Adhyaya 23

Verse 1

मैत्रेय उवाच दृष्ट्वात्मानं प्रवयसमेकदा वैन्य आत्मवान् । आत्मना वर्धिताशेषस्वानुसर्ग: प्रजापति: ॥ १ ॥ जगतस्तस्थुषश्चापि वृत्तिदो धर्मभृत्सताम् । निष्पादितेश्वरादेशो यदर्थमिह जज्ञिवान् ॥ २ ॥ आत्मजेष्वात्मजां न्यस्य विरहाद्रुदतीमिव । प्रजासु विमन:स्वेक: सदारोऽगात्तपोवनम् ॥ ३ ॥

Sinabi ni Maitreya: Sa huling yugto ng kanyang buhay, nang makita ni Vainya Pṛthu na siya’y tumatanda na, ang dakilang kaluluwang prajāpati—tagapagkaloob ng kabuhayan sa mga nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw, at tagapagtanggol ng dharma para sa mga banal—ay ganap na naisakatuparan ang utos ni Bhagavān nang may lubos na pakikiisa sa Kanya. Pagkaraan, ipinamahagi niya ang lahat ng yaman na naipon niya sa lahat ng nilalang ayon sa dharma, at ipinagkatiwala ang daigdig—na itinuring niyang parang anak na babae—sa kanyang mga anak na lalaki. Halos umiiyak ang mga mamamayan sa paglayo ng hari; iniwan niya sila at nagtungo sa gubat ng pagninilay, mag-isa kasama ang kanyang asawa, upang magsagawa ng austeridad.

Verse 2

मैत्रेय उवाच दृष्ट्वात्मानं प्रवयसमेकदा वैन्य आत्मवान् । आत्मना वर्धिताशेषस्वानुसर्ग: प्रजापति: ॥ १ ॥ जगतस्तस्थुषश्चापि वृत्तिदो धर्मभृत्सताम् । निष्पादितेश्वरादेशो यदर्थमिह जज्ञिवान् ॥ २ ॥ आत्मजेष्वात्मजां न्यस्य विरहाद्रुदतीमिव । प्रजासु विमन:स्वेक: सदारोऽगात्तपोवनम् ॥ ३ ॥

Sinabi ni Maitreya—sa huling yugto ng buhay, nang makita ni Mahārāja Pṛthu na siya’y tumatanda, ang dakilang kaluluwang hari ng daigdig ay ipinamahagi ang naipong kasaganaan sa lahat ng nilalang, gumagalaw man o di‑gumagalaw, ayon sa dharma, at inayos ang kabuhayan ng bawat isa. Matapos tuparin ang utos ng Kataas-taasang Panginoon nang ganap na kaayon Niya, ipinagkatiwala niya sa kanyang mga anak ang lupa, na itinuring niyang parang anak na babae. Pagkaraan, iniwan niya ang mga mamamayang umiiyak sa dalamhati ng pagkalayo, at nagtungo sa gubat ng pagninilay kasama ang kanyang asawa upang magsagawa ng matinding pag-aayuno at tapa.

Verse 3

मैत्रेय उवाच दृष्ट्वात्मानं प्रवयसमेकदा वैन्य आत्मवान् । आत्मना वर्धिताशेषस्वानुसर्ग: प्रजापति: ॥ १ ॥ जगतस्तस्थुषश्चापि वृत्तिदो धर्मभृत्सताम् । निष्पादितेश्वरादेशो यदर्थमिह जज्ञिवान् ॥ २ ॥ आत्मजेष्वात्मजां न्यस्य विरहाद्रुदतीमिव । प्रजासु विमन:स्वेक: सदारोऽगात्तपोवनम् ॥ ३ ॥

Sinabi ni Maitreya—sa huling yugto ng buhay, nang makita ni Mahārāja Pṛthu na siya’y tumatanda, ang dakilang kaluluwang hari ng daigdig ay ipinamahagi ang naipong kasaganaan sa lahat ng nilalang, gumagalaw man o di‑gumagalaw, ayon sa dharma, at inayos ang kabuhayan ng bawat isa. Matapos tuparin ang utos ng Kataas-taasang Panginoon nang ganap na kaayon Niya, ipinagkatiwala niya sa kanyang mga anak ang lupa, na itinuring niyang parang anak na babae. Pagkaraan, iniwan niya ang mga mamamayang umiiyak sa dalamhati ng pagkalayo, at nagtungo sa gubat ng pagninilay kasama ang kanyang asawa upang magsagawa ng matinding pag-aayuno at tapa.

