Adhyaya 7

Verse 1

मैत्रेय उवाच इत्यजेनानुनीतेन भवेन परितुष्यता । अभ्यधायि महाबाहो प्रहस्य श्रूयतामिति ॥ १ ॥

Sinabi ni Maitreya: O Vidura na makapangyarihan ang bisig, nang mapayapa siya sa mga salita ni Brahma, si Bhava (Shiva) ay nasiyahan at, habang nakangiti, ay nagsabi: “Makinig.”

Verse 2

महादेव उवाच नाघं प्रजेश बालानां वर्णये नानुचिन्तये । देवमायाभिभूतानां दण्डस्तत्र धृतो मया ॥ २ ॥

Sinabi ni Mahadeva: Mahal kong Prajapati Brahma, Ama, hindi ko pinalalaki ang mga pagkakasala ng mga deva, ni hindi ko ito kinikimkim. Para silang mga bata, natatabunan ng deva-maya; kaya pinarusahan ko lamang sila upang ituwid sila.

Verse 3

प्रजापतेर्दग्धशीर्ष्णो भवत्वजमुखं शिर: । मित्रस्य चक्षुषेक्षेत भागं स्वं बर्हिषो भग: ॥ ३ ॥

Sinabi ni Shiva: Yamang ang ulo ni Daksha ay nasunog na at naging abo, magkakaroon siya ng ulo ng kambing. At ang diyos na si Bhaga ay makakakita ng kanyang bahagi sa yajna sa pamamagitan ng mga mata ni Mitra.

Verse 4

पूषा तु यजमानस्य दद्‌भिर्जक्षतु पिष्टभुक् । देवा: प्रकृतसर्वाङ्गा ये म उच्छेषणं ददु: ॥ ४ ॥

Sinabi ni Shiva: Si Pūṣā ay makakanguya lamang sa pamamagitan ng mga ngipin ng mga alagad ng yajamāna; kung mag-isa, kailangan niyang masiyahan sa pagkain ng masang gawa sa harina ng garbansos. Ngunit ang mga deva na pumayag na ibigay sa akin ang aking bahagi sa yajna ay gagaling sa lahat ng sugat at muling magiging buo ang kanilang mga katawan.

Verse 5

बाहुभ्यामश्विनो: पूष्णो हस्ताभ्यां कृतबाहव: । भवन्‍त्वध्वर्यवश्चान्ये बस्तश्मश्रुर्भृगुर्भवेत् ॥ ५ ॥

Ang mga naputulan ng bisig ay magtrabaho gamit ang mga bisig ng Aśvinī-kumāra, at ang mga naputulan ng kamay ay gumawa gamit ang mga kamay ni Pūṣā. Ang mga saserdoteng adhvaryu ay kumilos din nang gayon. Si Bhṛgu naman ay magkaroon ng balbas mula sa ulo ng kambing.

Verse 6

मैत्रेय उवाच तदा सर्वाणि भूतानि श्रुत्वा मीढुष्टमोदितम् । परितुष्टात्मभिस्तात साधु साध्वित्यथाब्रुवन् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Maitreya: Mahal na Vidura, nang marinig ng lahat ng naroon ang mga salita ni Bhagavān Rudra (Śiva), ang pinakadakila sa mga nagbibigay-biyaya, sila’y lubos na nasiyahan sa puso at kaluluwa at nagsabi, “Sādhu, sādhu!”

Verse 7

ततो मीढ्‍वांसमामन्‍त्र्‍य शुनासीरा: सहर्षिभि: । भूयस्तद्देवयजनं समीढ्‍वद्वेधसो ययु: ॥ ७ ॥

Pagkaraan nito, si Śunāsīrā Bhṛgu, kasama ang mga rishi, ay nag-anyaya kay Bhagavān Rudra (Śiva), ang mapagkaloob ng biyaya, na dumating sa pook ng yajña. Kaya ang mga deva, mga rishi, si Bhagavān Śiva, at si Brahmā ay nagtungo sa lugar na ginaganap ang dakilang paghahandog.

Verse 8

विधाय कार्त्स्‍न्येन च तद्यदाह भगवान् भव: । सन्दधु: कस्य कायेन सवनीयपशो: शिर: ॥ ८ ॥

Matapos maisagawa nang ganap ang lahat ayon sa iniutos ni Bhagavān Bhava (Śiva), ikinabit nila sa katawan ni Dakṣa ang ulo ng hayop na itinakda para sa paghahandog sa yajña.

Verse 9

सन्धीयमाने शिरसि दक्षो रुद्राभिवीक्षित: । सद्य: सुप्त इवोत्तस्थौ दद‍ृशे चाग्रतो मृडम् ॥ ९ ॥

Nang ikabit ang ulo ng hayop sa katawan ni Dakṣa, sa sandaling masulyapan siya ni Rudra, agad siyang nagkamalay na tila nagising mula sa pagkakatulog, at nakita niya si Mṛḍa (Śiva) na nakatayo sa harap niya.

