातं विचक्ष्य हृदि विस्मित: । किमिदं कुत एवेति समाधेर्विरतो मुनि: ॥ १३ ॥

Nakita ng pantas sa kanyang puso si Bhagavān Śiva na nakasuot ng balat ng tigre at may tangan na trisula, busog, mga palaso, espada, kalasag, rosaryo ng japa, tambol na ḍamaru, bungo, at palakol. Ang liwanag Niya’y gaya ng araw sa bukang-liwayway. Namangha siya, lumabas sa samādhi, at nagtanong sa loob: “Saan Siya nagmula?”

Verse 13

आत्मन्यपि शिवं प्राप्तं तडित्पिङ्गजटाधरम् । त्र्यक्षं दशभुजं प्रांशुमुद्यन्तमिव भास्करम् ॥ ११ ॥ व्याघ्रचर्माम्बरं शूलधनुरिष्वसिचर्मभि: । अक्षमालाडमरुककपालं परशुं सह ॥ १२ ॥ बिभ्राणं सहसा भातं विचक्ष्य हृदि विस्मित: । किमिदं कुत एवेति समाधेर्विरतो मुनि: ॥ १३ ॥

Nang makita ng pantas si Śiva na biglang nagliliwanag sa kanyang puso, siya’y namangha. Lumabas siya sa samādhi at naisip: “Ano ito, at saan ito nagmula?”

Verse 14

नेत्रे उन्मील्य दद‍ृशे सगणं सोमयागतम् । रुद्रं त्रिलोकैकगुरुं ननाम शिरसा मुनि: ॥ १४ ॥

Pagmulat ng mga mata, nakita ng pantas si Rudra, ang iisang Guru ng tatlong daigdig, na dumating kasama si Umā at ang Kanyang mga gaṇa. Pagkatapos ay yumuko siya at nag-alay ng paggalang.

Verse 15

तस्मै सपर्यां व्यदधात् सगणाय सहोमया । स्वागतासनपाद्यार्घ्यगन्धस्रग्धूपदीपकै: ॥ १५ ॥

Sinamba ni Mārkaṇḍeya si Bhagavān Śiva kasama si Umā at ang mga gaṇa, sa pag-aalay ng pagbati, upuan, tubig sa paghuhugas ng paa, arghya, pabango, mga garland ng bulaklak, insenso, at ilaw ng ārati.

Verse 16

आह त्वात्मानुभावेन पूर्णकामस्य ते विभो । करवाम किमीशान येनेदं निर्वृतं जगत् ॥ १६ ॥

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: O makapangyarihang Panginoon, ikaw ay ganap na nasisiyahan sa sariling kaluguran; ano ang magagawa ko para sa iyo? Sa iyong habag, ang buong sanlibutan ay napapawi at natitighaw.

Verse 17

नम: शिवाय शान्ताय सत्त्वाय प्रमृडाय च । रजोजुषेऽथ घोराय नमस्तुभ्यं तमोजुषे ॥ १७ ॥

Nag-aalay ako ng pagyukod kay Śiva na mapayapa at lubos na mapalad. Bilang panginoon ng sattva, nagbibigay ka ng ligaya; sa ugnay ng rajas, nagiging kakila-kilabot ang anyo; at sa iyo ring kaugnay ng tamas, ako’y muling nagpupugay.

Verse 18

सूत उवाच एवं स्तुत: स भगवानादिदेव: सतां गति: । परितुष्ट: प्रसन्नात्मा प्रहसंस्तमभाषत ॥ १८ ॥

Sinabi ni Sūta: Nang mapuri nang gayon, si Bhagavān Śiva—ang pangunahing deva at kanlungan ng mga banal—ay nasiyahan. Masaya ang loob, ngumiti siya at nagsalita sa pantas na iyon.

Verse 19

श्रीभगवानुवाच वरं वृणीष्व न: कामं वरदेशा वयं त्रय: । अमोघं दर्शनं येषां मर्त्यो यद् विन्दतेऽमृतम् ॥ १९ ॥

Sinabi ni Bhagavān Śiva: Humiling ka ng isang biyaya. Sa mga nagbibigay ng biyaya, kaming tatlo—Brahmā, Viṣṇu, at ako—ang pinakadakila. Ang pagdanas ng aming darśana ay di nasasayang, sapagkat sa pagtanaw sa amin, ang mortal ay nakakamtan ang kawalang-kamatayan.

