Adhyaya 49

Verse 1

श्रीशुक उवाच स गत्वा हास्तिनपुरं पौरवेन्द्रयशोऽङ्कितम् । ददर्श तत्राम्बिकेयं सभीष्मं विदुरं पृथाम् ॥ १ ॥ सहपुत्रं च बाह्लीकं भारद्वाजं सगौतमम् । कर्णं सुयोधनं द्रौणिं पाण्डवान् सुहृदोऽपरान् ॥ २ ॥

Sinabi ni Śukadeva: Nagpunta si Akrūra sa Hastināpura, ang lungsod na tanyag sa kaluwalhatian ng mga haring Paurava. Doon nakita niya sina Dhṛtarāṣṭra, Bhīṣma, Vidura at Pṛthā (Kuntī), pati si Bāhlika kasama ang anak na si Somadatta. Nakita rin niya sina Droṇācārya, Kṛpācārya, Karṇa, Suyodhana, Drauṇi (Aśvatthāmā), ang mga Pāṇḍava, at iba pang malalapit na kaibigan.

Verse 2

श्रीशुक उवाच स गत्वा हास्तिनपुरं पौरवेन्द्रयशोऽङ्कितम् । ददर्श तत्राम्बिकेयं सभीष्मं विदुरं पृथाम् ॥ १ ॥ सहपुत्रं च बाह्लीकं भारद्वाजं सगौतमम् । कर्णं सुयोधनं द्रौणिं पाण्डवान् सुहृदोऽपरान् ॥ २ ॥

Sinabi ni Śukadeva: Nagpunta si Akrūra sa Hastināpura, ang lungsod na kilala sa kaluwalhatian ng mga haring Paurava. Doon nakita niya sina Dhṛtarāṣṭra, Bhīṣma, Vidura at Pṛthā (Kuntī), pati si Bāhlika kasama ang anak na si Somadatta. Nakita rin niya sina Droṇācārya, Kṛpācārya, Karṇa, Suyodhana, Drauṇi (Aśvatthāmā), ang mga Pāṇḍava, at iba pang malalapit na kaibigan.

Verse 3

यथावदुपसङ्गम्य बन्धुभिर्गान्दिनीसुत: । सम्पृष्टस्तै: सुहृद्वार्तां स्वयं चापृच्छदव्ययम् ॥ ३ ॥

Matapos batiin ni Akrūra, anak ni Gāndinī, ang kanyang mga kamag-anak nang nararapat, tinanong siya nila tungkol sa balita ng mga kaibigan; at siya naman ay nagtanong tungkol sa kanilang kapayapaan at kagalingang hindi kumukupas.

Verse 4

उवास कतिचिन्मासान् राज्ञो वृत्तविवित्सया । दुष्प्रजस्याल्पसारस्य खलच्छन्दानुवर्तिन: ॥ ४ ॥

Nanatili siya nang ilang buwan sa Hastināpura upang siyasatin ang asal ng haring mahina ang loob—may masasamang anak, salat sa tibay, at sunud-sunuran sa kapritso ng mapanlinlang na mga tagapayo.

Verse 5

तेज ओजो बलं वीर्यं प्रश्रयादींश्च सद्गुणान् । प्रजानुरागं पार्थेषु न सहद्भ‍िश्चिकीर्षितम् ॥ ५ ॥ कृतं च धार्तराष्ट्रैर्यद् गरदानाद्यपेशलम् । आचख्यौ सर्वमेवास्मै पृथा विदुर एव च ॥ ६ ॥

Isinalaysay nina Kuntī at Vidura kay Akrūra nang detalyado ang masasamang balak ng mga anak ni Dhṛtarāṣṭra, na di matanggap ang dakilang mga katangian ng mga anak ni Kuntī—ang kanilang ningning, impluwensiya, husay sa digmaan, lakas, tapang, at kababaang-loob—gayundin ang matinding pagmamahal ng mga mamamayan sa kanila. Ikinuwento rin nila ang tangkang paglalason sa mga Pāṇḍava at iba pang pakana.