Verse 10

तदा वृषध्वजद्वेषकलिलात्मा प्रजापति: । शिवावलोकादभवच्छरद्‌ध्रद इवामल: ॥ १० ॥

Noong sandaling iyon, nang makita ni Dakṣa si Panginoong Śiva na nakasakay sa toro, ang pusong nadungisan ng inggit sa Śiva ay agad luminaw, gaya ng tubig sa lawa na nililinis ng ulan sa taglagas.

Verse 11

भवस्तवाय कृतधीर्नाशक्नोदनुरागत: । औत्कण्ठ्याद्बाष्पकलया सम्परेतां सुतां स्मरन् ॥ ११ ॥

Ninais ni Dakṣa na maghandog ng panalangin kay Panginoong Śiva, ngunit nang maalala ang pumanaw na anak na si Satī, napuno ng luha ang kanyang mga mata at sa pagdadalamhati ay nabulunan siya at di makapagsalita.

Verse 12

कृच्छ्रात्संस्तभ्य च मन: प्रेमविह्वलित: सुधी: । शशंस निर्व्यलीकेन भावेनेशं प्रजापति: ॥ १२ ॥

Sa sandaling iyon, bagaman nanginginig sa pag-ibig at pagdamay, ang marunong na si Dakṣa ay nagsikap na payapain ang isip, pigilan ang damdamin, at sa dalisay na kamalayan ay nagsimulang magpuri kay Īśvara Śiva.

Verse 13

दक्ष उवाच भूयाननुग्रह अहो भवता कृतो मे दण्डस्त्वया मयि भृतो यदपि प्रलब्ध: । न ब्रह्मबन्धुषु च वां भगवन्नवज्ञा तुभ्यं हरेश्च कुत एव धृतव्रतेषु ॥ १३ ॥

Sinabi ni Dakṣa: “O Bhagavān Bhava (Śiva), nagkasala ako nang mabigat sa iyo; ngunit ikaw ay mahabagin—sa halip na bawiin ang awa, pinagpala mo pa ako sa pamamagitan ng parusa. Ikaw at si Bhagavān Hari ay hindi humahamak kahit sa di-karapat-dapat na brāhmaṇa; paano mo ako, na abala sa paghahandog ng yajña, mapapabayaan, O matatag sa panata?”

Verse 14

विद्यातपोव्रतधरान् मुखत: स्म विप्रान् ब्रह्मात्मतत्त्वमवितुं प्रथमं त्वमस्राक् । तद्ब्राह्मणान् परम सर्वविपत्सु पासि पाल: पशूनिव विभो प्रगृहीतदण्ड: ॥ १४ ॥

O makapangyarihang Panginoon, ikaw ay unang nilikha mula sa bibig ni Brahmā upang ingatan ang mga vipra na may kaalaman, pag-aayuno, at panata, upang mapangalagaan ang katotohanan ng Brahman at Ātman. Kaya sa bawat panganib ay pinoprotektahan mo ang mga brāhmaṇa at ang kanilang mga alituntunin, gaya ng pastol na may hawak na tungkod upang bantayan ang mga baka.

Verse 15

योऽसौ मयाविदिततत्त्वद‍ृशा सभायां क्षिप्तो दुरुक्तिविशिखैर्विगणय्य तन्माम् । अर्वाक् पतन्तमर्हत्तमनिन्दयापाद् द‍ृष्टय‍ार्द्रया स भगवान्स्वकृतेन तुष्येत् ॥ १५ ॥

Hindi ko lubos na nalaman ang iyong kaluwalhatian; kaya sa kapulungan ay pinakawalan ko ang mga palaso ng mapanuyang salita laban sa iyo, ngunit hindi mo iyon pinansin. Sa paglapastangan sa pinakamarangal, ako’y nalulugmok sa landas ng impiyerno; datapwat sa iyong habag ay iniligtas mo ako sa pamamagitan ng parusang ikaw mismo ang nagkaloob. Kaya nawa’y masiyahan Ka sa sarili Mong awa; hindi kayang pagbigyang-lugod Ka ng aking mga salita.

Verse 16

मैत्रेय उवाच क्षमाप्यैवं स मीढ्‍वांसं ब्रह्मणा चानुमन्त्रित: । कर्म सन्तानयामास सोपाध्यायर्त्विगादिभि: ॥ १६ ॥

Sinabi ni Maitreya: Nang mapatawad siya ni Panginoong Śiva at sa pahintulot ni Brahmā, muling sinimulan ni Haring Dakṣa ang pagsasagawa ng yajña kasama ang mga ācārya, mga ṛtvij (pari), at iba pa.

Verse 17

वैष्णवं यज्ञसन्तत्यै त्रिकपालं द्विजोत्तमा: । पुरोडाशं निरवपन् वीरसंसर्गशुद्धये ॥ १७ ॥

Pagkaraan, upang maipagpatuloy ang yajña, unang nilinis ng mga pangunahing brāhmaṇa ang pook-handog mula sa dungis na dulot ng paghipo ni Vīrabhadra at ng mga multong tagasunod ni Śiva; saka nila inihandog sa apoy ang oblation na tinatawag na puroḍāśa (trikapāla).