Verse 4

तत्राप्यदाभ्यनियमो वैखानससुसम्मते । आरब्ध उग्रतपसि यथा स्वविजये पुरा ॥ ४ ॥

Doon din, mahigpit na sinunod ni Mahārāja Pṛthu ang mga tuntunin ng buhay-vānaprastha na kinikilala sa tradisyong Vaikhānasa, at nagsagawa ng mabibigat na austeridad sa gubat. Kasingseryoso niya ito gaya ng dati niyang kaseryosohan sa pamamahala at pananaig sa lahat.

Verse 5

कन्दमूलफलाहार: शुष्कपर्णाशन: क्‍वचित् । अब्भक्ष: कतिचित्पक्षान् वायुभक्षस्तत: परम् ॥ ५ ॥

Sa tapo-vana, kung minsan ay kumain si Mahārāja Pṛthu ng mga ugat at laman‑ugat, kung minsan nama’y prutas at tuyong dahon. Sa ilang linggo, tubig lamang ang iniinom niya, at sa huli’y nabuhay na lamang siya sa paghinga ng hangin.

Verse 6

ग्रीष्मे पञ्चतपा वीरो वर्षास्वासारषाण्मुनि: । आकण्ठमग्न: शिशिरे उदके स्थण्डिलेशय: ॥ ६ ॥

Sa pagsunod sa mga alituntunin ng pamumuhay sa gubat at sa yapak ng mga dakilang muni, tinanggap ni Pṛthu Mahārāja ang limang uri ng pag-init (pañca-tapā) sa tag-init, hinarap ang malalakas na buhos ng ulan sa tag-ulan, at sa taglamig ay tumayo sa tubig hanggang leeg. Sa pagtulog, sa sahig o lupa lamang siya nahihiga.

Verse 7

तितिक्षुर्यतवाग्दान्त ऊर्ध्वरेता जितानिल: । आरिराधयिषु: कृष्णमचरत्तप उत्तमम् ॥ ७ ॥

Isinagawa ni Mahārāja Pṛthu ang napakahigpit na pag-aayuno at pagninilay upang supilin ang pananalita at mga pandama, pigilan ang paglabas ng binhi, at mapasunod ang prāṇa-vāyu sa katawan. Ginawa niya ang lahat para lamang sa ikalulugod ni Śrī Kṛṣṇa; wala nang ibang layon.

Verse 8

तेन क्रमानुसिद्धेन ध्वस्तकर्ममलाशय: । प्राणायामै: सन्निरुद्धषड्‌वर्गश्छिन्नबन्धन: ॥ ८ ॥

Sa ganitong pag-austeridad na unti-unting nagiging ganap, napawi kay Mahārāja Pṛthu ang dumi ng pagnanasa sa bunga ng gawa. Sa pamamagitan ng prāṇāyāma, napigil niya ang anim na pangkat ng isip at pandama, naputol ang mga gapos, at napalaya sa pagnanais ng gantimpala.

Verse 9

सनत्कुमारो भगवान् यदाहाध्यात्मिकं परम् । योगं तेनैव पुरुषमभजत्पुरुषर्षभ: ॥ ९ ॥

Kaya nga, si Mahārāja Pṛthu, ang pinakamainam sa mga tao, ay sumunod sa landas ng pinakamataas na espirituwal na yoga na itinuro ni Bhagavān Sanat-kumāra; ibig sabihin, sinamba niya ang Kataas-taasang Persona, si Śrī Kṛṣṇa.

Verse 10

भगवद्धर्मिण: साधो: श्रद्धया यतत: सदा । भक्तिर्भगवति ब्रह्मण्यनन्यविषयाभवत् ॥ १० ॥

Si Mahārāja Pṛthu, ang banal na sumusunod sa bhagavata-dharma, ay laging nagsisikap nang may śraddhā. Kaya ang kanyang bhakti na iisa ang layon kay Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, tagapangalaga ng mga brāhmaṇa, ay lumago at naging matatag at di matinag.

