Adhyaya 18

Verse 1

मैत्रेय उवाच इत्थं पृथुमभिष्टूय रुषा प्रस्फुरिताधरम् । पुनराहावनिर्भीता संस्तभ्यात्मानमात्मना ॥ १ ॥

Sinabi ni Maitreya: O Vidura, matapos tapusin ng Inang Daigdig ang kanyang pagpupuri, hindi pa rin napayapa si Haring Pṛthu; nanginginig ang kanyang mga labi sa tindi ng galit. Bagama’t natatakot ang Daigdig, pinatatag niya ang sarili at muling nagsalita upang mahikayat ang hari, gaya nito.

Verse 2

सन्नियच्छाभिभो मन्युं निबोध श्रावितं च मे । सर्वत: सारमादत्ते यथा मधुकरो बुध: ॥ २ ॥

O Panginoon, pakiusap, lubusang pigilin ang Iyong galit at pakinggan nang matiisin ang aking sasabihin. Kahit ako’y dukha, ang marunong ay kumukuha ng diwa mula sa lahat ng dako, gaya ng bubuyog na nangangalap ng pulot sa bawat bulaklak.

Verse 3

अस्मिँल्लोकेऽथवामुष्मिन्मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभि: । द‍ृष्टा योगा: प्रयुक्ताश्च पुंसां श्रेय:प्रसिद्धये ॥ ३ ॥

Upang mapakinabangan ang sangkatauhan, sa buhay na ito man o sa susunod, ang mga muning nakakakita ng katotohanan ay nagtakda at nagturo ng iba’t ibang paraan ng yoga, upang maitaguyod ang kabutihan ng lahat.

Verse 4

तानातिष्ठति य: सम्यगुपायान् पूर्वदर्शितान् । अवर: श्रद्धयोपेत उपेयान् विन्दतेऽञ्जसा ॥ ४ ॥

Ang sinumang may pananampalatayang sumusunod nang wasto sa mga paraang itinuro ng mga dakilang rishi noong una, ay madaling nakakamit ang ninanais na bunga at ginhawa ng buhay.

Verse 5

ताननाद‍ृत्य योऽविद्वानर्थानारभते स्वयम् । तस्य व्यभिचरन्त्यर्था आरब्धाश्च पुन: पुन: ॥ ५ ॥

Ang mangmang na hindi kumikilala sa matibay na tagubilin ng mga rishi at gumagawa ng sariling paraan sa haka-haka ng isip, ay paulit-ulit na nabibigo sa kanyang mga pagsisikap.

Verse 6

पुरा सृष्टा ह्योषधयो ब्रह्मणा या विशाम्पते । भुज्यमाना मया द‍ृष्टा असद्‌भिरधृतव्रतै: ॥ ६ ॥

Mahal na Hari, ang mga binhi, ugat, halamang-gamot at butil na nilikha noon ni Brahmā ay ngayo’y ginagamit ng mga taong walang bhakti at salat sa pagkaunawang espirituwal.

Verse 7

अपालितानाद‍ृता च भवद्‌भिर्लोकपालकै: । चोरीभूतेऽथ लोकेऽहं यज्ञार्थेऽग्रसमोषधी: ॥ ७ ॥

Mahal na Hari, hindi ako napangangalagaan nang wasto ng mga tagapangalaga ng daigdig; ginamit ng mga tao ang butil para sa pagluho ng pandama kaya naging mga magnanakaw sila at hindi napaparusahan. Kaya itinago ko ang mga binhing laan sana sa yajña.

Verse 8

नूनं ता वीरुध: क्षीणा मयि कालेन भूयसा । तत्र योगेन द‍ृष्टेन भवानादातुमर्हति ॥ ८ ॥

Dahil matagal na naimbak, ang mga binhi ng butil sa loob ko ay tiyak na humina. Kaya dapat mong agad na ayusin ang pagkuha nito ayon sa pamamaraang pamantayan na inirerekomenda ng śāstra at ng mga ācārya.

Verse 9

वत्सं कल्पय मे वीर येनाहं वत्सला तव । धोक्ष्ये क्षीरमयान्कामाननुरूपं च दोहनम् ॥ ९ ॥ दोग्धारं च महाबाहो भूतानां भूतभावन । अन्नमीप्सितमूर्जस्वद्भगवान् वाञ्छते यदि ॥ १० ॥

O magiting bayani, tagapangalaga ng mga nilalang! Kung nais mong bigyan sila ng sapat na butil at magnasa kang gatasan ako, ihanda ang angkop na guya, sisidlang paglalagyan ng gatas, at ang tagagatas. Dahil ako’y may wagas na pag-aaruga sa guya, matutupad ang iyong hangarin.