Verse 18

अध्वर्युणात्तहविषा यजमानो विशाम्पते । धिया विशुद्धया दध्यौ तथा प्रादुरभूद्धरि: ॥ १८ ॥

O pinuno ng mga tao! Nang ihandog ni Haring Dakṣa bilang yajamāna ang nilinaw na mantikilya na inialay ng adhvaryu sa mga mantra ng Yajur, sa dalisay na pagninilay, noon din nagpakita si Hari sa Kanyang tunay na anyo bilang Nārāyaṇa.

Verse 19

तदा स्वप्रभया तेषां द्योतयन्त्या दिशो दश । मुष्णंस्तेज उपानीतस्तार्क्ष्येण स्तोत्रवाजिना ॥ १९ ॥

Noon, nagpakita si Panginoong Nārāyaṇa na nakaupo sa balikat ni Tārkṣya, si Garuḍang tagapagdala ng mga papuri at may malalaking pakpak; sa paglitaw Niya, naliwanagan ang sampung dako at napawi ang ningning ni Brahmā at ng iba pang naroon.

Verse 20

श्यामो हिरण्यरशनोऽर्ककिरीटजुष्टो नीलालकभ्रमरमण्डितकुण्डलास्य: । शङ्खाब्जचक्रशरचापगदासिचर्म- व्यग्रैर्हिरण्मयभुजैरिव कर्णिकार: ॥ २० ॥

Siya ay may kulay na śyāma, nakasuot ng pītāmbara na dilaw na parang ginto, at may koronang kumikislap na gaya ng araw. Ang buhok Niya’y bughaw na tila itim na bubuyog, at ang mukha’y pinalamutian ng hikaw. Sa walong kamay Niya’y hawak ang kabibe, diskong cakra, pamalo, lotus, palaso, busog, kalasag at espada, na may mga gintong pulseras. Ang buong anyo Niya’y wari’y punong namumulaklak na hitik sa ganda.

Verse 21

वक्षस्यधिश्रितवधूर्वनमाल्युदार हासावलोककलया रमयंश्च विश्वम् । पार्श्वभ्रमद्वय‍जनचामरराजहंस: श्वेतातपत्रशशिनोपरि रज्यमान: ॥ २१ ॥

Dahil sa dibdib Niya’y naroon si Śrī Lakṣmī at ang vanamālā, lalo Siyang naging kagila-gilalas na marikit. Sa banayad na ngiti at sulyap, pinasaya Niya ang buong daigdig, lalo na ang mga bhakta. Sa magkabilang panig ay may puting chāmara na umuugoy na parang mga sisne, at ang puting payong sa itaas ay tila buwan.

Verse 22

तमुपागतमालक्ष्य सर्वे सुरगणादय: । प्रणेमु: सहसोत्थाय ब्रह्मेन्द्रत्र्यक्षनायका: ॥ २२ ॥

Paglitaw pa lamang ng Panginoong Viṣṇu, ang lahat ng mga deva—si Brahmā, Indra, ang tatlong-matang Śiva, mga Gandharva at lahat ng naroon—ay sabay-sabay tumindig at agad na nagpatirapa upang magbigay-galang sa Kanya.

Verse 23

तत्तेजसा हतरुच: सन्नजिह्वा: ससाध्वसा: । मूर्ध्ना धृताञ्जलिपुटा उपतस्थुरधोक्षजम् ॥ २३ ॥

Sa harap ng nagliliyab na liwanag ng katawan ni Nārāyaṇa, kumupas ang ningning ng iba at napatahimik ang lahat. Sa pagkamangha at paggalang na may banal na panginginig, nag-anjali sila at idinampi sa ulo, handang maghandog ng panalangin kay Adhokṣaja, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos.

Verse 24

अप्यर्वाग्वृत्तयो यस्य महि त्वात्मभुवादय: । यथामति गृणन्ति स्म कृतानुग्रहविग्रहम् ॥ २४ ॥

Bagaman kahit ang isip ng mga deva gaya ni Brahmā ay hindi ganap na makasaklaw sa walang-hanggang kaluwalhatian ng Panginoon, sa Kanyang biyaya ay nakita nila ang Kanyang transendental na anyo. Sa biyayang iyon lamang sila nakapaghandog ng papuri ayon sa kani-kanilang kakayahan.

Verse 25

दक्षो गृहीतार्हणसादनोत्तमं यज्ञेश्वरं विश्वसृजां परं गुरुम् । सुनन्दनन्दाद्यनुगैर्वृतं मुदा गृणन् प्रपेदे प्रयत: कृताञ्जलि: ॥ २५ ॥

Nang tanggapin ni Panginoong Viṣṇu, ang Hari ng yajña, ang handog na havis sa sakripisyo, si Prajāpati Dakṣa ay nagalak at nagdasal nang may paggalang, nakapagdaup-palad, sa Kanya—ang Panginoon ng lahat ng yajña at ang kataas-taasang guro ng mga Prajāpati, na pinaglilingkuran din nina Nanda at Sunanda.