Verse 11

तस्यानया भगवत: परिकर्मशुद्ध सत्त्वात्मनस्तदनुसंस्मरणानुपूर्त्या । ज्ञानं विरक्तिमदभून्निशितेन येन चिच्छेद संशयपदं निजजीवकोशम् ॥ ११ ॥

Sa palagiang paglilingkod na debosyonal, naging dalisay sa sattva ang isip ni Mahārāja Pṛthu at lagi niyang naaalala ang mga paa-lotus ng Panginoon. Dahil dito, sumibol ang ganap na kaalaman at paglayo sa pagnanasa; sa talim ng kaalamang iyon, pinutol niya ang ugat ng pag-aalinlangan at napalaya mula sa kapit ng huwad na ego at materyal na pagtingin sa buhay.

Verse 12

छिन्नान्यधीरधिगतात्मगतिर्निरीह- स्तत्तत्यजेऽच्छिनदिदं वयुनेन येन । तावन्न योगगतिभिर्यतिरप्रमत्तो यावद्गदाग्रजकथासु रतिं न कुर्यात् ॥ १२ ॥

Nang tuluyang maputol ang pagkapit sa pag-aakalang ang buhay ay katawan, napagtanto ni Mahārāja Pṛthu si Śrī Kṛṣṇa bilang Paramātmā na nananahan sa puso ng lahat. Dahil tumanggap siya ng mga tagubilin mula sa Kanya sa loob, iniwan niya ang iba pang pagsasanay ng yoga at jñāna; maging ang mga “siddhi” nito ay hindi na niya hinangad. Nabatid niyang ang bhakti kay Kṛṣṇa ang sukdulang layunin ng buhay, at hangga’t hindi naaakit ang mga yogī at jñānī sa kṛṣṇa-kathā, hindi mawawala ang kanilang ilusyon tungkol sa pag-iral.

Verse 13

एवं स वीरप्रवर: संयोज्यात्मानमात्मनि । ब्रह्मभूतो द‍ृढं काले तत्याज स्वं कलेवरम् ॥ १३ ॥

Sa gayon, si Mahārāja Pṛthu, ang pinakadakilang mandirigma, ay iniuugnay ang sarili sa Ātman at itinatag ang isip nang matatag sa lotus na mga paa ni Śrī Kṛṣṇa. Pagkaraan, ganap na nakatindig sa antas na brahma-bhūta, sa takdang panahon ay iniwan niya ang materyal na katawan.

Verse 14

सम्पीड्य पायुं पार्ष्णिभ्यां वायुमुत्सारयञ्छनै: । नाभ्यां कोष्ठेष्ववस्थाप्य हृदुर:कण्ठशीर्षणि ॥ १४ ॥

Sa isang natatanging upuang-yoga, hinarangan ni Mahārāja Pṛthu ang daanan ng puwit sa pamamagitan ng mga bukung-bukong, pinisil ang kanang at kaliwang binti, at dahan-dahang inangat ang prāṇa-vāyu paitaas. Inilagay niya ito sa bilog ng pusod, ipinadaan sa puso at lalamunan, at sa huli’y itinulak paitaas sa sentro sa pagitan ng dalawang kilay.

Verse 15

उत्सर्पयंस्तु तं मूर्ध्नि क्रमेणावेश्य नि:स्पृह: । वायुं वायौ क्षितौ कायं तेजस्तेजस्ययूयुजत् ॥ १५ ॥

Sa ganitong paraan, unti-unting itinaas ni Mahārāja Pṛthu ang prāṇa-vāyu hanggang sa butas sa tuktok ng bungo, at nawala ang lahat ng pagnanasa sa materyal na pag-iral. Pagkaraan, dahan-dahan niyang inihalo ang hininga-buhay sa kabuuang hangin, ang katawan sa kabuuang lupa, at ang apoy sa loob ng katawan sa kabuuang apoy.

Verse 16

खान्याकाशे द्रवं तोये यथास्थानं विभागश: । क्षितिमम्भसि तत्तेजस्यदो वायौ नभस्यमुम् ॥ १६ ॥

Sa ganitong paraan, ayon sa kani-kaniyang kinalalagyan ng mga bahagi ng katawan, inihalo ni Mahārāja Pṛthu ang mga butas ng pandama sa ākāśa (eter/kalawakan), at ang mga likido ng katawan gaya ng dugo at mga katas sa kabuuang tubig, ayon sa nararapat. Pagkaraan, inihalo niya ang lupa sa tubig, ang tubig sa apoy, ang apoy sa hangin, at ang hangin sa ākāśa, at iba pa, nang sunod-sunod.

