Adhyaya 69

Verse 1

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Śukadeva: Nang marinig na napatay na ang Narakāsura at na si Panginoong Kṛṣṇa lamang ang nag-asawa ng maraming babae, ninais ni Nārada Muni na masaksihan ito. Naisip niya, “Kamangha-mangha! Sa iisang katawan, sabay-sabay Niyang pinakasalan ang labing-anim na libong babae, bawat isa’y nasa hiwalay na palasyo.” Kaya ang banal na pantas ng mga deva ay nagmadaling pumunta sa Dvārakā, na umaalingawngaw sa huni ng mga ibon at namumulaklak na hardin.

Verse 2

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Śukadeva: Nang marinig na napatay na ang Narakāsura at na si Panginoong Kṛṣṇa lamang ang nag-asawa ng maraming babae, ninais ni Nārada Muni na masaksihan ito. Naisip niya, “Kamangha-mangha! Sa iisang katawan, sabay-sabay Niyang pinakasalan ang labing-anim na libong babae, bawat isa’y nasa hiwalay na palasyo.” Kaya ang banal na pantas ng mga deva ay nagmadaling pumunta sa Dvārakā, na umaalingawngaw sa huni ng mga ibon at namumulaklak na hardin.

Verse 3

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Śukadeva: Nang marinig na napatay na ang Narakāsura at na si Panginoong Kṛṣṇa lamang ang nag-asawa ng maraming babae, ninais ni Nārada Muni na masaksihan ito. Naisip niya, “Kamangha-mangha! Sa iisang katawan, sabay-sabay Niyang pinakasalan ang labing-anim na libong babae, bawat isa’y nasa hiwalay na palasyo.” Kaya ang banal na pantas ng mga deva ay nagmadaling pumunta sa Dvārakā, na umaalingawngaw sa huni ng mga ibon at namumulaklak na hardin.

Verse 4

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Nang marinig na pinatay ni Panginoong Śrī Kṛṣṇa si Narakāsura at mag-isa niyang pinakasalan ang maraming babaeng ikakasal, ninais ni Nārada Muni na masaksihan ito. Naisip niya, “Kamangha-mangha! Sa iisang anyo, sabay-sabay na pinakasalan ni Śrī Kṛṣṇa ang labing-anim na libong babae, bawat isa sa hiwalay na palasyo.” Kaya ang banal na pantas ng mga deva ay masidhing nagtungo sa Dvārakā.

Verse 5

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Nang marinig ang pagkapuksa kay Narakāsura at na si Śrī Kṛṣṇa ay mag-isa lamang na nag-asawa ng maraming babae, ninais ni Nārada Muni na makita ito. Sinabi niya, “Kay hiwaga! Sa iisang katawan, sabay-sabay na pinakasalan ni Śrī Kṛṣṇa ang labing-anim na libong babae sa magkakahiwalay na tahanan.” Kaya dumating ang devarṣi upang masdan ang Dvārakā.

Verse 6

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Sa gayong pag-iisip, dumating ang devarṣi na si Nārada sa Dvārakā upang masdan ito—lungsod na pinalamutian ng mga harding namumulaklak at mga luntiang pasyalan, at umaalingawngaw sa awit ng mga ibon. Sa mga lawa ay namukadkad ang asul na lotus, lotus, kahlāra, kumuda at utpala, at maririnig ang huni ng mga gansa at sārasa. Kumikinang ang Dvārakā sa napakaraming palasyong kristal at pilak, may ningning na parang esmeralda, at pinalamutian ng ginto at hiyas; ang mga lansangan, sangandaan, pamilihan, bulwagan at mga templo ay maayos at marikit.

Verse 7

तस्यामन्त:पुरं श्रीमदर्चितं सर्वधिष्ण्यपै: । हरे: स्वकौशलं यत्र त्वष्ट्रा कार्त्स्‍न्येन दर्शितम् ॥ ७ ॥ तत्र षोडशभि: सद्मसहस्रै: समलङ्कृतम् । विवेशैकतोमं शौरे: पत्नीनां भवनं महत् ॥ ८ ॥

Sa Dvārakā ay may maringal na panloob na distrito ng Panginoong Hari, na sinasamba ng mga tagapamahala ng mga daigdig. Doon ipinamalas ni Viśvakarmā ang kabuuan ng kanyang makalangit na husay. Ang pook na iyon ay maringal na pinalamutian ng labing-anim na libong palasyo ng mga reyna ni Śaurī, si Śrī Kṛṣṇa. Pumasok si Nārada Muni sa isa sa mga napakalalaking palasyong iyon.