Verse 26

दक्ष उवाच शुद्धं स्वधाम्न्युपरताखिलबुद्ध्यवस्थं चिन्मात्रमेकमभयं प्रतिषिध्य मायाम् । तिष्ठंस्तयैव पुरुषत्वमुपेत्य तस्या- मास्ते भवानपरिशुद्ध इवात्मतन्त्र: ॥ २६ ॥

Wika ni Dakṣa: “O Panginoon, Ikaw ay ganap na dalisay sa Iyong sariling dhāma, lampas sa lahat ng haka-hakang pag-iisip; Ikaw ay dalisay na kamalayan, iisa at walang takot. Pinipigil Mo ang māyā, at bagama’t waring nananatili sa loob nito at nagpapakita bilang Puruṣa, Ikaw ay lubos na malaya at hindi kailanman nadudungisan.”

Verse 27

ऋत्विज ऊचु: तत्त्वं न ते वयमनञ्जन रुद्रशापात् कर्मण्यवग्रहधियो भगवन्विदाम: । धर्मोपलक्षणमिदं त्रिवृदध्वराख्यं ज्ञातं यदर्थमधिदैवमदो व्यवस्था: ॥ २७ ॥

Nagsalita ang mga pari: “O Bhagavān na walang dungis, dahil sa sumpa ni Rudra, napako ang aming isip sa mga gawaing naghahangad ng bunga, kaya hindi namin nalalaman ang Iyong katotohanan. Sa ngalan ng yajña, nalulubog kami sa mga tuntunin ng tatlong sangay ng kaalamang Veda. Gayunman, batid naming Ikaw ang nag-ayos ng pamamahagi ng bahagi para sa mga deva.”

Verse 28

सदस्या ऊचु: उत्पत्त्यध्वन्यशरण उरुक्लेशदुर्गेऽन्तकोग्र व्यालान्विष्टे विषयमृगतृष्यात्मगेहोरुभार: । द्वन्द्वश्वभ्रे खलमृगभये शोकदावेऽज्ञसार्थ: पादौकस्ते शरणद कदा याति कामोपसृष्ट: ॥ २८ ॥

Sinabi ng mga kasapi ng kapulungan: “O Tagapagkaloob ng kanlungan, sa landas ng kapanganakan at kamatayan, Ikaw lamang ang tanging silungan ng mga walang masandalan. Sa kuta ng matinding paghihirap na ito, ang panahon ay parang mabangis na ahas na laging naghahanap ng pagkakataong manalakay. Inaakit ng mirage ng mga bagay-pandama, dinudurog ng bigat ng huwad na ‘bahay-ako’; may mga hukay ng saya at lungkot, takot sa mababangis na hayop, at naglalagablab na apoy ng panaghoy. Kailan kaya ang mga mangmang na sinasalakay ng pagnanasa ay tatanggap ng kanlungan sa Iyong mga paang-loto?”

Verse 29

रुद्र उवाच तव वरद वराङ्‌घ्रावाशिषेहाखिलार्थे ह्यपि मुनिभिरसक्तैरादरेणार्हणीये । यदि रचितधियं माविद्यलोकोऽपविद्धं जपति न गणये तत्त्वत्परानुग्रहेण ॥ २९ ॥

Sinabi ni Rudra: “O Tagapagkaloob ng biyaya, ang Iyong maringal na mga paa ay ugat ng lahat ng pagpapala at tumutupad sa lahat ng hangarin; maging ang mga muning malaya sa pagkapit ay sumasamba rito nang may paggalang. Dahil nakatuon ang aking isip sa Iyong mga paang-loto, hindi ko pinapansin ang mga naninirang-puri na nagsasabing marumi ang aking mga gawain. Sa Iyong biyayang nakatuon sa katotohanan, pinatatawad ko sila nang may habag, gaya ng Iyong habag sa lahat ng nilalang.”

Verse 30

भृगुरुवाच यन्मायया गहनयापहृतात्मबोधा ब्रह्मादयस्तनुभृतस्तमसि स्वपन्त: । नात्मन् श्रितं तव विदन्त्यधुनापि तत्त्वं सोऽयं प्रसीदतु भवान्प्रणतात्मबन्धु: ॥ ३० ॥

Sinabi ni Śrī Bhṛgu: Mahal na Panginoon, dahil sa mahirap lampasang māyā Mo, mula kay Brahmā hanggang sa lahat ng may katawan ay nalimot ang tunay na sarili at lumubog sa dilim ng kamangmangan. Hindi pa nila nauunawaan na Ikaw ay nananahan sa bawat nilalang bilang Paramātmā. Ikaw ang walang hanggang kaibigan at tagapagtanggol ng mga sumuko; kaya mahabag Ka at patawarin ang aming mga pagkakasala.

Verse 31

ब्रह्मोवाच नैतत्स्वरूपं भवतोऽसौ पदार्थ भेदग्रहै: पुरुषो यावदीक्षेत् । ज्ञानस्य चार्थस्य गुणस्य चाश्रयो मायामयाद्वय‍‌तिरिक्तो मतस्त्वम् ॥ ३१ ॥

Sinabi ni Brahmā: O Bhagavān, ang sinumang sumusubok umunawa sa Iyo sa pamamagitan ng mga pagkakaiba-iba ng mga bagay ay hindi mauunawaan ang Iyong walang hanggang anyo. Ikaw ang sandigan ng kaalaman, layon, at mga katangian, ngunit lampas Ka sa dualidad na mula sa māyā—Ikaw ang iisang walang-dalawa.

