Adhyaya 15

Verse 1

मैत्रेय उवाच अथ तस्य पुनर्विप्रैरपुत्रस्य महीपते: । बाहुभ्यां मथ्यमानाभ्यां मिथुनं समपद्यत ॥ १ ॥

Sinabi ni Maitreya—O Vidura, muling “minanthana” ng mga brāhmaṇa at dakilang rishi ang dalawang bisig ng bangkay ni Haring Vena na namatay na walang anak. Mula roon ay lumitaw ang isang magkaparis na lalaki at babae.

Verse 2

तद् दृष्ट्वा मिथुनं जातमृषयो ब्रह्मवादिन: । ऊचु: परमसन्तुष्टा विदित्वा भगवत्कलाम् ॥ २ ॥

Nang makita ng mga rishi na bihasa sa Veda ang magkaparis na lalaki at babae, sila’y labis na natuwa, sapagkat naunawaan nilang ang magkaparis ay pagpapalawak ng isang kalā, isang ganap na bahagi ni Bhagavān Viṣṇu, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos.

Verse 3

ऋषय ऊचु: एष विष्णोर्भगवत: कला भुवनपालिनी । इयं च लक्ष्म्या: सम्भूति: पुरुषस्यानपायिनी ॥ ३ ॥

Sinabi ng mga rishi: Ang lalaking ito ay bahagi ng kapangyarihan ni Bhagavān Viṣṇu, ang tagapag-ingat ng buong sansinukob; at ang babaeng ito ay bahagi ni Śrī Lakṣmī, na kailanman ay hindi humihiwalay sa Panginoon.

Verse 4

अयं तु प्रथमो राज्ञां पुमान् प्रथयिता यश: । पृथुर्नाम महाराजो भविष्यति पृथुश्रवा: ॥ ४ ॥

Sa dalawa, ang lalaking ito ang magiging una sa mga hari at palalawakin ang kanyang dangal sa buong daigdig. Ang kanyang pangalan ay Pṛthu; siya’y magiging Mahārāja Pṛthuśravā.

Verse 5

इयं च सुदती देवी गुणभूषणभूषणा । अर्चिर्नाम वरारोहा पृथुमेवावरुन्धती ॥ ५ ॥

Ang babaeng ito ay isang diyosa na may magagandang ngipin at mariringal na katangian, kaya’t pati ang mga alahas na suot niya ay lalo pang gumaganda. Ang kanyang pangalan ay Arci; sa hinaharap, tatanggapin niya si Pṛthu bilang asawa.

Verse 6

एष साक्षाद्धरेरंशो जातो लोकरिरक्षया । इयं च तत्परा हि श्रीरनुजज्ञेऽनपायिनी ॥ ६ ॥

Sa anyo ni Haring Pṛthu, siya ay tuwirang bahagi ni Hari na isinilang upang ingatan ang mga tao ng daigdig. At si Śrī Lakṣmī, ang walang hanggang kasama ng Panginoon na di kailanman humihiwalay, ay bumaba nang bahagya bilang Arci upang maging reyna ni Pṛthu.

Verse 7

मैत्रेय उवाच प्रशंसन्ति स्म तं विप्रा गन्धर्वप्रवरा जगु: । मुमुचु: सुमनोधारा: सिद्धा नृत्यन्ति स्व:स्त्रिय: ॥ ७ ॥

Sinabi ni Maitreya: Mahal na Vidura, noon ay lubos na pinuri ng mga brāhmaṇa si Haring Pṛthu; ang pinakamahuhusay na mang-aawit ng Gandharvaloka ay umawit ng kanyang kaluwalhatian. Ang mga taga-Siddhaloka ay nagpaulan ng mga bulaklak, at ang magagandang babae sa langit ay sumayaw sa matinding galak.