Verse 8

तस्यामन्त:पुरं श्रीमदर्चितं सर्वधिष्ण्यपै: । हरे: स्वकौशलं यत्र त्वष्ट्रा कार्त्स्‍न्येन दर्शितम् ॥ ७ ॥ तत्र षोडशभि: सद्मसहस्रै: समलङ्कृतम् । विवेशैकतोमं शौरे: पत्नीनां भवनं महत् ॥ ८ ॥

Doon, ang pook ay maringal na pinalamutian ng labing-anim na libong palasyo ng mga reyna ni Śaurī, si Śrī Kṛṣṇa. Pumasok si Nārada Muni sa isa sa mga napakalalaking palasyong iyon—kung saan nahahayag ang karangalan ng Panginoong Hari at ang pagpapala sa mga bhakta.

Verse 9

विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्‍त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥

Ang palasyo ay nakatindig sa mga haliging korales na may inlay na batong vaidūrya; ang mga pader ay may sapiro at ang sahig ay laging nagliliwanag.

Verse 10

विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्‍त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥

Doon ay inayos ni Tvaṣṭā ang mga kublihang may nakalaylay na mga kuwintas ng perlas; may mga upuan at higaan na garing na pinalamutian ng mahahalagang hiyas.

Verse 11

विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्‍त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥

May mga aliping babae na magagara ang kasuotan at may palawit sa leeg na naglilingkod; at may mga bantay na lalaki na may baluti, turbante, mainam na uniporme at hikaw na may hiyas.

Verse 12

विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्‍त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥

Ang ningning ng maraming lamparang may hiyas ang nagtaboy ng dilim sa palasyo; sa magagarang gilid ng bubong, sumasayaw at sumisigaw ang mga pabo, inakalang ulap ang usok ng aguru na lumalabas sa mga siwang ng bintanang may rehas.

Verse 13

तस्मिन् समानगुणरूपवय:सुवेष- दासीसहस्रयुतयानुसवं गृहिण्या । विप्रो ददर्श चमरव्यजनेन रुक्‍म- दण्डेन सात्वतपतिं परिवीजयन्त्या ॥ १३ ॥

Sa palasyong iyon, nakita ng marunong na brāhmaṇa ang Panginoon ng mga Sātvata, si Śrī Kṛṣṇa, kasama ang Kanyang asawa; siya mismo ang nagpapaypay sa Kanya gamit ang chāmara na may hawakang ginto, kahit laging may isang libong aliping babae na kapantay niya sa asal, ganda, kabataan, at bihis.

Verse 14

तं सन्निरीक्ष्य भगवान् सहसोत्थितश्री- पर्यङ्कत: सकलधर्मभृतां वरिष्ठ: । आनम्य पादयुगलं शिरसा किरीट- जुष्टेन साञ्जलिरवीविशदासने स्वे ॥ १४ ॥

Nang makita ni Bhagavān si Nārada, ang pinakadakilang tagapagtanggol ng dharma, agad Siyang tumindig mula sa higaan ni Śrī. Yumuko Siya na may koronang suot at nagpatirapa sa paanan ni Nārada, saka nag-anjali at pinaupo ang pantas sa sarili Niyang luklukan.

Verse 15

तस्यावनिज्य चरणौ तदप: स्वमूर्ध्ना बिभ्रज्जगद्गुरुतमोऽपि सतां पतिर्हि । ब्रह्मण्यदेव इति यद्गुणनाम युक्तं तस्यैव यच्चरणशौचमशेषतीर्थम् ॥ १५ ॥

Hinugasan ng Panginoon ang mga paa ni Nārada at inilagay ang tubig na iyon sa sarili Niyang ulo. Bagama’t si Kṛṣṇa ang Jagad-guru at Panginoon ng mga deboto, ang ganitong asal ay angkop sapagkat Siya’y tinatawag na Brahmaṇya-deva, “ang Diyos na pumapabor sa mga brāhmaṇa”; at ang tubig sa Kanyang sariling paa ang diwa ng lahat ng banal na tirtha.