Verse 17

इन्द्रियेषु मनस्तानि तन्मात्रेषु यथोद्भवम् । भूतादिनामून्युत्कृष्य महत्यात्मनि सन्दधे ॥ १७ ॥

Pinag-isa niya ang isipan sa mga pandama, ang mga pandama sa mga bagay na nadarama (tanmātra) ayon sa kani-kanilang kalagayan, at ang materyal na ego ay isinama sa mahat-tattva, ang kabuuang lakas.

Verse 18

तं सर्वगुणविन्यासं जीवे मायामये न्यधात् । तं चानुशयमात्मस्थमसावनुशयी पुमान् । ज्ञानवैराग्यवीर्येण स्वरूपस्थोऽजहात्प्रभु: ॥ १८ ॥

Inialay ni Pṛthu Mahārāja sa Kataas-taasang Tagapamahala ng lakas ng māyā ang kabuuang ayos ng mga katangian at lahat ng mapanlinlang na pagkakakilanlan ng kaluluwa. Sa kaalaman, pagtalikod, at lakas ng bhakti, nanatili siya sa tunay na kalagayan (kamalayang Kṛṣṇa) at iniwan ang katawan bilang prabhu, tagapaghari ng mga pandama.

Verse 19

अर्चिर्नाम महाराज्ञी तत्पत्‍न्यनुगता वनम् । सुकुमार्यतदर्हा च यत्पद्‌भ्यां स्पर्शनं भुव: ॥ १९ ॥

Si Reyna Arci, asawa ni Pṛthu Mahārāja, ay sumunod sa kanyang kabiyak sa kagubatan. Bilang reyna, napakalambot ng kanyang katawan at di nararapat sa buhay-gubat, ngunit kusang-loob niyang idinampi sa lupa ang kanyang mga paang-loto.

Verse 20

अतीव भर्तुर्व्रतधर्मनिष्ठया शुश्रूषया चार्षदेहयात्रया । नाविन्दतार्तिं परिकर्शितापि सा प्रेयस्करस्पर्शनमाननिर्वृति: ॥ २० ॥

Bagaman di sanay sa hirap, nanatiling tapat si Reyna Arci sa mga alituntunin ng pamumuhay sa gubat gaya ng mga dakilang rishi, at masigasig na naglingkod sa asawa. Natulog siya sa lupa at kumain lamang ng prutas, bulaklak, at dahon kaya pumayat, ngunit dahil sa ligayang dulot ng paglilingkod sa minamahal, hindi niya ininda ang kahirapan.

Verse 21

देहं विपन्नाखिलचेतनादिकं पत्यु: पृथिव्या दयितस्य चात्मन: । आलक्ष्य किञ्चिच्च विलप्य सा सती चितामथारोपयदद्रिसानुनि ॥ २१ ॥

Nang makita ni Reyna Arci na ang kanyang asawa—na napakamaawain sa kanya, sa daigdig, at sa mga tao—ay wala na ang mga palatandaan ng buhay, siya’y nanaghoy sandali. Pagkaraan, sa tuktok ng burol ay nagtayo siya ng puneraryang siga at inilagay roon ang katawan ng kanyang asawa.

Verse 22

विधाय कृत्यं ह्रदिनीजलाप्लुता दत्त्वोदकं भर्तुरुदारकर्मण: । नत्वा दिविस्थांस्त्रिदशांस्त्रि: परीत्य विवेश वह्निं ध्यायती भर्तृपादौ ॥ २२ ॥

Pagkaraan nito, isinagawa ng reyna ang nararapat na mga huling ritwal, naligo sa ilog at naghandog ng tubig na tarpaṇa para sa marangal na asawa. Yumukod siya sa mga diyos sa langit, umikot sa apoy nang tatlong ulit, at habang ninanamnam sa isip ang mga paa-lotong ng asawa, pumasok siya sa apoy.

Verse 23

विलोक्यानुगतां साध्वीं पृथुं वीरवरं पतिम् । तुष्टुवुर्वरदा देवैर्देवपत्‍न्य: सहस्रश: ॥ २३ ॥

Nang makita si Arci, ang malinis na asawa na sumunod sa kanyang kabiyak na si Pṛthu, ang dakilang bayani, libu-libong asawa ng mga deva kasama ang kani-kanilang mga asawa ay lubhang nasiyahan at nag-alay ng mga papuri sa reyna.