Verse 8

शङ्खतूर्यमृदङ्गाद्या नेदुर्दुन्दुभयो दिवि । तत्र सर्व उपाजग्मुर्देवर्षिपितृणां गणा: ॥ ८ ॥

Sa kalawakan, umalingawngaw ang tunog ng shankha, mga trumpeta, mṛdaṅga at mga dundubhi. Pagkaraan, dumating doon ang mga deva-ṛṣi, mga pitṛ, at mga pangkat mula sa mga makalangit na daigdig.

Verse 9

ब्रह्मा जगद्गुरुर्देवै: सहासृत्य सुरेश्वरै: । वैन्यस्य दक्षिणे हस्ते दृष्ट्वा चिह्नं गदाभृत: ॥ ९ ॥ पादयोररविन्दं च तं वै मेने हरे: कलाम् । यस्याप्रतिहतं चक्रमंश: स परमेष्ठिन: ॥ १० ॥

Dumating doon si Brahmā, ang guro ng sansinukob, kasama ang mga deva at ang kanilang mga pinuno. Nang makita niya sa kanang palad ni Haring Pṛthu (anak ni Vena) ang mga banal na guhit ni Viṣṇu na may hawak na gada, at sa talampakan ang bakas ng lotus, naunawaan ni Brahmā na si Pṛthu ay isang aṁśa-kalā ni Śrī Hari. Ang sinumang may tanda ng cakra at iba pang ganitong palatandaan sa palad ay dapat ituring na bahagyang pagpapakita o avatāra ng Kataas-taasang Panginoon.

Verse 10

ब्रह्मा जगद्गुरुर्देवै: सहासृत्य सुरेश्वरै: । वैन्यस्य दक्षिणे हस्ते दृष्ट्वा चिह्नं गदाभृत: ॥ ९ ॥ पादयोररविन्दं च तं वै मेने हरे: कलाम् । यस्याप्रतिहतं चक्रमंश: स परमेष्ठिन: ॥ १० ॥

Dumating si Brahmā kasama ang mga deva at ang kanilang mga pinuno. Nang makita niya sa kanang palad ni Pṛthu ang mga tanda ni Viṣṇu na may hawak na gada, at sa talampakan ang bakas ng lotus, naunawaan niyang si Pṛthu ay aṁśa-kalā ni Śrī Hari; ang may tanda ng cakra at iba pang banal na guhit sa palad ay itinuturing na bahagyang avatāra ng Kataas-taasang Panginoon.

Verse 11

तस्याभिषेक आरब्धो ब्राह्मणैर्ब्रह्मवादिभि: । आभिषेचनिकान्यस्मै आजह्रु: सर्वतो जना: ॥ ११ ॥

Pagkatapos, inayos ng mga brāhmaṇa na brahmavādī at tapat sa mga ritwal ng Veda ang koronasyon (abhiṣeka) ng hari. Mula sa lahat ng dako, dinala ng mga tao ang iba’t ibang gamit sa seremonya; kaya naging ganap ang lahat.

Verse 12

सरित्समुद्रा गिरयो नागा गाव: खगा मृगा: । द्यौ: क्षिति: सर्वभूतानि समाजह्रुरुपायनम् ॥ १२ ॥

Ang mga ilog, dagat, burol at bundok, mga nāga, mga baka, mga ibon, mga hayop, mga makalangit na daigdig, ang lupa at lahat ng nilalang ay nagtipon ng mga handog ayon sa kani-kanilang kakayahan upang ialay sa hari.

Verse 13

सोऽभिषिक्तो महाराज: सुवासा: साध्वलड़्क़ृत: । पत्‍न्यार्चिषालड्‌क़ृतया विरेजेऽग्निरिवापर: ॥ १३ ॥

Sa gayon, ang Dakilang Haring Pṛthu, na nakasuot ng maringal na kasuotan at alahas, ay kinoronahan at iniluklok sa trono. Kasama ang reynang si Arci na gayundin ang ganda ng palamuti, sila’y nagningning na tila apoy.