Verse 16

सम्पूज्य देवऋषिवर्यमृषि: पुराणो नारायणो नरसखो विधिनोदितेन । वाण्याभिभाष्य मितयामृतमिष्टया तं प्राह प्रभो भगवते करवाम हे किम् ॥ १६ ॥

Matapos sambahin nang ganap ang dakilang devarishi ayon sa utos ng Veda, si Śrī Kṛṣṇa—na Siya ring sinaunang rishi, si Nārāyaṇa na kaibigan ni Nara—ay nakipag-usap kay Nārada sa pananalitang sukat at matamis na parang nektar. Sa huli’y nagtanong Siya: “O mahal na panginoon, ano ang magagawa Namin para sa iyo?”

Verse 17

श्रीनारद उवाच नैवाद्भ‍ुतं त्वयि विभोऽखिललोकनाथे मैत्री जनेषु सकलेषु दम: खलानाम् । नि:श्रेयसाय हि जगत्स्थितिरक्षणाभ्यां स्वैरावतार उरुगाय विदाम सुष्ठु ॥ १७ ॥

Sinabi ni Śrī Nārada: O Makapangyarihang Panginoon, Tagapamahala ng lahat ng daigdig, hindi kataka-taka na ikaw ay may pagkakaibigan sa lahat at pinapailalim ang mga mainggitin. Alam naming mabuti na sa iyong sariling kalooban Ikaw ay bumababa upang magdulot ng pinakamataas na kabutihan sa sanlibutan sa pamamagitan ng pagpapanatili at pagprotekta rito; kaya ang iyong kaluwalhatian ay inaawit nang malawakan.

Verse 18

द‍ृष्टं तवाङ्‍‍घ्रियुगलं जनतापवर्गं ब्रह्मादिभिर्हृदि विचिन्त्यमगाधबोधै: । संसारकूपपतितोत्तरणावलम्बं ध्यायंश्चराम्यनुगृहाण यथा स्मृति: स्यात् ॥ १८ ॥

Ngayon ay nakita ko na ang iyong dalawang paa, na nagbibigay ng paglaya sa mga deboto; na kahit si Brahmā at iba pang dakilang may di-masukat na talino ay sa puso lamang nakapagninilay; at siyang sandigan ng mga nahulog sa balon ng saṁsāra upang makaahon. Maawa ka sa akin upang sa aking paglalakbay ay lagi kitang mapagnilayan—ipagkaloob mo sa akin ang lakas ng walang patid na pag-alaala sa Iyo.

Verse 19

ततोऽन्यदाविशद् गेहं कृष्णपत्न्‍या: स नारद: । योगेश्वरेश्वरस्याङ्ग योगमायाविवित्सया ॥ १९ ॥

Pagkaraan, pumasok si Nārada sa palasyo ng isa pang asawa ni Śrī Kṛṣṇa. Sabik siyang masaksihan ang banal na kapangyarihang Yoga-māyā ng Panginoon ng lahat ng yogī.

Verse 20

दीव्यन्तमक्षैस्तत्रापि प्रियया चोद्धवेन च । पूजित: परया भक्त्या प्रत्युत्थानासनादिभि: ॥ २० ॥ पृष्टश्चाविदुषेवासौ कदायातो भवानिति । क्रियते किं नु पूर्णानामपूर्णैरस्मदादिभि: ॥ २१ ॥ अथापि ब्रूहि नो ब्रह्मन् जन्मैतच्छोभनं कुरु । स तु विस्मित उत्थाय तूष्णीमन्यदगाद् गृहम् ॥ २२ ॥

Doon din, nakita niya ang Panginoon na naglalaro ng dice kasama ang minamahal na asawa at ang kaibigang si Uddhava. Pinarangalan ni Kṛṣṇa si Nārada sa sukdulang bhakti—tumayo, nag-alok ng upuan, at iba pa.

Verse 21

दीव्यन्तमक्षैस्तत्रापि प्रियया चोद्धवेन च । पूजित: परया भक्त्या प्रत्युत्थानासनादिभि: ॥ २० ॥ पृष्टश्चाविदुषेवासौ कदायातो भवानिति । क्रियते किं नु पूर्णानामपूर्णैरस्मदादिभि: ॥ २१ ॥ अथापि ब्रूहि नो ब्रह्मन् जन्मैतच्छोभनं कुरु । स तु विस्मित उत्थाय तूष्णीमन्यदगाद् गृहम् ॥ २२ ॥

Pagkatapos, na parang hindi alam, nagtanong Siya: “Kailan ka dumating? Ano ang magagawa ng mga kapos tulad namin para sa mga ganap sa kanilang sarili?”

