Adhyaya 5

Verse 1

मैत्रेय उवाच भवो भवान्या निधनं प्रजापते- रसत्कृताया अवगम्य नारदात् । स्वपार्षदसैन्यं च तदध्वरर्भुभि- र्विद्रावितं क्रोधमपारमादधे ॥ १ ॥

Sinabi ni Maitreya: Nang marinig ni Panginoong Śiva mula kay Nārada na si Satī, ang kanyang asawa, ay namatay dahil sa pang-iinsulto ni Prajāpati Dakṣa, at naitaboy ng mga diyos na Ṛbhu ang kanyang hukbong mga kasama, siya’y napuno ng di-masukat na galit.

Verse 2

क्रुद्ध: सुदष्टौष्ठपुट: स धूर्जटि- र्जटां तडिद्वह्निसटोग्ररोचिषम् । उत्कृत्य रुद्र: सहसोत्थितो हसन् गम्भीरनादो विससर्ज तां भुवि ॥ २ ॥

Sa matinding galit, kinagat ni Śiva na si Dhūrjaṭi ang kanyang mga labi at biglang hinila ang isang hibla ng kanyang jata sa ulo, na naglalagablab na parang kidlat at apoy. Tumindig siya agad, tumatawang tila baliw, at sa malalim na dagundong ay inihagis iyon sa lupa.

Verse 3

ततोऽतिकायस्तनुवा स्पृशन्दिवं सहस्रबाहुर्घनरुक् त्रिसूर्यद‍ृक् । करालदंष्ट्रो ज्वलदग्निमूर्धज: कपालमाली विविधोद्यतायुध: ॥ ३ ॥

Pagkaraan, nalikha ang isang nakakatakot na itim na demonyo, napakalaki at halos sumasayad sa langit, at kasingliwanag ng tatlong araw. Nakapanghihilakbot ang kanyang mga pangil, ang buhok sa ulo’y naglalagablab na parang apoy; may libo-libong bisig siya, may iba’t ibang sandata, at may kuwintas na yari sa mga ulo ng tao.

Verse 4

तं किं करोमीति गृणन्तमाह बद्धाञ्जलिं भगवान् भूतनाथ: । दक्षं सयज्ञं जहि मद्भटानां त्वमग्रणी रुद्र भटांशको मे ॥ ४ ॥

Ang dambuhalang nilalang ay nagtiklop ng mga kamay at nagtanong, “Panginoon, ano ang gagawin ko?” Kaya’t iniutos ni Bhagavān Śiva, ang Bhūtanātha: “Ikaw ay isinilang mula sa aking katawan at pinuno ng aking mga gaṇa; kaya patayin mo si Dakṣa at ang kanyang mga kawal sa handog na yajña.”

Verse 5

आज्ञप्त एवं कुपितेन मन्युना स देवदेवं परिचक्रमे विभुम् । मेने तदात्मानमसङ्गरंहसा महीयसां तात सह: सहिष्णुम् ॥ ५ ॥

Nang utusan ng nag-aalab na poot, siya’y umikot sa paligid ni Rudra, ang Diyos ng mga diyos, ang Makapangyarihan. Inakala niyang taglay niya ang di-mapipigil na lakas na kayang humarap maging sa pagtitiis ng mga dakilang banal.

Verse 6

अन्वीयमान: स तु रुद्रपार्षदै- र्भृशं नदद्‌भिर्व्यनदत्सुभैरवम् । उद्यम्य शूलं जगदन्तकान्तकं सम्प्राद्रवद् घोषणभूषणाङ्‌घ्रि: ॥ ६ ॥

Sinundan siya ng mga kasama ni Rudra na sumisigaw nang ubod-lakas at lumilikha ng nakapanghihilakbot na ingay. Itinaas niya ang nakakatakot na trishula na kayang pumatay maging sa Kamatayan, at sumugod; ang mga palamuting singsing sa kanyang mga paa ay tila umuungal.

Verse 7

अथर्त्विजो यजमान: सदस्या: ककुभ्युदीच्यां प्रसमीक्ष्य रेणुम् । तम: किमेतत्कुत एतद्रजोऽभू- दिति द्विजा द्विजपत्‍न्यश्च दध्यु: ॥ ७ ॥

Noon, sa lugar ng yajña, ang mga pari, ang punong tagapaghandog, ang mga kasapi, at ang mga brāhmaṇa kasama ang kanilang mga asawa ay tumingin sa hilaga at nakita ang alikabok; nag-isip sila, “Anong dilim ito? Saan nanggaling ang alikabok na ito?”