Verse 14

तस्मै जहार धनदो हैमं वीर वरासनम् । वरुण: सलिलस्रावमातपत्रं शशिप्रभम् ॥ १४ ॥

Pagkaraan, si Kuvera na tagapagkaloob ng yaman ay naghandog sa kanya ng gintong trono. Si Varuṇa naman ay nagbigay ng payong na kasingliwanag ng buwan at palaging nagwiwisik ng pinong patak ng tubig.

Verse 15

वायुश्च वालव्यजने धर्म: कीर्तिमयीं स्रजम् । इन्द्र: किरीटमुत्कृष्टं दण्डं संयमनं यम: ॥ १५ ॥

Ipinagkaloob ni Vāyu, ang diyos ng hangin, ang dalawang cāmara na pamaypay na yari sa buhok. Ibinigay ni Dharma ang kuwintas na bulaklak na magpapalawak ng kanyang katanyagan. Ipinagkaloob ni Indra ang maringal na korona, at ni Yamarāja ang setro upang mamahala sa daigdig.

Verse 16

ब्रह्मा ब्रह्ममयं वर्म भारती हारमुत्तमम् । हरि: सुदर्शनं चक्रं तत्पत्‍न्यव्याहतां श्रियम् ॥ १६ ॥

Ipinagkaloob ni Brahmā ang baluting pananggalang na binubuo ng espirituwal na kaalaman; si Bhāratī (Sarasvatī), ang kanyang asawa, ay nagbigay ng dakilang kuwintas. Ibinigay ni Hari (Viṣṇu) ang Sudarśana cakra, at ang kanyang kabiyak na si Lakṣmī ay nagkaloob ng di-nalulupig na kasaganaan at karangyaan.

Verse 17

दशचन्द्रमसिं रुद्र: शतचन्द्रं तथाम्बिका । सोमोऽमृतमयानश्वांस्त्वष्टा रूपाश्रयं रथम् ॥ १७ ॥

Ipinagkaloob ni Rudra (Śiva) ang espada na may kaluban na may tatak ng sampung buwan, at si Ambikā (Durgā) ay nagbigay ng kalasag na may tatak ng sandaang buwan. Ibinigay ni Soma ang mga kabayong wari’y mula sa amṛta, at si Tvaṣṭā (Viśvakarmā) ay naghandog ng napakagandang karwahe.

Verse 18

अग्निराजगवं चापं सूर्यो रश्मिमयानिषून् । भू: पादुके योगमय्यौ द्यौ: पुष्पावलिमन्वहम् ॥ १८ ॥

Inihandog ni Agni ang busog na Ajagava na yari sa sungay ng kambing at baka. Inihandog ng diyos na Araw ang mga palasong kasingliwanag ng sinag. Ang diyos na namamahala sa Bhūrloka ay nagbigay ng mga sandalyas na may kapangyarihang yoga-māyā, at ang mga diyos sa kalawakan ay paulit-ulit na nag-alay ng mga kuwintas ng bulaklak.

Verse 19

नाट्यं सुगीतं वादित्रमन्तर्धानं च खेचरा: । ऋषयश्चाशिष: सत्या: समुद्र: शङ्खमात्मजम् ॥ १९ ॥

Ipinagkaloob ng mga diyos na naglalakbay sa kalawakan ang sining ng dula, awiting marikit, pagtugtog ng mga instrumento, at ang kakayahang maglaho ayon sa nais. Naghandog din ang mga dakilang rishi ng mga pagpapalang tapat at di nagkakamali. Inialay ng karagatan ang isang kabibe (shankha) na nagmula sa dagat.

Verse 20

सिन्धव: पर्वता नद्यो रथवीथीर्महात्मन: । सूतोऽथ मागधो वन्दी तं स्तोतुमुपतस्थिरे ॥ २० ॥

Ang mga dagat, bundok, at mga ilog ay nagbigay sa dakilang kaluluwa ng maluwang na daan upang maipatakbo ang kanyang karwahe nang walang sagabal. At ang sūta, māgadha, at vandī ay humarap upang maghandog ng mga panalangin at papuri. Lahat sila’y dumating sa kanyang harapan upang gampanan ang kani-kanilang tungkulin.