Verse 24

कुर्वत्य: कुसुमासारं तस्मिन्मन्दरसानुनि । नदत्स्वमरतूर्येषु गृणन्ति स्म परस्परम् ॥ २४ ॥

Noong sandaling iyon, ang mga deva ay nasa tuktok ng Bundok Mandara at umuugong ang mga tugtuging makalangit. Ang kanilang mga asawa ay nagpaulan ng mga bulaklak sa punerarya at nag-usap-usap nang ganito.

Verse 25

देव्य ऊचु: अहो इयं वधूर्धन्या या चैवं भूभुजां पतिम् । सर्वात्मना पतिं भेजे यज्ञेशं श्रीर्वधूरिव ॥ २५ ॥

Sinabi ng mga asawa ng mga deva: “Kay pinagpala ng babaeng ito! Pinaglingkuran niya ang kanyang asawa—ang panginoon ng mga hari sa daigdig—sa isip, salita, at katawan nang lubos, gaya ng paglilingkod ni Śrī, ang diyosa ng kapalaran, kay Yajñeśa na si Viṣṇu.”

Verse 26

सैषा नूनं व्रजत्यूर्ध्वमनु वैन्यं पतिं सती । पश्यतास्मानतीत्यार्चिर्दुर्विभाव्येन कर्मणा ॥ २६ ॥

Nagpatuloy ang mga asawa ng mga deva: “Masdan ninyo! Ang tapat na si Arci, sa bisa ng kanyang di-maaarok na kabutihang-loob, ay patuloy na sumusunod sa asawang si Vainya Pṛthu paitaas, lampas sa abot ng ating paningin.”

Verse 27

तेषां दुरापं किं त्वन्यन्मर्त्यानां भगवत्पदम् । भुवि लोलायुषो ये वै नैष्कर्म्यं साधयन्त्युत ॥ २७ ॥

Sa mundong ito, maikli at pabagu-bago ang buhay ng tao; ngunit ang mga nakatuon sa bhakti-seva sa Bhagavan ay nakakamit ang Bhagavat-pada. Para sa gayong mga deboto, walang bagay na hindi maaabot.

Verse 28

स वञ्चितो बतात्मध्रुक् कृच्छ्रेण महता भुवि । लब्ध्वापवर्ग्यं मानुष्यं विषयेषु विषज्जते ॥ २८ ॥

Ang sinumang nakamit ang buhay-tao—pagkakataon para sa paglaya—ngunit sa matinding paghihirap ay kumakapit pa rin sa mga gawaing may bunga at lumulubog sa mga bagay ng pandama, ay dapat ituring na nalinlang at kaaway ng sariling kaluluwa.

Verse 29

मैत्रेय उवाच स्तुवतीष्वमरस्त्रीषु पतिलोकं गता वधू: । यं वा आत्मविदां धुर्यो वैन्य: प्रापाच्युताश्रय: ॥ २९ ॥

Sinabi ni Maitreya: O Vidura, habang nag-uusap at nagpupuri ang mga asawa ng mga nilalang sa langit, narating ni Reyna Arci ang daigdig ng kanyang asawa—ang daigdig na nakamit ni Vainya Prthu, ang pinakadakila sa mga nakakakilala sa Sarili at sumisilong kay Acyuta.

Verse 30

इत्थम्भूतानुभावोऽसौ पृथु: स भगवत्तम: । कीर्तितं तस्य चरितमुद्दामचरितस्य ते ॥ ३० ॥

Nagpatuloy si Maitreya: Ganyan si Maharaja Prthu, ang pinakadakila sa mga deboto—makapangyarihan at may pusong malawak, marangal at dakila. Inilarawan ko sa iyo ang kanyang maringal na buhay ayon sa aking makakaya.

Verse 31

य इदं सुमहत्पुण्यं श्रद्धयावहित: पठेत् । श्रावयेच्छृणुयाद्वापि स पृथो: पदवीमियात् ॥ ३१ ॥

Sinumang may pananampalataya at pagtuon na magbasa, makinig, o magpakinggan sa iba ng napakadakilang mapagpalang salaysay ni Haring Prthu, ay tiyak na makakamit ang kalagayan at daigdig na nakamit niya—ibig sabihin, makababalik sa Vaikuntha, sa piling ng Diyos.