Verse 22

दीव्यन्तमक्षैस्तत्रापि प्रियया चोद्धवेन च । पूजित: परया भक्त्या प्रत्युत्थानासनादिभि: ॥ २० ॥ पृष्टश्चाविदुषेवासौ कदायातो भवानिति । क्रियते किं नु पूर्णानामपूर्णैरस्मदादिभि: ॥ २१ ॥ अथापि ब्रूहि नो ब्रह्मन् जन्मैतच्छोभनं कुरु । स तु विस्मित उत्थाय तूष्णीमन्यदगाद् गृहम् ॥ २२ ॥

Ngunit sinabi pa Niya: “O brāhmaṇa, magsalita ka pa rin sa amin; gawing mapalad ang aming pagsilang na ito.” Sa gayon, namangha si Nārada, tumindig nang tahimik, at nagtungo sa ibang palasyo.

Verse 23

तत्राप्यचष्ट गोविन्दं लालयन्तं सुतान् शिशून् । ततोऽन्यस्मिन् गृहेऽपश्यन्मज्जनाय कृतोद्यमम् ॥ २३ ॥

Dito naman, nakita niya si Govinda na gaya ng mapagmahal na ama, inaaruga ang maliliit na anak. Mula roon, pumasok siya sa ibang palasyo at nakita si Śrī Kṛṣṇa na naghahanda para maligo.

Verse 24

जुह्वन्तं च वितानाग्नीन् यजन्तं पञ्चभिर्मखै: । भोजयन्तं द्विजान् क्व‍ापि भुञ्जानमवशेषितम् ॥ २४ ॥

Sa isang dako, ang Panginoon ay naghahandog ng mga alay sa apoy ng yajña; sa iba, isinasagawa Niya ang limang mahā-yajña; sa iba pa, pinakakain Niya ang mga brāhmaṇa; at sa iba, tinatanggap Niya ang natirang prasāda mula sa mga brāhmaṇa.

Verse 25

क्व‍ापि सन्ध्यामुपासीनं जपन्तं ब्रह्म वाग्यतम् । एकत्र चासिचर्माभ्यां चरन्तमसिवर्त्मसु ॥ २५ ॥

Sa isang dako, si Śrī Kṛṣṇa ay nagsasagawa ng sandhyā-upāsanā, nananahimik at marahang nagja-japa ng Brahma—mantrang Gāyatrī; sa iba, dala ang espada at kalasag, naglalakad sa lugar ng pagsasanay sa espada.

Verse 26

अश्वैर्गजै रथै: क्व‍ापि विचरन्तं गदाग्रजम् । क्व‍‍चिच्छयानं पर्यङ्के स्तूयमानं च वन्दिभि: ॥ २६ ॥

Sa isang dako, ang Panginoong Gadāgraja ay naglalakbay sakay ng kabayo, elepante, at karwahe; sa iba, nagpapahinga Siya sa higaan habang inaawit ng mga makata ang Kanyang kaluwalhatian.

Verse 27

मन्त्रयन्तं च कस्मिंश्चिन्मन्त्रिभिश्चोद्धवादिभि: । जलक्रीडारतं क्व‍ापि वारमुख्याबलावृतम् ॥ २७ ॥

Sa isang dako, Siya’y nakikipagpulong sa mga ministro gaya ni Uddhava; sa iba, Siya’y nagagalak sa paglalaro sa tubig, napapaligiran ng mga dalagang mararangal at iba pang kabataang babae.

Verse 28

कुत्रचिद्‌‌द्विजमुख्येभ्यो ददतं गा: स्वलङ्कृता: । इतिहासपुराणानि श‍ृण्वन्तं मङ्गलानि च ॥ २८ ॥

Sa isang dako, nagbibigay Siya ng mga bakang magarang pinalamutian sa mga dakilang brāhmaṇa; sa iba, nakikinig Siya sa mapalad na salaysay ng Itihāsa at Purāṇa.

Verse 29

हसन्तं हासकथया कदाचित् प्रियया गृहे । क्व‍ापि धर्मं सेवमानमर्थकामौ च कुत्रचित् ॥ २९ ॥

Sa isang dako, si Śrī Kṛṣṇa ay nasa tahanan kasama ang minamahal na asawa, nagbibiruan at nagtatawanan; sa ibang dako, kasama ang asawa, abala Siya sa mga ritwal ng dharma at mga handog na yajña; sa iba pa, inaasikaso Niya ang mga gawain ng artha at kāma, at sa iba pa’y tinatamasa ang buhay-pamilya ayon sa mga tuntunin ng śāstra.