Verse 20

ब्राह्मणा: साधव: शान्ता नि:सङ्गा भूतवत्सला: । एकान्तभक्ता अस्मासु निर्वैरा: समदर्शिन: ॥ २० ॥ सलोका लोकपालास्तान् वन्दन्त्यर्चन्त्युपासते । अहं च भगवान् ब्रह्मा स्वयं च हरिरीश्वर: ॥ २१ ॥

Ang mga brāhmaṇa na banal—laging mapayapa, walang pagkakapit, mahabagin sa lahat ng nilalang, may dalisay na iisang-bhakti sa amin, walang poot at may pantay na pagtingin—ay pinupuri, sinasamba, at tinutulungan ng mga naninirahan sa lahat ng daigdig at ng mga lokapāla; gayundin ako, si Bhagavān Brahmā, at si Hari na mismong Panginoon.

Verse 21

ब्राह्मणा: साधव: शान्ता नि:सङ्गा भूतवत्सला: । एकान्तभक्ता अस्मासु निर्वैरा: समदर्शिन: ॥ २० ॥ सलोका लोकपालास्तान् वन्दन्त्यर्चन्त्युपासते । अहं च भगवान् ब्रह्मा स्वयं च हरिरीश्वर: ॥ २१ ॥

Ang mga banal na brāhmaṇa ay mapayapa, walang pagkakapit sa materya, mahabagin sa lahat ng nilalang, may iisang bhakti sa amin, walang poot, at may pantay na pagtingin. Ang mga naninirahan at mga diyos na tagapamahala ng lahat ng daigdig, pati ako, si Bhagavān Brahmā at si Śrī Hari mismo na Īśvara—ay pumupuri, sumasamba, at naglilingkod sa kanila.

Verse 22

न ते मय्यच्युतेऽजे च भिदामण्वपि चक्षते । नात्मनश्च जनस्यापि तद् युष्मान् वयमीमहि ॥ २२ ॥

Ang mga bhakta na iyon ay hindi nakakakita ng kahit munting pagkakaiba sa pagitan ko, ni Acyuta Viṣṇu, at ni Brahmā na Aja; ni hindi rin nila ibinubukod ang sarili sa ibang nilalang. Kaya dahil ikaw ay gayong banal na bhakta, sinasamba ka namin.

Verse 23

न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवाश्चेतनोज्झिता: । ते पुनन्त्युरुकालेन यूयं दर्शनमात्रत: ॥ २३ ॥

Hindi lamang mga anyong-tubig ang tunay na tīrtha, at ang mga rebulto ng mga diyos na walang kamalayan ay hindi rin tunay na karapat-dapat sambahin. Dahil hindi nakikita ng panlabas na paningin ang mas mataas na diwa, sila’y nakapaglilinis lamang pagkalipas ng mahabang panahon; ngunit ang mga bhakta tulad ninyo ay nakapaglilinis agad, sa pagtanaw pa lamang.

Verse 24

ब्राह्मणेभ्यो नमस्यामो येऽस्मद्रूपं त्रयीमयम् । बिभ्रत्यात्मसमाधानतप:स्वाध्यायसंयमै: ॥ २४ ॥

Kami’y nagpupugay sa mga brāhmaṇa na, sa pamamagitan ng samādhi sa Paramātmā, pag-aayuno at tápas, svādhyāya ng Veda, at pagpipigil sa sarili, ay nagtataglay sa loob nila ng Tatlong Veda na hindi naiiba sa aming anyo—Viṣṇu, Brahmā, at ako.

Verse 25

श्रवणाद् दर्शनाद् वापि महापातकिनोऽपि व: । शुध्येरन्नन्त्यजाश्चापि किमु सम्भाषणादिभि: ॥ २५ ॥

Kahit ang pinakamasasamang makasalanan at ang mga itinakwil ng lipunan ay nalilinis sa pagdinig tungkol sa inyo o sa pagtanaw sa inyo. Kaya isipin kung gaano pa sila kalilinis sa tuwirang pakikipag-usap at pakikisalamuha sa inyo.

Verse 26

सूत उवाच इति चन्द्रललामस्य धर्मगुह्योपबृंहितम् । वचोऽमृतायनमृषिर्नातृप्यत् कर्णयो: पिबन् ॥ २६ ॥

Sinabi ni Sūta: Habang “iniinom” ng kanyang mga tainga ang mga salitang tulad-nektar ni Śiva, ang may palamuting buwan at puspos ng lihim na diwa ng dharma, hindi nabusog si Ṛṣi Mārkaṇḍeya.

Verse 27

स चिरं मायया विष्णोर्भ्रामित: कर्शितो भृशम् । शिववागमृतध्वस्तक्लेशपुञ्जस्तमब्रवीत् ॥ २७ ॥

Dahil sa māyā ni Viṣṇu, matagal siyang pinalibot sa tubig ng pralaya at labis na napagod; ngunit winasak ng mga salitang-nektar ni Śiva ang naipong pagdurusa. Kaya kinausap niya si Śiva.