Verse 6

तेज ओजो बलं वीर्यं प्रश्रयादींश्च सद्गुणान् । प्रजानुरागं पार्थेषु न सहद्भ‍िश्चिकीर्षितम् ॥ ५ ॥ कृतं च धार्तराष्ट्रैर्यद् गरदानाद्यपेशलम् । आचख्यौ सर्वमेवास्मै पृथा विदुर एव च ॥ ६ ॥

Isinalaysay nina Kuntī at Vidura kay Akrūra nang detalyado ang masasamang balak ng mga anak ni Dhṛtarāṣṭra, na di matanggap ang dakilang mga katangian ng mga anak ni Kuntī—ang kanilang ningning, impluwensiya, husay sa digmaan, lakas, tapang, at kababaang-loob—gayundin ang matinding pagmamahal ng mga mamamayan sa kanila. Ikinuwento rin nila ang tangkang paglalason sa mga Pāṇḍava at iba pang pakana.

Verse 7

पृथा तु भ्रातरं प्राप्तमक्रूरमुपसृत्य तम् । उवाच जन्मनिलयं स्मरन्त्यश्रुकलेक्षणा ॥ ७ ॥

Sinamantala ni Kuntīdevī ang pagbisita ng kapatid niyang si Akrūra at palihim na lumapit sa kanya. Habang inaalala ang kanyang sinilangang lupain, nagsalita siya na may luha sa mga mata.

Verse 8

अपि स्मरन्ति न: सौम्य पितरौ भ्रातरश्च मे । भगिन्यौ भ्रातृपुत्राश्च जामय: सख्य एव च ॥ ८ ॥

[Sabi ni Kuntī:] O mahinahon, naaalala pa ba kami ng aming mga magulang, ng aking mga kapatid na lalaki, mga kapatid na babae, mga pamangkin, mga kababaihan ng angkan, at mga kaibigang kalaro noong kabataan?

Verse 9

भ्रात्रेयो भगवान् कृष्ण: शरण्यो भक्तवत्सल: । पैतृष्वस्रेयान् स्मरति रामश्चाम्बुरुहेक्षण: ॥ ९ ॥

Naalala pa ba ng aking pamangkin na si Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, ang mapagkalingang kanlungan ng mga deboto, ang mga anak ng kaniyang tiyahin? At naaalala rin ba sila ni Rāma na may matang gaya ng lotus?

Verse 10

सपत्नमध्ये शोचन्तीं वृकानां हरिणीमिव । सान्‍त्‍वयिष्यति मां वाक्यै: पितृहीनांश्च बालकान् ॥ १० ॥

Sa gitna ng mga kaaway, ako’y nagdadalamhati na parang inahing usa sa gitna ng mga lobo; darating ba si Śrī Kṛṣṇa upang aliwin ako at ang aking mga anak na walang ama sa pamamagitan ng Kaniyang mga salita?

Verse 11

कृष्ण कृष्ण महायोगिन् विश्वात्मन् विश्वभावन । प्रपन्नां पाहि गोविन्द शिशुभिश्चावसीदतीम् ॥ ११ ॥

Kṛṣṇa, Kṛṣṇa! O dakilang yogi, Kaluluwa ng sansinukob, tagapag-alaga ng daigdig, Govinda! Iligtas mo ako na sumuko sa Iyo; ako at ang aking mga anak ay nilulunod ng kapighatian.

Verse 12

नान्यत्तव पदाम्भोजात् पश्यामि शरणं नृणाम् । बिभ्यतां मृत्युसंसारादीश्वरस्यापवर्गिकात् ॥ १२ ॥

Para sa mga natatakot sa kamatayan at sa pag-ikot ng muling pagsilang, wala akong nakikitang kanlungan kundi ang Iyong mga paang lotus na nagpapalaya; sapagkat Ikaw ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 13

नम: कृष्णाय शुद्धाय ब्रह्मणे परमात्मने । योगेश्वराय योगाय त्वामहं शरणं गता ॥ १३ ॥

Nagpupugay ako sa Iyo, O Kṛṣṇa na lubos na dalisay, ang Brahman at Paramātmā; O Panginoon ng yoga at mismong diwa ng yoga. Ako’y dumulog sa Iyong kanlungan.

Verse 14

श्रीशुक उवाच इत्यनुस्मृत्य स्वजनं कृष्णं च जगदीश्वरम् । प्रारुदद् दु:खिता राजन् भवतां प्रपितामही ॥ १४ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Sa pagninilay sa kanyang mga kamag-anak at kay Śrī Kṛṣṇa, ang Panginoon ng sansinukob, O Hari, ang inyong ninunong si Kuntīdevī ay napahagulhol sa dalamhati.