Verse 32

इन्द्र उवाच इदमप्यच्युत विश्वभावनं वपुरानन्दकरं मनोद‍ृशाम् । सुरविद्विट्‌क्षपणैरुदायुधै र्भुजदण्डैरुपपन्नमष्टभि: ॥ ३२ ॥

Sinabi ni Indra: O Acyuta, tagapag-alaga ng sansinukob, ang Iyong transendental na anyo na may walong bisig at sandata sa bawat isa ay lumilitaw para sa kapakanan ng buong daigdig. Ito’y nakalulugod sa mata at isipan, at laging handang parusahan ang mga asurang naiinggit sa Iyong mga bhakta.

Verse 33

पत्‍न्य ऊचु: यज्ञोऽयं तव यजनाय केन सृष्टो विध्वस्त: पशुपतिनाद्य दक्षकोपात् । तं नस्त्वं शवशयनाभशान्तमेधं यज्ञात्मन्नलिनरुचा द‍ृशा पुनीहि ॥ ३३ ॥

Sinabi ng mga asawa: Mahal na Panginoon, ang yajña na ito’y inihanda para sa pagsamba sa Iyo ayon sa utos ni Brahmā, ngunit dahil sa galit ni Dakṣa, winasak ito ni Śiva na Paśupati. Nakahandusay na patay ang mga hayop na alay at nawala ang kabanalan ng yajña. O Yajñātmā, linisin at gawing banal muli ang lugar na ito sa pamamagitan ng liwanag ng Iyong matang-loto.

Verse 34

ऋषय ऊचु: अनन्वितं ते भगवन् विचेष्टितं यदात्मना चरसि हि कर्म नाज्यसे । विभूतये यत उपसेदुरीश्वरीं न मन्यते स्वयमनुवर्ततीं भवान् ॥ ३४ ॥

Nananalangin ang mga rishi: O Bhagavān, kamangha-mangha ang Iyong mga lila. Bagaman ginagawa Mo ang lahat sa pamamagitan ng iba’t ibang śakti, hindi Ka kailanman nakakabit sa mga gawa. Maging si Śrī Lakṣmī, na sinasamba ng mga dakilang deva tulad ni Brahmā upang makamtan ang kanyang biyaya, ay sumusunod sa Iyo; gayunman, hindi Ka rin nakakapit kahit sa kanya.

Verse 35

सिद्धा ऊचु: अयं त्वत्कथामृष्टपीयूषनद्यां मनोवारण: क्लेशदावाग्निदग्ध: । तृषार्तोऽवगाढो न सस्मार दावं न निष्क्रामति ब्रह्मसम्पन्नवन्न: ॥ ३५ ॥

Nananalangin ang mga Siddha: O Panginoon, gaya ng elepanteng nagdusa sa apoy ng gubat ngunit nalilimutan ang hirap paglusong sa ilog, ang aming isipan ay lumulubog sa ilog ng nektar ng Iyong banal na mga lila at katha. Sa kaligayahang espirituwal na tulad ng Brahmananda, hindi na namin nais lumisan.

Verse 36

यजमान्युवाच स्वागतं ते प्रसीदेश तुभ्यं नम: श्रीनिवास श्रिया कान्तया त्राहि न: । त्वामृतेऽधीश नाङ्गैर्मख: शोभते शीर्षहीन: कबन्धो यथा पुरुष: ॥ ३६ ॥

Nananalangin ang asawa ni Dakṣa: O Panginoon, napakalaking pagpapala na dumating Ka sa dako ng paghahandog na ito. Nagpupugay ako sa Iyo, Śrīnivāsa; mangyaring masiyahan Ka at iligtas kami kasama ni Śrī-Lakṣmī. O Kataas-taasan, kung wala Ka, hindi marikit ang yajña, gaya ng katawan na walang ulo.

Verse 37

लोकपाला ऊचु: द‍ृष्ट: किं नो द‍ृग्भिरसद्ग्रहैस्त्वं प्रत्यग्द्रष्टा द‍ृश्यते येन विश्वम् । माया ह्येषा भवदीया हि भूमन् यस्त्वं षष्ठ: पञ्चभिर्भासि भूतै: ॥ ३७ ॥

Nagsalita ang mga tagapamahala ng mga daigdig: O Panginoon, ang aming mga pandama’y kumakapit lamang sa di-tunay; kaya tunay ba naming nakita Ka? Ikaw ang panloob na Saksi, sa pamamagitan Mo nakikita ang sansinukob. O Dakila, ito ang Iyong māyā: lampas sa limang elemento, ngunit nagliliwanag Ka bilang ika-anim.

Verse 38

योगेश्‍वरा ऊचु प्रेयान्न तेऽन्योऽस्त्यमुतस्त्वयि प्रभो विश्वात्मनीक्षेन्न पृथग्य आत्मन: । अथापि भक्त्येश तयोपधावता- मनन्यवृत्त्यानुगृहाण वत्सल ॥ ३८ ॥

Sinabi ng mga dakilang yogi: O Panginoon, ang mga nakakakita sa Iyo bilang Paramātmā ng lahat at hindi itinuturing ang sarili na hiwalay sa Iyo ay tunay na mahal Mo. Gayunman, O Īśa, mahabagin Mong pagpalain ang mga bhaktang lumalapit sa Iyong kanlungan nang may iisang puso at di-nahahating debosyon, sapagkat Ikaw ay mapag-aruga.