Verse 8

वाता न वान्ति न हि सन्ति दस्यव: प्राचीनबर्हिर्जीवति होग्रदण्ड: । गावो न काल्यन्त इदं कुतो रजो लोकोऽधुना किं प्रलयाय कल्पते ॥ ८ ॥

Nanghula sila: “Walang hanging umiihip, wala ring mga tulisan; at buhay pa ang Haring Prācīnabarhi na may mabigat na parusa. Wala ring mga baka na dumaraan; saan galing ang alikabok na ito? Magaganap na ba ngayon ang pralaya ng daigdig?”

Verse 9

प्रसूतिमिश्रा: स्त्रिय उद्विग्नचित्ता ऊचुर्विपाको वृजिनस्यैव तस्य । यत्पश्यन्तीनां दुहितृणां प्रजेश: सुतां सतीमवदध्यावनागाम् ॥ ९ ॥

Si Prasūti, asawa ni Dakṣa, at ang iba pang kababaihan ay labis na nabalisa at nagsabi: Ang panganib na ito ay bunga ng kasalanan ni Dakṣa; ang walang-salang Satī ay iniwan ang katawan sa harap ng kanyang mga kapatid na babae at nagtungo sa langit.

Verse 10

यस्त्वन्तकाले व्युप्तजटाकलाप: स्वशूलसूच्यर्पितदिग्गजेन्द्र: । वितत्य नृत्यत्युदितास्त्रदोर्ध्वजान् उच्चाट्टहासस्तनयित्नुभिन्नदिक् ॥ १० ॥

Sa oras ng pagkalusaw, nagkakawatak-watak ang mga buhok-jata ni Panginoong Śiva; tinutusok niya ng trishula ang mga tagapangalaga ng mga direksiyon. Itinaas ang mga bisig na parang watawat, tumatawa siya nang malakas at sumasayaw nang marangal, na wari’y kulog na yumanig sa sanlibutan.

Verse 11

अमर्षयित्वा तमसह्यतेजसं मन्युप्लुतं दुर्निरीक्ष्यं भ्रुकुट्या । करालदंष्ट्राभिरुदस्तभागणं स्यात्स्वस्ति किं कोपयतो विधातु: ॥ ११ ॥

Ang dambuhalang maitim na iyon, naglalagablab sa di-matiis na liwanag at nilulunod ng poot, ay naglantad ng nakapanghihilakbot na mga pangil. Sa pagkunot ng kilay, ikinalat niya ang mga liwanag sa langit at tinakpan ng matalim niyang ningning—sa harap ng nagngangalit na Tagapaglikha, sino pa ang maliligtas?

Verse 12

बह्वेवमुद्विग्नद‍ृशोच्यमाने जनेन दक्षस्य मुहुर्महात्मन: । उत्पेतुरुत्पाततमा: सहस्रशो भयावहा दिवि भूमौ च पर्यक् ॥ १२ ॥

Habang ang mga tao’y nag-uusap-usap na may balisang tingin, nakita ni Dakṣa ang libu-libong nakakatakot na masamang palatandaan mula sa lahat ng panig, sa langit at sa lupa.

Verse 13

तावत्स रुद्रानुचरैर्महामखो नानायुधैर्वामनकैरुदायुधै: । पिङ्गै: पिशङ्गैर्मकरोदराननै: पर्याद्रवद्‌भिर्विदुरान्वरुध्यत ॥ १३ ॥

Mahal na Vidura, pinalibutan ng mga tagasunod ni Rudra ang lugar ng paghahandog at tumakbo sa paligid. Sila’y pandak at may sari-saring sandata; ang kanilang mga katawan ay tila pating, maitim at madilaw, at nagsimula silang manggulo sa sakripisyo.

Verse 14

केचिद्बभञ्जु: प्राग्वंशं पत्नीशालां तथापरे । सद आग्नीध्रशालां च तद्विहारं महानसम् ॥ १४ ॥

May ilang kawal ang nagbagsak ng mga haliging sumusuporta sa pandal ng yajña; ang iba’y pumasok sa silid ng mga kababaihan; ang iba’y winasak ang lugar ng handog at ang agnīdhra-hall; at ang iba’y sumalakay sa kusina at tirahan.

Verse 15

रुरुजुर्यज्ञपात्राणि तथैकेऽग्नीननाशयन् । कुण्डेष्वमूत्रयन् केचिद्‌बिभिदुर्वेदिमेखला: ॥ १५ ॥

Binasag nila ang mga sisidlang pang-yajña; ang ilan ay pinatay ang apoy ng handog; ang ilan ay umihi sa mga kuṇḍa; at ang ilan ay pinunit ang hanggahan (mekhalā) ng altar.

Verse 16

अबाधन्त मुनीनन्ये एके पत्नीरतर्जयन् । अपरे जगृहुर्देवान् प्रत्यासन्नान् पलायितान् ॥ १६ ॥

May ilan ang humarang sa mga muning tumatakas; may ilan ang nanakot sa mga kababaihang nagkatipon; at may ilan ang dumakip sa mga deva na tumatakas mula sa pandal.