Verse 15

समदु:खसुखोऽक्रूरो विदुरश्च महायशा: । सान्‍त्‍वयामासतु: कुन्तीं तत्पुत्रोत्पत्तिहेतुभि: ॥ १५ ॥

Si Akrūra, na kapantay ni Kuntī sa lungkot at saya, at ang marangal na si Vidura, ay umaliw kay Kuntī sa pag-alaala sa mga pambihirang dahilan ng pagsilang ng kanyang mga anak na lalaki.

Verse 16

यास्यन् राजानमभ्येत्य विषमं पुत्रलालसम् । अवदत् सुहृदां मध्ये बन्धुभि: सौहृदोदितम् ॥ १६ ॥

Bago umalis, nilapitan ni Akrūra ang Haring Dhṛtarāṣṭra na nakaupo sa gitna ng mga kaibigan at tagasuporta, binanggit ang kawalang-katarungang dulot ng labis na pagkalinga sa mga anak, at inihatid ang mensaheng may pagkakaibigan mula sa mga kamag-anak—Śrī Kṛṣṇa at Śrī Balarāma.

Verse 17

अक्रूर उवाच भो भो वैचित्रवीर्य त्वं कुरूणां कीर्तिवर्धन । भ्रातर्युपरते पाण्डावधुनासनमास्थित: ॥ १७ ॥

Sinabi ni Akrūra: O anak ni Vicitravīrya, tagapagpalago ng dangal ng mga Kuru! Nang pumanaw ang iyong kapatid na si Pāṇḍu, ikaw ngayon ang umupo sa trono.

Verse 18

धर्मेण पालयन्नुर्वीं प्रजा: शीलेन रञ्जयन् । वर्तमान: सम: स्वेषु श्रेय: कीर्तिमवाप्स्यसि ॥ १८ ॥

Sa pagprotekta sa daigdig ayon sa dharma, pagpapasaya sa mga nasasakupan sa pamamagitan ng marangal na asal, at pantay na pakikitungo sa lahat ng kamag-anak, tiyak na makakamtan mo ang kabutihan at dangal.

Verse 19

अन्यथा त्वाचरँल्ल‍ोके गर्हितो यास्यसे तम: । तस्मात् समत्वे वर्तस्व पाण्डवेष्वात्मजेषु च ॥ १९ ॥

Kung kikilos ka nang taliwas dito, hahatulan ka ng mga tao sa mundong ito at sa kabilang buhay ay mahuhulog ka sa dilim ng impiyerno. Kaya manatiling pantay ang loob mo sa mga anak ni Pāṇḍu at sa sarili mong mga anak.

Verse 20

नेह चात्यन्तसंवास: कस्यचित् केनचित् सह । राजन् स्वेनापि देहेन किमु जायात्मजादिभि: ॥ २० ॥

O Hari, sa mundong ito walang sinumang may panghabambuhay na pagsasama sa sinuman. Kahit sa sarili nating katawan ay hindi tayo mananatili magpakailanman; lalo na sa asawa, mga anak, at iba pa.

Verse 21

एक: प्रसूयते जन्तुरेक एव प्रलीयते । एकोऽनुभुङ्क्ते सुकृतमेक एव च दुष्कृतम् ॥ २१ ॥

Ang bawat nilalang ay isinilang na mag-isa at namamatay na mag-isa. Mag-isa niyang tinatamasa ang bunga ng kabutihan, at mag-isa rin niyang dinaranas ang bunga ng kasamaan.

Verse 22

अधर्मोपचितं वित्तं हरन्त्यन्येऽल्पमेधस: । सम्भोजनीयापदेशैर्जलानीव जलौकस: ॥ २२ ॥

Ang yamang naipon sa kasalanan ng taong kapos ang isip ay inaagaw ng iba sa pagkukunwaring “minamahal na umaasa,” gaya ng mga anak-isda na umiinom ng tubig na siyang bumubuhay sa isda.

Verse 23

पुष्णाति यानधर्मेण स्वबुद्ध्या तमपण्डितम् । तेऽकृतार्थं प्रहिण्वन्ति प्राणा राय: सुतादय: ॥ २३ ॥

Dahil iniisip ng mangmang na “akin ito,” gumagawa siya ng kasalanan upang alagaan ang buhay, yaman, at mga anak at kamag-anak. Ngunit sa huli, ang buhay, kayamanan, at mga anak na iyon din ang umaalis sa kanya, at siya’y naiiwang bigo.