Verse 32

ब्राह्मणो ब्रह्मवर्चस्वी राजन्यो जगतीपति: । वैश्य: पठन् विट्पति: स्याच्छूद्र: सत्तमतामियात् ॥ ३२ ॥

Ang sinumang makarinig ng mga katangian ni Mahārāja Pṛthu: kung siya’y brāhmaṇa, magiging ganap sa kapangyarihang brahminikal; kung kṣatriya, magiging hari ng daigdig; kung vaiśya, magiging pinuno ng mga vaiśya at may-ari ng maraming hayop; at kung śūdra, magiging pinakadakilang bhakta.

Verse 33

त्रि: कृत्व इदमाकर्ण्य नरो नार्यथवाद‍ृता । अप्रज: सुप्रजतमो निर्धनो धनवत्तम: ॥ ३३ ॥

Lalaki man o babae—sinumang may malaking paggalang na makinig sa salaysay tungkol kay Mahārāja Pṛthu nang tatlong ulit, kung walang anak ay magiging magulang ng marami, at kung dukha ay magiging lubhang mayaman.

Verse 34

अस्पष्टकीर्ति: सुयशा मूर्खो भवति पण्डित: । इदं स्वस्त्ययनं पुंसाममङ्गल्यनिवारणम् ॥ ३४ ॥

Kahit ang hindi kilala ay magkakaroon ng mabuting pangalan, at ang mangmang ay magiging pantas. Ang pakikinig sa mga salaysay ni Mahārāja Pṛthu ay lubhang mapalad para sa tao at nag-aalis ng lahat ng kamalasan.

Verse 35

धन्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं कलिमलापहम् । धर्मार्थकाममोक्षाणां सम्यक्सिद्धिमभीप्सुभि: । श्रद्धयैतदनुश्राव्यं चतुर्णां कारणं परम् ॥ ३५ ॥

Ang pakikinig sa salaysay ni Mahārāja Pṛthu ay mapalad, nagbibigay ng dangal, nagpapahaba ng buhay, nag-aakay sa langit, at nag-aalis ng dungis ng Kali-yuga. Ang nagnanais ng wastong katuparan ng dharma, artha, kāma, at mokṣa ay dapat makinig nang may śraddhā; ito ang pinakamataas na sanhi ng apat na iyon.

Verse 36

विजयाभिमुखो राजा श्रुत्वैतदभियाति यान् । बलिं तस्मै हरन्त्यग्रे राजान: पृथवे यथा ॥ ३६ ॥

Kung ang isang haring nagnanais ng tagumpay at kapangyarihang mamuno ay umawit/bumigkas ng salaysay ni Mahārāja Pṛthu nang tatlong ulit bago lumabas sa kanyang karwahe, ang mga haring nasasakupan ay kusang mag-aalay ng buwis at handog—gaya ng inialay nila kay Pṛthu—sa kanyang utos lamang.

Verse 37

मुक्तान्यसङ्गो भगवत्यमलां भक्तिमुद्वहन् । वैन्यस्य चरितं पुण्यं श‍ृणुयाच्छ्रावयेत्पठेत् ॥ ३७ ॥

Kahit ang dalisay na deboto na malaya at walang pagkakapit, na nagdadala ng malinis na bhakti sa Bhagavān, ay dapat pa ring makinig, magbasa, at magpakinggan sa iba ang banal na kasaysayan ni Mahārāja Pṛthu (Vainya).

Verse 38

वैचित्रवीर्याभिहितं महन्माहात्म्यसूचकम् । अस्मिन् कृतमतिमर्त्यं पार्थवीं गतिमाप्नुयात् ॥ ३८ ॥

Ito ang dakilang salaysay na binigkas ni Vaicitravīrya, na nagpapahiwatig ng malaking kabanalan. Sinumang magtuon ng isip dito, kahit tao, ay makakamtan ang pinakamataas na hantungan tulad ni Mahārāja Pṛthu.

Verse 39

अनुदिनमिदमादरेण श‍ृण्वन् पृथुचरितं प्रथयन् विमुक्तसङ्ग: । भगवति भवसिन्धुपोतपादे स च निपुणां लभते रतिं मनुष्य: ॥ ३९ ॥

Sinumang araw-araw na may paggalang na nakikinig, umaawit, at nagpapalaganap ng kasaysayan ni Pṛthu ay mapapalaya sa pagkakapit at magkakamit ng matatag na pag-ibig sa mga paa-lotong ng Panginoon, ang bangkang tumatawid sa dagat ng kamangmangan.