Verse 10

वत्सं कल्पय मे वीर येनाहं वत्सला तव । धोक्ष्ये क्षीरमयान्कामाननुरूपं च दोहनम् ॥ ९ ॥ दोग्धारं च महाबाहो भूतानां भूतभावन । अन्नमीप्सितमूर्जस्वद्भगवान् वाञ्छते यदि ॥ १० ॥

O makapangyarihan ang bisig, tagapag-alaga ng mga nilalang! Kung ayon sa kalooban ng Bhagavān ay nais mo ng pagkaing butil na nagbibigay-lakas para sa kapakanan ng lahat, magtalaga ng tagagatas; sa wastong paggagatas, mapangangalagaan ang lahat.

Verse 11

समां च कुरु मां राजन्देववृष्टं यथा पय: । अपर्तावपि भद्रं ते उपावर्तेत मे विभो ॥ ११ ॥

Mahal na Hari, pakipantayin ang ibabaw ng daigdig upang ang ulang ipinagkakaloob ni Indra ay manatili sa lupa na parang gatas. Kahit lumipas ang tag-ulan, mananatili ang halumigmig; ito’y magiging mapalad para sa iyo.

Verse 12

इति प्रियं हितं वाक्यं भुव आदाय भूपति: । वत्सं कृत्वा मनुं पाणावदुहत्सकलौषधी: ॥ १२ ॥

Nang marinig ang kaaya-aya at kapaki-pakinabang na pananalita ng Inang Daigdig, tinanggap ito ng hari. Pagkaraan, ginawa niyang guya si Svāyambhuva Manu at ginatasan ang Daigdig na parang baka, at tinipon sa kanyang nakasahod na mga palad ang lahat ng halamang-gamot at butil.

Verse 13

तथापरे च सर्वत्र सारमाददते बुधा: । ततोऽन्ये च यथाकामं दुदुहु: पृथुभाविताम् ॥ १३ ॥

Gayon din, ang iba pang marurunong ay kumuha ng diwa ng Daigdig mula sa iba’t ibang dako. Pagkaraan, naudyukan ng halimbawa ni Haring Pṛthu, bawat isa’y gumatas mula sa lupa ng anumang ninanais niya.

Verse 14

ऋषयो दुदुहुर्देवीमिन्द्रियेष्वथ सत्तम । वत्सं बृहस्पतिं कृत्वा पयश्छन्दोमयं शुचि ॥ १४ ॥

O pinakadakila! Ginawa ng mga rishi si Bṛhaspati na guya, at ang mga pandama bilang sisidlan; saka nila ginatasan ang dalisay na kaalamang Vediko na may sukat ng mga chandas, upang luminis ang pananalita, isip, at pakikinig.

Verse 15

कृत्वा वत्सं सुरगणा इन्द्रं सोममदूदुहन् । हिरण्मयेन पात्रेण वीर्यमोजो बलं पय: ॥ १५ ॥

Ginawa ng mga deva si Indra na guya, at sa sisidlang ginto ay ginatasan nila mula sa lupa ang soma, inuming tulad ng amṛta; kaya lumago ang kanilang lakas, ojas, at kapangyarihan.

Verse 16

दैतेया दानवा वत्सं प्रह्लादमसुरर्षभम् । विधायादूदुहन् क्षीरमय:पात्रे सुरासवम् ॥ १६ ॥

Ang mga daitya at danava, mga anak ni Diti, ay ginawang guya si Prahlāda, ang pinakadakila sa angkan ng asura; at ginatasan nila mula sa lupa ang iba’t ibang surā at āsava (alak), sa sisidlang bakal.

Verse 17

गन्धर्वाप्सरसोऽधुक्षन् पात्रे पद्ममये पय: । वत्सं विश्वावसुं कृत्वा गान्धर्वं मधु सौभगम् ॥ १७ ॥

Ginawa ng mga Gandharva at Apsara si Viśvāvasu na guya at ginatasan ang gatas sa sisidlang bulaklak ng lotus; ang gatas ay naging matamis na sining ng musika at kagandahang nagdudulot ng suwerte.

Verse 18

वत्सेन पितरोऽर्यम्णा कव्यं क्षीरमधुक्षत । आमपात्रे महाभागा: श्रद्धया श्राद्धदेवता: ॥ १८ ॥

Ang mapalad na mga naninirahan sa Pitṛloka, mga diyos ng śrāddha, ay ginawang guya si Aryamā; at sa pananampalataya ay ginatasan nila ang “gatas” na kavya—pagkaing iniaalay sa mga ninuno—sa sisidlang luwad na hindi pa niluluto.