Verse 24

स्वयं किल्बिषमादाय तैस्त्यक्तो नार्थकोविद: । असिद्धार्थो विशत्यन्धं स्वधर्मविमुखस्तम: ॥ २४ ॥

Dala ang sariling bunga ng kasalanan, iniwan ng mga diumano’y umaasa sa kanya, di nalalaman ang tunay na layunin ng buhay at tumatalikod sa sariling dharma, ang mangmang na kaluluwa na bigong tumupad sa layon ay pumapasok sa dilim ng impiyerno.

Verse 25

तस्माल्ल‍ोकमिमं राजन् स्वप्नमायामनोरथम् । वीक्ष्यायम्यात्मनात्मानं सम: शान्तो भव प्रभो ॥ २५ ॥

Kaya nga, O Hari, tingnan ang sanlibutan na ito na parang panaginip, salamangka ng māyā, o guniguni ng isip; supilin ang isipan sa pamamagitan ng talino at maging panatag at payapa, mahal na panginoon.

Verse 26

धृतराष्ट्र उवाच यथा वदति कल्याणीं वाचं दानपते भवान् । तथानया न तृप्यामि मर्त्य: प्राप्य यथामृतम् ॥ २६ ॥

Sinabi ni Dhṛtarāṣṭra: O panginoon ng pagkakawanggawa, sa pakikinig sa iyong mapalad na mga salita, hindi ako kailanman nabubusog; ako’y tulad ng mortal na nakamtan ang amṛta ng mga deva.

Verse 27

तथापि सूनृता सौम्य हृदि न स्थीयते चले । पुत्रानुरागविषमे विद्युत् सौदामनी यथा ॥ २७ ॥

Gayunman, O maamong Akrūra, dahil ang aking di-matatag na puso ay nababahiran ng pagkiling sa pag-ibig sa aking mga anak, ang iyong kaaya-ayang mga salita’y hindi nananatili roon, gaya ng kidlat na di nananatili sa ulap.

Verse 28

ईश्वरस्य विधिं को नु विधुनोत्यन्यथा पुमान् । भूमेर्भारावताराय योऽवतीर्णो यदो: कुले ॥ २८ ॥

Sino ngang tao ang makasasaway sa kautusan ng Kataas-taasang Panginoon, na nagkatawang-tao sa angkan ng Yadu upang pagaanin ang bigat ng daigdig?

Verse 29

यो दुर्विमर्शपथया निजमाययेदं सृष्ट्वा गुणान् विभजते तदनुप्रविष्ट: । तस्मै नमो दुरवबोधविहारतन्त्र- संसारचक्रगतये परमेश्वराय ॥ २९ ॥

Ako’y nagpupugay sa Kataas-taasang Panginoon, na sa Kanyang di-maarok na māyā ay nilikha ang sansinukob na ito at saka pumasok sa nilikha upang pag-ibahin ang mga guṇa. Mula sa Kanya, na ang kahulugan ng Kanyang mga līlā ay di-masayod, lumilitaw ang siklo ng kapanganakan at kamatayan at ang landas ng paglaya rito.

Verse 30

श्रीशुक उवाच इत्यभिप्रेत्य नृपतेरभिप्रायं स यादव: । सुहृद्भ‍ि: समनुज्ञात: पुनर्यदुपुरीमगात् ॥ ३० ॥

Sinabi ni Śukadeva: Nang maunawaan niya ang saloobin ng hari, si Akrūra na mula sa angkan ni Yadu ay humingi ng pahintulot sa mga kamag-anak at kaibigang may mabuting kalooban, at bumalik sa kabisera ng mga Yādava.

Verse 31

शशंस रामकृष्णाभ्यां धृतराष्ट्रविचेष्टितम् । पाण्डवान् प्रति कौरव्य यदर्थं प्रेषित: स्वयम् ॥ ३१ ॥

Isinalaysay ni Akrūra kina Balarāma at Śrī Kṛṣṇa kung paano kumikilos si Dhṛtarāṣṭra laban sa mga Pāṇḍava. Kaya, O inapo ni Kuru, natupad niya ang layunin ng kanyang pagkakasugo.