Verse 17

भृगुं बबन्ध मणिमान् वीरभद्र: प्रजापतिम् । चण्डेश: पूषणं देवं भगं नन्दीश्वरोऽग्रहीत् ॥ १७ ॥

Si Maṇimān, tagasunod ni Śiva, ay dumakip kay Bhṛgu Muni; si Vīrabhadra ay humuli kay Prajāpati Dakṣa; si Caṇḍeśa ay humawak kay deva Pūṣā; at si Nandīśvara ay dumakip kay deva Bhaga.

Verse 18

सर्व एवर्त्विजो दृष्ट्वा सदस्या: सदिवौकस: । तैरर्द्यमाना: सुभृशं ग्रावभिर्नैकधाद्रवन् ॥ १८ ॥

May tuluy-tuloy na pagbuhos ng mga bato. Lahat ng ṛtvij, mga kasapi, at mga deva na naroon ay labis na nagdusa; sa takot sa kamatayan, nagkawatak-watak silang tumakas sa iba’t ibang direksiyon.

Verse 19

जुह्वत: स्रुवहस्तस्य श्मश्रूणि भगवान् भव: । भृगोर्लुलुञ्चे सदसि योऽहसच्छ्‌मश्रु दर्शयन् ॥ १९ ॥

Binunot ni Virabhadra ang bigote ni Bhrigu, na nag-aalay ng sakripisyo gamit ang kanyang mga kamay sa apoy, dahil tinuya nito si Lord Shiva.

Verse 20

भगस्य नेत्रे भगवान् पातितस्य रुषा भुवि । उज्जहार सदस्थोऽक्ष्णा य: शपन्तमसूसुचत् ॥ २० ॥

Agad na dinakip ni Virabhadra si Bhaga, na nagtaas ng kilay habang isinusumpa ni Daksha si Lord Shiva, at sa matinding galit ay inihagis siya sa lupa at dinukot ang kanyang mga mata.

Verse 21

पूष्णो ह्यपातयद्दन्तान् कालिङ्गस्य यथा बल: । शप्यमाने गरिमणि योऽहसद्दर्शयन्दत: ॥ २१ ॥

Tulad ng pagtanggal ni Baladeva sa mga ngipin ng Hari ng Kalinga, tinanggal din ni Virabhadra ang mga ngipin ni Pusha, na ngumiti at nagpakita ng ngipin habang isinusumpa si Lord Shiva.

Verse 22

आक्रम्योरसि दक्षस्य शितधारेण हेतिना । छिन्दन्नपि तदुद्धर्तुं नाशक्नोत् त्र्यम्बकस्तदा ॥ २२ ॥

Pagkatapos, umupo si Virabhadra sa dibdib ni Daksha at sinubukang pugutin ang kanyang ulo gamit ang matalim na sandata, ngunit hindi siya nagtagumpay.

Verse 23

शस्त्रैरस्त्रान्वितैरेवमनिर्भिन्नत्वचं हर: । विस्मयं परमापन्नो दध्यौ पशुपतिश्चिरम् ॥ २३ ॥

Sinubukan niyang pugutin ang ulo ni Daksha gamit ang mga himno at sandata, ngunit hindi man lang nagasgasan ang balat nito, kaya labis na naguluhan si Virabhadra.

Verse 24

दृष्ट्वा संज्ञपनं योगं पशूनां स पतिर्मखे । यजमानपशो: कस्य कायात्तेनाहरच्छिर: ॥ २४ ॥

Nakita ni Virabhadra ang kagamitang kahoy sa arena ng sakripisyo na ginagamit para patayin ang mga hayop. Sinamantala niya ang pagkakataong ito upang pugutan ng ulo si Daksha.

Verse 25

साधुवादस्तदा तेषां कर्म तत्तस्य पश्यताम् । भूतप्रेतपिशाचानां अन्येषां तद्विपर्यय: ॥ २५ ॥

Nang makita ang ginawa ni Virabhadra, ang pangkat ni Panginoong Shiva ay natuwa at sumigaw sa galak, at ang lahat ng mga multo at demonyo ay gumawa ng maingay na tunog. Sa kabilang banda, ang mga brahmana na namamahala sa sakripisyo ay umiyak sa pighati sa pagkamatay ni Daksha.

Verse 26

जुहावैतच्छिरस्तस्मिन्दक्षिणाग्नावमर्षित: । तद्देवयजनं दग्ध्वा प्रातिष्ठद् गुह्यकालयम् ॥ २६ ॥

Kinuha ni Virabhadra ang ulo at sa matinding galit ay inihagis ito sa katimugang bahagi ng apoy ng sakripisyo. Matapos sunugin ang buong arena, umalis sila patungo sa tahanan ng kanilang panginoon, ang Kailasa.