Verse 19

प्रकल्प्य वत्सं कपिलं सिद्धा: सङ्कल्पनामयीम् । सिद्धिं नभसि विद्यां च ये च विद्याधरादय: ॥ १९ ॥

Pagkaraan nito, ang mga Siddha sa Siddhaloka at ang mga taga-Vidyādhara-loka ay ginawang guya ang dakilang rishi na si Kapila; ginawang sisidlan ang buong langit at piniga ang mga yogic na kapangyarihang mistiko na nagmumula sa matibay na sankalpa, simula sa aṇimā. Natamo rin ng mga Vidyādhara ang sining ng paglipad sa himpapawid.

Verse 20

अन्ये च मायिनो मायामन्तर्धानाद्भुतात्मनाम् । मयं प्रकल्प्य वत्सं ते दुदुहुर्धारणामयीम् ॥ २० ॥

Ang iba pa—ang mga taga-Kimpuruṣa-loka na bihasa sa mahika—ay ginawang guya ang demonyong si Maya at piniga ang siddhing dhāraṇā: kapangyarihang biglang maglaho sa paningin at muling lumitaw sa ibang anyo.

Verse 21

यक्षरक्षांसि भूतानि पिशाचा: पिशिताशना: । भूतेशवत्सा दुदुहु: कपाले क्षतजासवम् ॥ २१ ॥

Pagkatapos, ang mga Yakṣa, Rākṣasa, mga multo at mga piśāca na sanay kumain ng laman ay ginawang guya si Rudra, ang Bhūtanātha (anyo ni Śiva), at piniga ang inuming mula sa dugo, inilagay sa sisidlang yari sa bungo.

Verse 22

तथाहयो दन्दशूका: सर्पा नागाश्च तक्षकम् । विधाय वत्सं दुदुहुर्बिलपात्रे विषं पय: ॥ २२ ॥

Pagkaraan, ang mga nāga na may talukbong, mga ahas na walang talukbong, malalaking serpiyente, alakdan, at iba pang makamandag na nilalang ay ginawang guya si Takṣaka; piniga nila ang lason mula sa lupa na parang gatas at itinago sa mga lungga ng ahas.

Verse 23

पशवो यवसं क्षीरं वत्सं कृत्वा च गोवृषम् । अरण्यपात्रे चाधुक्षन्मृगेन्द्रेण च दंष्ट्रिण: ॥ २३ ॥ क्रव्यादा: प्राणिन: क्रव्यं दुदुहु: स्वे कलेवरे । सुपर्णवत्सा विहगाश्चरं चाचरमेव च ॥ २४ ॥

Ang mga hayop na apat ang paa gaya ng mga baka ay ginawang guya ang Nandi, ang toro ni Śiva, at ginawang sisidlan ang gubat; kaya napiga nila mula sa lupa ang sariwang luntiang damo bilang gatas. Ang mababangis na hayop na may pangil ay ginawang guya ang leon at, sa sarili nilang katawan bilang sisidlan, napiga ang laman. Ang mga ibon ay ginawang guya si Garuḍa at napiga mula sa lupa ang mga gumagalaw na insekto at ang di-gumagalaw na halaman at damo.

Verse 24

पशवो यवसं क्षीरं वत्सं कृत्वा च गोवृषम् । अरण्यपात्रे चाधुक्षन्मृगेन्द्रेण च दंष्ट्रिण: ॥ २३ ॥ क्रव्यादा: प्राणिन: क्रव्यं दुदुहु: स्वे कलेवरे । सुपर्णवत्सा विहगाश्चरं चाचरमेव च ॥ २४ ॥

Ginawa ng mga hayop na may apat na paa ang Go-vṛṣa, ang toro na sinasakyan ni Śiva, bilang guya at ang gubat bilang sisidlan; kaya napiga nila mula sa Daigdig ang sariwang luntiang damo na parang gatas. Ang mababangis na hayop na may pangil ay ginawang guya ang leon at nakakuha ng laman bilang “gatas.” Ang mga ibon ay ginawang guya si Garuḍa at piniga mula sa lupa ang gumagalaw at di-gumagalaw—mga insekto, halaman at damo—na parang gatas.