Verse 39

जगदुद्भवस्थितिलयेषु दैवतो बहुभिद्यमानगुणयात्ममायया । रचितात्मभेदमतये स्वसंस्थया विनिवर्तितभ्रमगुणात्मने नम: ॥ ३९ ॥

Nag-aalay kami ng pagpupugay sa Kataas-taasan na, sa pamamagitan ng Kanyang ātma-māyā, ay naglalatag ng sari-saring pagpapakita sa ilalim ng tatlong guṇa upang likhain, pangalagaan, at pawiin ang sansinukob. Ngunit Siya mismo’y hindi saklaw ng panlabas na lakas; sa Kanyang sariling anyo, Siya’y malaya sa pagkakaiba-iba ng guṇa at sa maling pag-aangkin ng sarili.

Verse 40

ब्रह्मोवाच नमस्ते श्रितसत्त्वाय धर्मादीनां च सूतये । निर्गुणाय च यत्काष्ठां नाहं वेदापरेऽपि च ॥ ४० ॥

Wika ni Brahmā: Nagpupugay kami sa Iyo, Panginoon, na kanlungan ng sattva at pinagmumulan ng dharma, pag-aayuno at pagsisisi. Ikaw ay lampas sa tatlong guṇa; ang Iyong tunay na kalagayan ay di ganap na nalalaman ninuman, pati ako.

Verse 41

अग्निरुवाच यत्तेजसाहं सुसमिद्धतेजा हव्यं वहे स्वध्वर आज्यसिक्तम् । तं यज्ञियं पञ्चविधं च पञ्चभि: स्विष्टं यजुर्भि: प्रणतोऽस्मि यज्ञम् ॥ ४१ ॥

Sinabi ng diyos ng Apoy: Mahal kong Panginoon, dahil sa Iyong biyaya ako’y nagniningning na parang naglalagablab na apoy at tinatanggap ko ang handog na hinaluan ng ghee sa yajña. Ang limang uri ng handog ayon sa Yajur Veda ay iba’t ibang lakas Mo, at sinasamba Ka sa limang uri ng himnong Veda. Ang yajña sa tunay na diwa ay Ikaw mismo, ang Kataas-taasang Persona.

Verse 42

देवा ऊचु: पुरा कल्पापाये स्वकृतमुदरीकृत्य विकृतं त्वमेवाद्यस्तस्मिन् सलिल उरगेन्द्राधिशयने । पुमान्शेषे सिद्धैर्हृदि विमृशिताध्यात्मपदवि: स एवाद्याक्ष्णोर्य: पथि चरसि भृत्यानवसि न: ॥ ४२ ॥

Sinabi ng mga diyos: Mahal na Panginoon, noong panahon ng pagkalipol, iningatan Mo sa Iyong sarili ang lahat ng lakas ng paglalang. Noon Ikaw ang unang Persona, nakahimlay sa tubig ng pralaya sa higaan ni Śeṣa. Sa panahong iyon, ang mga siddha gaya nina Sanaka ay nagmumuni sa Iyo sa puso sa landas ng espirituwal na pagkaunawa. Ngayon ay nakikita Ka namin, mga lingkod Mo; ipagkaloob Mo ang Iyong pag-iingat at proteksiyon.

Verse 43

गन्धर्वा ऊचु: अंशांशास्ते देव मरीच्यादय एते ब्रह्मेन्द्राद्या देवगणा रुद्रपुरोगा: । क्रीडाभाण्डं विश्वमिदं यस्य विभूमन् तस्मै नित्यं नाथ नमस्ते करवाम ॥ ४३ ॥

Sinabi ng mga Gandharva: O Panginoon, sina Marīci at iba pang dakilang rishi, pati sina Brahmā, Indra, at ang mga diyos na pinangungunahan ni Rudra, ay mga bahagi lamang ng Iyong mga bahagi. O Makapangyarihan, ang buong sansinukob ay parang laruan sa Iyong banal na paglalaro. O Natha, lagi kaming nagpupugay sa Iyo at tinatanggap Ka bilang Kataas-taasang Persona ng Diyos.

Verse 44

विद्याधरा ऊचु: त्वन्माययार्थमभिपद्य कलेवरेऽस्मिन् कृत्वा ममाहमिति दुर्मतिरुत्पथै: स्वै: । क्षिप्तोऽप्यसद्विषयलालस आत्ममोहं युष्मत्कथामृतनिषेवक उद्वय‍ुदस्येत् ॥ ४४ ॥

Sinabi ng mga Vidyādhara: O Panginoon, ang katawang-tao ay para sa pinakamataas na kaganapan, ngunit dahil sa Iyong māyā, ang nilalang ay nagkakamaling isipin na “ako” at “akin” ang katawan, naliligaw sa sariling maling landas at nahuhumaling sa pansamantalang ligaya hanggang malubog sa pagkalito ng sarili. Ngunit ang naglilingkod sa nektar ng Iyong mga katha sa pamamagitan ng pakikinig at pag-awit ng Iyong mga gawa ay maililigtas mula sa ilusyon.