Verse 30

ध्यायन्तमेकमासीनं पुरुषं प्रकृते: परम् । शुश्रूषन्तं गुरून् क्व‍ापि कामैर्भोगै: सपर्यया ॥ ३० ॥

Sa isang dako, Siya’y nakaupo nang mag-isa, nagmumuni sa Paramapuruṣa na lampas sa prakṛti; sa ibang dako, naglilingkod Siya sa mga guro at nakatatanda, nag-aalay ng kanais-nais na bagay at sumasamba nang may paggalang.

Verse 31

कुर्वन्तं विग्रहं कैश्चित् सन्धिं चान्यत्र केशवम् । कुत्रापि सह रामेण चिन्तयन्तं सतां शिवम् ॥ ३१ ॥

Sa isang dako, si Keśava ay nakikipagpulong sa ilang tagapayo upang magplano ng digmaan; sa iba, gumagawa Siya ng kasunduan ng kapayapaan; at sa iba pa, kasama si Balarāma, pinagninilayan Niya ang kapakanan ng mga banal at ang ikabubuti ng daigdig.

Verse 32

पुत्राणां दुहितृणां च काले विध्युपयापनम् । दारैर्वरैस्तत्सद‍ृशै: कल्पयन्तं विभूतिभि: ॥ ३२ ॥

Nakita ni Nārada na si Śrī Kṛṣṇa, sa tamang panahon, ay inaayos ang kasal ng Kanyang mga anak na lalaki at babae sa mga karapat-dapat na mapapangasawa, at ang mga seremonyang ito’y isinasagawa nang may dakilang karangyaan at pagdiriwang.

Verse 33

प्रस्थापनोपनयनैरपत्यानां महोत्सवान् । वीक्ष्य योगेश्वरेशस्य येषां लोका विसिस्मिरे ॥ ३३ ॥

Nasaksihan ni Nārada kung paanong si Śrī Kṛṣṇa, ang Panginoon ng mga yogī, ay nag-aayos ng malalaking pagdiriwang upang ihatid ang Kanyang mga anak na babae at mga manugang, at upang salubungin silang muli sa mga dakilang kapistahan. Namangha ang buong mamamayan sa mga pagdiriwang na ito.

Verse 34

यजन्तं सकलान् देवान् क्व‍ापि क्रतुभिरूर्जितै: । पूर्तयन्तं क्व‍‍चिद् धर्मं कूर्पाराममठादिभि: ॥ ३४ ॥

Sa isang dako, sinasamba Niya ang lahat ng mga deva sa pamamagitan ng maringal na mga yajña; sa iba naman, tinutupad Niya ang dharma sa gawaing pangkalahatang kapakanan gaya ng pagpapatayo ng balon, hardin, at mga matha/monasteryo.

Verse 35

चरन्तं मृगयां क्व‍ापि हयमारुह्य सैन्धवम् । घ्नन्तं तत्र पशून् मेध्यान् परीतं यदुपुङ्गवै: ॥ ३५ ॥

Sa ibang dako, lumabas Siya sa pangangaso, nakasakay sa kabayong Sindhī; napalilibutan ng mga bayani ng Yadu, pinabagsak Niya ang mga hayop na angkop ihandog sa yajña.

Verse 36

अव्यक्तलिङ्गं प्रकृतिष्वन्त:पुरगृहादिषु । क्व‍‍चिच्चरन्तं योगेशं तत्तद्भ‍ावबुभुत्सया ॥ ३६ ॥

Sa isang dako, si Kṛṣṇa, ang Panginoon ng yoga, ay naglalakad nang nakapagkubli sa mga bahay ng mga ministro at mamamayan upang maunawaan ang iniisip ng bawat isa.

Verse 37

अथोवाच हृषीकेशं नारद: प्रहसन्निव । योगमायोदयं वीक्ष्य मानुषीमीयुषो गतिम् ॥ ३७ ॥

Nang makita ni Nārada ang pagpapakita ng Yoga-māyā ng Panginoon, bahagya siyang tumawa at nagsalita kay Hṛṣīkeśa, na kumikilos na tila tao.

Verse 38

विदाम योगमायास्ते दुर्दर्शा अपि मायिनाम् । योगेश्वरात्मन् निर्भाता भवत्पादनिषेवया ॥ ३८ ॥

[Sabi ni Nārada:] O Paramātmā, Panginoon ng lahat ng yoga, ang Iyong Yoga-māyā ay mahirap maunawaan kahit ng dakilang mga yogi; ngunit sa paglilingkod sa Iyong mga paang-loto, ito’y luminaw sa akin.