Verse 21

स्तावकांस्तानभिप्रेत्य पृथुर्वैन्य: प्रतापवान् । मेघनिर्ह्रादया वाचा प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ २१ ॥

Nang makita ni Haring Pṛthu, anak ni Vena at puspos ng kapangyarihan, ang mga propesyonal na tagapuri sa kanyang harapan, siya’y ngumiti upang batiin sila, at sa tinig na mabigat na parang ugong ng mga ulap ay nagsalita nang ganito.

Verse 22

पृथुरुवाच भो: सूत हे मागध सौम्य वन्दिँ- ल्लोकेऽधुनास्पष्टगुणस्य मे स्यात् । किमाश्रयो मे स्तव एष योज्यतां मा मय्यभूवन्वितथा गिरो व: ॥ २२ ॥

Sinabi ni Haring Pṛthu: “O mabait na sūta, o māgadha, at o vandī! Ang mga katangiang binanggit ninyo ay hindi pa malinaw na nasasandigan sa akin ngayon. Bakit nga ba dapat iukol sa akin ang papuring ito kung wala sa akin ang mga iyon? Ayokong masayang ang inyong mga salita dahil sa akin; higit na mabuti na ialay ito sa isang higit na karapat-dapat.”

Verse 23

तस्मात्परोक्षेऽस्मदुपश्रुतान्यलं करिष्यथ स्तोत्रमपीच्यवाच: । सत्युत्तमश्लोकगुणानुवादे जुगुप्सितं न स्तवयन्ति सभ्या: ॥ २३ ॥

Kaya nga, O mga tagapagbigkas na may mahinahong pananalita, ialay ninyo ang mga papuri sa tamang panahon, kapag ang mga katangiang inyong nabanggit ay tunay nang mahayag sa akin. Ang mga mararangal na pumupuri sa Panginoong Uttamaśloka ay hindi nag-aangkin ng gayong mga katangian sa taong wala naman nito sa katotohanan.

Verse 24

महद्गुणानात्मनि कर्तुमीश: क: स्तावकै: स्तावयतेऽसतोऽपि । तेऽस्याभविष्यन्निति विप्रलब्धो जनावहासं कुमतिर्न वेद ॥ २४ ॥

Paano papayag ang isang matalinong taong karapat-dapat sa dakilang mga katangian na purihin siya ng mga tagasunod kung wala naman talaga ang mga iyon? Ang papuring, “Sa hinaharap magiging ganito siya,” ay pawang panlilinlang; at ang hangal na tumatanggap nito’y di batid na siya’y ginagawang katawa-tawa ng mga tao.

Verse 25

प्रभवो ह्यात्मन: स्तोत्रं जुगुप्सन्त्यपि विश्रुता: । ह्रीमन्त: परमोदारा: पौरुषं वा विगर्हितम् ॥ २५ ॥

Gaya ng taong may dangal at dakilang-loob na ayaw marinig ang salaysay ng sarili niyang kahiya-hiyang gawa, gayundin ang taong bantog at makapangyarihan ay hindi nalulugod na marinig ang papuri tungkol sa sarili niya.

Verse 26

वयं त्वविदिता लोके सूताद्यापि वरीमभि: । कर्मभि: कथमात्मानं गापयिष्याम बालवत् ॥ २६ ॥

Mga deboto na pinangungunahan ng sūta, sa ngayon ay hindi pa ako kilala sa daigdig dahil sa mararangal na gawa, sapagkat wala pa akong nagagawa na karapat-dapat ninyong awitin. Kaya paano ko kayo mapapapuri sa aking mga gawain na parang mga bata?