Verse 45

ब्राह्मणा ऊचु: त्वं क्रतुस्त्वं हविस्त्वं हुताश: स्वयंत्वं हि मन्त्र: समिद्दर्भपात्राणि च । त्वं सदस्यर्त्विजो दम्पती देवताअग्निहोत्रं स्वधा सोम आज्यं पशु: ॥ ४५ ॥

Sinabi ng mga brāhmaṇa: Mahal na Panginoon, Ikaw ang mismong yajña; Ikaw ang havis na handog, Ikaw ang apoy. Ikaw ang mga mantra ng Veda, ang panggatong, ang liyab, ang damong kuśa, at ang mga sisidlang pangyajña. Ikaw ang mga pari (ṛtvij), ang mag-asawang yajamāna, ang mga deva na pinangungunahan ni Indra, ang agnihotra, ang svadhā, ang soma, ang ghee, at ang hayop na inihahandog; lahat ng iniaalay ay Ikaw o ang Iyong kapangyarihan.

Verse 46

त्वं पुरा गां रसाया महासूकरो दंष्ट्रया पद्मिनीं वारणेन्द्रो यथा । स्तूयमानो नदल्लीलया योगिभि- र्व्युज्जहर्थ त्रयीगात्र यज्ञक्रतु: ॥ ४६ ॥

O Panginoon, katawang-tao ng kaalamang Veda (trayī) at tagapagganap ng yajña! Noong unang panahon, nagpakita Ka bilang Dakilang Varāha at iniahon ang daigdig mula sa tubig ng rasātala sa pamamagitan ng Iyong pangil, gaya ng elepanteng kumukuha ng lotus mula sa lawa. Sa anyong iyon, ang Iyong banal na tunog ay tinanggap bilang himno ng yajña; at ang mga yogi tulad nina Sanaka ay nagmuni-muni at naghandog ng papuri sa Iyong kaluwalhatian.

Verse 47

स प्रसीद त्वमस्माकमाकाङ्‌क्षतां दर्शनं ते परिभ्रष्टसत्कर्मणाम् । कीर्त्यमाने नृभिर्नाम्नि यज्ञेश ते यज्ञविघ्ना: क्षयं यान्ति तस्मै नम: ॥ ४७ ॥

O Yajñeśa, hinihintay namin ang Iyong darśana sapagkat hindi namin naisagawa ang yajña ayon sa mga ritwal ng Veda. Kaya’t maging kalugud-lugod Ka sa amin. Sa pag-awit ng Iyong banal na pangalan, nalalampasan ang lahat ng hadlang; kaya sa Iyong harapan ay iniaalay namin ang aming magalang na pagpupugay.

Verse 48

मैत्रेय उवाच इति दक्ष: कविर्यज्ञं भद्र रुद्राभिमर्शितम् । कीर्त्यमाने हृषीकेशे सन्निन्ये यज्ञभावने ॥ ४८ ॥

Sinabi ni Śrī Maitreya: O Vidura, matapos purihin ng lahat ng naroon si Hṛṣīkeśa, luminis ang kamalayan ni Dakṣa at inayos niyang muling simulan ang yajña na winasak ng mga tagasunod ni Śiva.

Verse 49

भगवान् स्वेन भागेन सर्वात्मा सर्वभागभुक् । दक्षं बभाष आभाष्य प्रीयमाण इवानघ ॥ ४९ ॥

Nagpatuloy si Maitreya: O Vidura na walang dungis, si Bhagavān Viṣṇu ang tunay na tumatanggap ng bunga ng lahat ng yajña; gayunman, dahil Siya ang Paramātmā ng lahat ng nilalang, nasiyahan Siya sa Kanyang bahagi lamang. Kaya kinausap Niya si Dakṣa nang may kaaya-ayang kalooban.

Verse 50

श्रीभगवानुवाच अहं ब्रह्मा च शर्वश्च जगत: कारणं परम् । आत्मेश्वर उपद्रष्टा स्वयंद‍ृगविशेषण: ॥ ५० ॥

Wika ng Panginoon: Ako, si Brahma, at si Sarva (Shiva) ang kataas-taasang sanhi ng sanlibutan. Ako ang Paramatma sa loob, ang saksi na ganap sa sarili; sa pananaw na walang anyo, walang pagkakaiba kina Brahma, Shiva, at Ako.

Verse 51

आत्ममायां समाविश्य सोऽहं गुणमयीं द्विज । सृजन् रक्षन् हरन् विश्वं दध्रे संज्ञां क्रियोचिताम् ॥ ५१ ॥

O Daksha na dvija! Pumapasok Ako sa Aking ātma-māyā, ang lakas na may mga guṇa, at lumilikha, nag-iingat, at lumulupig sa sansinukob; ayon sa pagkakaiba ng gawain, iba-iba ang tawag sa Aking mga pagpapakita.