Verse 28

श्रीमार्कण्डेय उवाच अहो ईश्वरलीलेयं दुर्विभाव्या शरीरिणाम् । यन्नमन्तीशितव्यानि स्तुवन्ति जगदीश्वरा: ॥ २८ ॥

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Kay hirap maunawaan ng mga may katawan ang līlā ng mga tagapamahala ng sansinukob, sapagkat ang mga panginoon ng daigdig ay yumuyuko at pumupuri sa mismong mga nilalang na kanilang pinamumunuan.

Verse 29

धर्मं ग्राहयितुं प्राय: प्रवक्तारश्च देहिनाम् । आचरन्त्यनुमोदन्ते क्रियमाणं स्तुवन्ति च ॥ २९ ॥

Karaniwan, upang tanggapin ng mga may katawan ang dharma, ang mga awtorisadong guro ng dharma ay nagpapakita ng huwarang asal, at hinihikayat at pinupuri ang wastong gawa ng iba.

Verse 30

नैतावता भगवत: स्वमायामयवृत्तिभि: । न दुष्येतानुभावस्तैर्मायिन: कुहकं यथा ॥ ३० ॥

Ang nakikitang pagpapakumbaba ay pagpapamalasakit lamang. Ang kapangyarihan ng Bhagavān at ng Kanyang mga kasamang malapit, na ipinakikita sa pamamagitan ng sariling māyā, ay hindi nababawasan—gaya ng salamangkero na hindi humihina dahil sa pagpapakita ng mga daya.

Verse 31

सृष्ट्वेदं मनसा विश्वमात्मनानुप्रविश्य य: । गुणै: कुर्वद्भ‍िराभाति कर्तेव स्वप्नद‍ृग् यथा ॥ ३१ ॥ तस्मै नमो भगवते त्रिगुणाय गुणात्मने । केवलायाद्वितीयाय गुरवे ब्रह्ममूर्तये ॥ ३२ ॥

Ang Kataas-taasang Panginoon na lumikha ng sansinukob sa Kanyang kalooban at pumasok dito bilang Paramatma; sa pagpapakilos ng tatlong guna ng kalikasan, Siya’y waring tuwirang tagapaglikha, gaya ng nananaginip na kumikilos sa panaginip. Sa Bhagavan, panginoon ng triguna, dalisay at nag-iisa, walang kapantay, pinakamataas na Guru at personal na anyo ng Ganap na Katotohanan—ako’y nagpupugay.

Verse 32

सृष्ट्वेदं मनसा विश्वमात्मनानुप्रविश्य य: । गुणै: कुर्वद्भ‍िराभाति कर्तेव स्वप्नद‍ृग् यथा ॥ ३१ ॥ तस्मै नमो भगवते त्रिगुणाय गुणात्मने । केवलायाद्वितीयाय गुरवे ब्रह्ममूर्तये ॥ ३२ ॥

Ang Kataas-taasang Panginoon na lumikha ng sansinukob sa Kanyang kalooban at pumasok dito bilang Paramatma; sa pagpapakilos ng tatlong guna ng kalikasan, Siya’y waring tuwirang tagapaglikha, gaya ng nananaginip na kumikilos sa panaginip. Sa Bhagavan, panginoon ng triguna, dalisay at nag-iisa, walang kapantay, pinakamataas na Guru at personal na anyo ng Ganap na Katotohanan—ako’y nagpupugay.

Verse 33

कं वृणे नु परं भूमन् वरं त्वद् वरदर्शनात् । यद्दर्शनात् पूर्णकाम: सत्यकाम: पुमान् भवेत् ॥ ३३ ॥

O Panginoong sumasaklaw sa lahat! Yamang natamo ko na ang biyaya ng pagdama at pagtanaw sa Iyo, ano pa ang hihilingin ko? Sa pagtanaw lamang sa Iyo, ang tao’y nagiging ganap ang kaganapan ng hangarin at natutupad ang tunay na ninanais.

Verse 34

वरमेकं वृणेऽथापि पूर्णात् कामाभिवर्षणात् । भगवत्यच्युतां भक्तिं तत्परेषु तथा त्वयि ॥ ३४ ॥

Ngunit kahit gayon, Ikaw ay ganap at kayang magpaulan ng katuparan ng mga hangarin; iisa lamang ang hinihiling ko: di-natitinag na bhakti sa Bhagavan, at gayundin sa Kanyang mga debotong lubos na nakatuon—lalo na sa iyo.