Verse 25

वटवत्सा वनस्पतय: पृथग्रसमयं पय: । गिरयो हिमवद्वत्सा नानाधातून् स्वसानुषु ॥ २५ ॥

Ginawa ng mga punò ang punong balete (banyan) bilang guya at piniga mula sa Daigdig ang “gatas” na anyo ng sari-saring masasarap na katas. Ginawa naman ng mga bundok ang Himalaya bilang guya at piniga ang iba’t ibang mineral at metal sa sisidlang mula sa kanilang mga tuktok.

Verse 26

सर्वे स्वमुख्यवत्सेन स्वे स्वे पात्रे पृथक् पय: । सर्वकामदुघां पृथ्वीं दुदुहु: पृथुभाविताम् ॥ २६ ॥

Ang lahat ay gumamit ng kani-kanilang pangunahing guya at piniga mula sa Daigdig ang iba’t ibang “gatas” sa kani-kanilang sisidlan—ibig sabihin, ang pagkaing angkop sa bawat uri. Sa panahon ni Haring Pṛthu, ang Daigdig ay lubos na nasa kanyang pamamahala at naging tagapagkaloob ng lahat ng kailangan; kaya natamo ng bawat nilalang ang suplay ng pagkain ayon sa pangangailangan.

Verse 27

एवं पृथ्वादय: पृथ्वीमन्नादा: स्वन्नमात्मन: । दोहवत्सादिभेदेन क्षीरभेदं कुरूद्वह ॥ २७ ॥

O Vidura, pinuno ng mga Kuru, sa ganitong paraan si Pṛthu at ang lahat ng nabubuhay sa pagkain ay, sa pagkakaiba ng pag-ordeña, guya, at sisidlan, naglabas mula sa Daigdig ng sari-saring “gatas” at natamo ang kani-kanilang pagkain—na inilarawan bilang gatas.

Verse 28

ततो महीपति: प्रीत: सर्वकामदुघां पृथु: । दुहितृत्वे चकारेमां प्रेम्णा दुहितृवत्सल: ॥ २८ ॥

Pagkaraan nito, labis na nasiyahan si Haring Pṛthu sa Daigdig, sapagkat sapat nitong tinustusan ng pagkain ang lahat ng nilalang at naging tagapagkaloob ng lahat ng pangangailangan. Dahil sa pag-ibig na tulad ng sa isang ama sa anak na babae, inari ni Pṛthu ang Daigdig na parang sariling anak at minahal ito nang taimtim.

Verse 29

चूर्णयन् स्वधनुष्कोट्या गिरिकूटानि राजराट् । भूमण्डलमिदं वैन्य: प्रायश्चक्रे समं विभु: ॥ २९ ॥

Pagkaraan nito, ang hari ng mga hari, si Mahārāja Pṛthu, ay dinurog ang mga tuktok ng bundok sa lakas ng dulo ng kaniyang pana at pinatag ang magagaspang na bahagi ng daigdig; sa kaniyang biyaya, halos naging pantay ang ibabaw ng mundo.

Verse 30

अथास्मिन् भगवान् वैन्य: प्रजानां वृत्तिद: पिता । निवासान् कल्पयां चक्रे तत्र तत्र यथार्हत: ॥ ३० ॥

Pagkatapos, si Bhagavān Vainya Pṛthu, na parang ama ng mga mamamayan, ay hayagang abala sa pagbibigay ng kabuhayan at angkop na gawain para rito. Matapos patagin ang lupa, itinakda niya ang mga pook-tirahan sa iba’t ibang lugar ayon sa nararapat.

Verse 31

ग्रामान् पुर: पत्तनानि दुर्गाणि विविधानि च । घोषान् व्रजान् सशिबिरानाकरान् खेटखर्वटान् ॥ ३१ ॥

Sa ganitong paraan, itinatag ng hari ang maraming uri ng mga nayon, pamayanan at mga bayang-daungan, at nagtayo ng mga kuta; naglaan din siya ng tirahan para sa mga pastol ng baka, mga kulungan ng hayop, mga pook ng kampong maharlika, mga lugar ng minahan, mga bayang pang-agrikultura, at mga nayong nasa kabundukan.

Verse 32

प्राक्पृथोरिह नैवैषा पुरग्रामादिकल्पना । यथासुखं वसन्ति स्म तत्र तत्राकुतोभया: ॥ ३२ ॥

Bago ang paghahari ni Haring Pṛthu, wala pang planadong kaayusan para sa mga lungsod, nayon, pastulan, at iba pa. Ang mga tao’y naninirahan nang kalat-kalat, walang pangamba, ayon sa sariling kaginhawaan; ngunit mula sa panahon ni Pṛthu, nagsimula ang pagplano ng mga bayan at nayon.