Verse 39

अनुजानीहि मां देव लोकांस्ते यशसाप्लुतान् । पर्यटामि तवोद्गायन् लीला भुवनपावनी: ॥ ३९ ॥

O Panginoon, pahintulutan Mo ako. Maglalakbay ako sa mga daigdig na binabaha ng Iyong kaluwalhatian, at aawitin nang malakas ang Iyong mga līlā na nagpapadalisay sa sansinukob.

Verse 40

श्रीभगवानुवाच ब्रह्मन् धर्मस्य वक्ताहं कर्ता तदनुमोदिता । तच्छिक्षयन् लोकमिममास्थित: पुत्र मा खिद: ॥ ४० ॥

Sinabi ng Panginoon: O brāhmaṇa, Ako ang tagapagsalita ng dharma, ang tagaganap nito, at ang nagbibigay-pahintulot. Upang turuan ang daigdig, Ako’y nananatili sa mga alituntunin ng dharma; anak, huwag mabagabag.

Verse 41

श्रीशुक उवाच इत्याचरन्तं सद्धर्मान् पावनान् गृहमेधिनाम् । तमेव सर्वगेहेषु सन्तमेकं ददर्श ह ॥ ४१ ॥

Sinabi ni Śukadeva: Kaya sa bawat palasyo, nakita ni Nārada ang iisang Panginoon sa kaparehong personal na anyo, na isinasagawa ang mga transendental na alituntunin ng dharma na nagpapadalisay sa mga maybahay.

Verse 42

कृष्णस्यानन्तवीर्यस्य योगमायामहोदयम् । मुहुर्दृष्ट्वा ऋषिरभूद् विस्मितो जातकौतुक: ॥ ४२ ॥

Nang paulit-ulit na masaksihan ng pantas ang malawak na mahiwagang pagpapakita ng yogamāyā ni Panginoong Kṛṣṇa na walang hanggan ang kapangyarihan, siya’y namangha at napuno ng pagtataka.

Verse 43

इत्यर्थकामधर्मेषु कृष्णेन श्रद्धितात्मना । सम्यक् सभाजित: प्रीतस्तमेवानुस्मरन् ययौ ॥ ४३ ॥

Sa ganitong paraan, pinarangalan ni Panginoong Kṛṣṇa, na puspos ng śraddhā, si Nārada nang wasto at naghandog ng mga kaloob na may kaugnayan sa artha, kāma, at dharma. Lubos na nasiyahan, umalis ang pantas habang laging inaalala ang Panginoon.

Verse 44

एवं मनुष्यपदवीमनुवर्तमानो नारायणोऽखिलभवाय गृहीतशक्ति: । रेमेऽङ्ग षोडशसहस्रवराङ्गनानां सव्रीडसौहृदनिरीक्षणहासजुष्ट: ॥ ४४ ॥

Sa ganitong paraan, ginaya ng Panginoong Nārāyaṇa ang gawi ng mga tao at inihayag ang Kanyang banal na kapangyarihan para sa kapakanan ng lahat ng nilalang. O Hari, Siya’y nagalak kasama ang labing-anim na libong mararangal na reyna, na naglilingkod sa Kanya sa mahiyain ngunit mapagmahal na sulyap at halakhak.

Verse 45

यानीह विश्वविलयोद्भववृत्तिहेतु: कर्माण्यनन्यविषयाणि हरिश्चकार । यस्त्वङ्ग गायति श‍ृणोत्यनुमोदते वा भक्तिर्भवेद् भगवति ह्यपवर्गमार्गे ॥ ४५ ॥ यस्यात्मबुद्धि: कुणपे त्रिधातुके स्वधी: कलत्रादिषु भौम इज्यधी: । यत्तीर्थबुद्धि: सलिले न कर्हिचिज् जनेष्वभिज्ञेषु स एव गोखर: ॥

Ang Panginoong Hari ang sukdulang sanhi ng paglikha, pag-iingat, at pagkalusaw ng sansinukob. O Hari, sinumang umaawit, nakikinig, o kahit nagpapahalaga sa puso sa mga natatangi at di-magagayang gawain na Kanyang ginawa sa mundong ito, ay tiyak na magkakaroon ng bhakti sa Kataas-taasang Panginoon, tagapagkaloob ng landas ng paglaya.