Verse 35

सूत उवाच इत्यर्चितोऽभिष्टुतश्च मुनिना सूक्तया गिरा । तमाह भगवाञ्छर्व: शर्वया चाभिनन्दित: ॥ ३५ ॥

Sinabi ni Sūta: Sa gayong paraan, matapos sambahin at purihin ng pantas na si Mārkaṇḍeya sa magagandang pananalita, si Bhagavan Śarva (Śiva), na pinalakas ng loob ng kanyang kabiyak na si Śarvāṇī, ay sumagot sa kanya nang ganito.

Verse 36

कामो महर्षे सर्वोऽयं भक्तिमांस्त्वमधोक्षजे । आकल्पान्ताद् यश: पुण्यमजरामरता तथा ॥ ३६ ॥

O dakilang rishi, dahil ikaw ay deboto ng Panginoong Adhokṣaja, matutupad ang lahat ng iyong hangarin. Hanggang sa wakas ng kalpang ito, tatamasa ka ng banal na katanyagan at kalayaan sa pagtanda at kamatayan.

Verse 37

ज्ञानं त्रैकालिकं ब्रह्मन् विज्ञानं च विरक्तिमत् । ब्रह्मवर्चस्विनो भूयात् पुराणाचार्यतास्तु ते ॥ ३७ ॥

O brāhmaṇa, nawa’y taglayin mo ang ganap na kaalaman sa tatlong panahon—nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap—at ang transendental na pagsasakatuparan sa Kataas-taasan na pinayaman ng pagtalikod. Ikaw ay nagniningning sa dangal ng huwarang brāhmaṇa; nawa’y makamtan mo ang katungkulan bilang ācārya ng mga Purāṇa.

Verse 38

सूत उवाच एवं वरान् स मुनये दत्त्वागात् त्र्यक्ष ईश्वर: । देव्यै तत्कर्म कथयन्ननुभूतं पुरामुना ॥ ३८ ॥

Wika ni Sūta: Matapos ipagkaloob sa rishi ang mga biyaya, umalis ang Panginoong Tryakṣa (Śiva) at nagpatuloy sa kanyang landas, habang patuloy na isinasalaysay sa Diyosa Devī ang mga nagawa ng rishi at ang tuwirang pagpapakita ng kapangyarihang māyā ng Bhagavān na kanyang naranasan.

Verse 39

सोऽप्यवाप्तमहायोगमहिमा भार्गवोत्तम: । विचरत्यधुनाप्यद्धा हरावेकान्ततां गत: ॥ ३९ ॥

Si Mārkaṇḍeya Ṛṣi, ang pinakamainam sa angkan ni Bhṛgu, ay maluwalhati dahil sa kanyang ganap na tagumpay sa mahā-yoga. Hanggang ngayon ay naglalakbay pa rin siya sa mundong ito, lubos na nalulubog sa dalisay at tanging bhakti kay Śrī Hari, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos.

Verse 40

अनुवर्णितमेतत्ते मार्कण्डेयस्य धीमत: । अनुभूतं भगवतो मायावैभवमद्भ‍ुतम् ॥ ४० ॥

Sa gayon, isinalaysay ko sa iyo ang mga gawain ng napakatalinong rishi na si Mārkaṇḍeya—lalo na kung paano niya tuwirang naranasan ang kamangha-manghang kapangyarihan ng māyā ng Bhagavān.

Verse 41

एतत् केचिदविद्वांसो मायासंसृतिरात्मन: । अनाद्यावर्तितं नृणां कादाचित्कं प्रचक्षते ॥ ४१ ॥

Bagaman ang pangyayaring ito ay natatangi at di pa nangyari noon, inihahambing ito ng ilang kulang sa unawa sa paikot na samsara ng materyal na ilusyon na nilikha ng Kataas-taasang Panginoon para sa mga kaluluwang nakagapos—isang walang pasimulang pag-ikot mula pa noong unang panahon.

Verse 42

य एवमेतद् भृगुवर्य वर्णितं रथाङ्गपाणेरनुभावभावितम् । संश्रावयेत् संश‍ृणुयादु तावुभौ तयोर्न कर्माशयसंसृतिर्भवेत् ॥ ४२ ॥

O pinakamahusay sa mga Bhṛgu, ang salaysay tungkol kay Ṛṣi Mārkaṇḍeya ay puspos ng transendental na kapangyarihan ng Kataas-taasang Panginoon na may hawak na cakra. Sinumang magsalaysay nito nang wasto o makinig nang may pananampalataya ay hindi na muling daraan sa materyal na samsara na nakabatay sa pagnanais ng bunga ng gawa.