Verse 52

तस्मिन् ब्रह्मण्यद्वितीये केवले परमात्मनि । ब्रह्मरुद्रौ च भूतानि भेदेनाज्ञोऽनुपश्यति ॥ ५२ ॥

Sa dalisay at di-dalawang Brahman-Paramatma, ang mangmang ay tumitingin kina Brahma, Rudra (Shiva), at sa lahat ng nilalang na magkakahiwalay at tila malaya sa isa’t isa.

Verse 53

यथा पुमान्न स्वाङ्गेषु शिर:पाण्यादिषु क्‍वचित् । पारक्यबुद्धिं कुरुते एवं भूतेषु मत्पर: ॥ ५३ ॥

Kung paanong hindi iniisip ng tao na ang ulo, kamay, at iba pang bahagi ng katawan ay hiwalay o pag-aari ng iba, gayon din ang debotong nakatuon sa Akin ay hindi nakakakita ng pagkakaiba sa lahat ng nilalang.

Verse 54

त्रयाणामेकभावानां यो न पश्यति वै भिदाम् । सर्वभूतात्मनां ब्रह्मन् स शान्तिमधिगच्छति ॥ ५४ ॥

O brahmana! Ang hindi nakakakita ng pagkakaiba sa iisang diwa nina Brahma, Vishnu, Shiva, at ng lahat ng nilalang—na may iisang Pinakamataas—siya ang nakakakilala sa Brahman at nakakamit ang tunay na kapayapaan; ang iba ay hindi.

Verse 55

मैत्रेय उवाच एवं भगवतादिष्ट: प्रजापतिपतिर्हरिम् । अर्चित्वा क्रतुना स्वेन देवानुभयतोऽयजत् ॥ ५५ ॥

Sinabi ni Maitreya: Sa gayong paraan, si Daksha, pinuno ng mga Prajapati, na tinuruan ng Bhagavan, ay sumamba kay Sri Hari (Vishnu) sa pamamagitan ng sariling itinakdang yajña. Pagkaraan, hiwalay niyang pinarangalan sina Brahma at Shiva.

Verse 56

रुद्रं च स्वेन भागेन ह्युपाधावत्समाहित: । कर्मणोदवसानेन सोमपानितरानपि । उदवस्य सहर्त्विग्भि: सस्‍नाववभृथं तत: ॥ ५६ ॥

May paggalang at nakatuong isip, sinamba ni Daksha si Rudra (Shiva) gamit ang bahagi niya mula sa natirang handog ng yajña. Pagkatapos ng mga ritwal, pinasaya niya ang ibang mga diyos na umiinom ng soma at ang mga taong naroon. Pagkaraan, kasama ang mga pari, nagsagawa siya ng paliligo ng avabhṛtha at lubos na nasiyahan.

Verse 57

तस्मा अप्यनुभावेन स्वेनैवावाप्तराधसे । धर्म एव मतिं दत्त्वा त्रिदशास्ते दिवं ययु: ॥ ५७ ॥

Sa sariling kapangyarihan, natamo ni Daksha ang gantimpala; pinagpala siya ng mga diyos na manatiling matatag ang isip sa landas ng dharma. Pagkaraan, ang lahat ng Tridasha (mga diyos) ay umalis patungong langit.

Verse 58

एवं दाक्षायणी हित्वा सती पूर्वकलेवरम् । जज्ञे हिमवत: क्षेत्रे मेनायामिति शुश्रुम ॥ ५८ ॥

Sinabi ni Maitreya: Narinig ko mula sa mapagkakatiwalaang pinagmulan na si Dākṣāyaṇī Satī, matapos iwan ang dating katawan na natamo niya mula kay Daksha, ay muling isinilang sa lupain ni Himavat bilang anak na babae ni Menā.

Verse 59

तमेव दयितं भूय आवृङ्क्ते पतिमम्बिका । अनन्यभावैकगतिं शक्ति: सुप्तेव पूरुषम् ॥ ५९ ॥

Si Ambikā (Durga), na kilala bilang Dākṣāyaṇī Satī, ay muling tinanggap si Shiva—ang minamahal na iyon—bilang asawa. Gaya ng śakti na may iisang bhāva na kumakapit sa Puruṣa (Kataas-taasang Panginoon) sa pagsisimula ng bagong paglikha.

Verse 60

एतद्भगवत: शम्भो: कर्म दक्षाध्वरद्रुह: । श्रुतं भागवताच्छिष्यादुद्धवान्मे बृहस्पते: ॥ ६० ॥

Sinabi ni Maitreya: O Vidura, ang salaysay ng yajña ni Dakṣa na winasak ni Bhagavān Śambhu ay narinig ko mula kay Uddhava, dakilang bhakta at alagad ni Bṛhaspati.

Verse 61

इदं पवित्रं परमीशचेष्टितं यशस्यमायुष्यमघौघमर्षणम् । यो नित्यदाकर्ण्य नरोऽनुकीर्तयेद् धुनोत्यघं कौरव भक्तिभावत: ॥ ६१ ॥

Ito ang lubhang banal na salaysay ng mga gawa ng Kataas-taasang Panginoon; nagpapalago ng dangal at haba ng buhay at pumapawi sa bunton ng kasalanan. O anak ng Kuru, ang sinumang araw-araw na nakikinig at muling nagsasalaysay nito nang may pananampalataya at bhakti ay nalilinis sa lahat ng dungis.