Adhyaya 10

Verse 1

मैत्रेय उवाच प्रजापतेर्दुहितरं शिशुमारस्य वै ध्रुव: । उपयेमे भ्रमिं नाम तत्सुतौ कल्पवत्सरौ ॥ १ ॥

Sinabi ni Maitreya: O Vidura, pagkaraan nito ay pinakasalan ni Dhruva Mahārāja si Bhrami, anak na babae ni Prajāpati Śiśumāra; at nagkaanak sila ng dalawang lalaki na sina Kalpa at Vatsara.

Verse 2

इलायामपि भार्यायां वायो: पुत्र्यां महाबल: । पुत्रमुत्कलनामानं योषिद्रत्नमजीजनत् ॥ २ ॥

Ang makapangyarihang si Dhruva Mahārāja ay may isa pang asawa na si Ilā, anak na babae ng diyos na si Vāyu. Sa kanya ay nagkaanak siya ng lalaking si Utkala at isang napakagandang anak na babae.

Verse 3

उत्तमस्त्वकृतोद्वाहो मृगयायां बलीयसा । हत: पुण्यजनेनाद्रौ तन्मातास्य गतिं गता ॥ ३ ॥

Si Uttama, nakababatang kapatid ni Dhruva Mahārāja na hindi pa kasal, ay minsang nagpunta sa pangangaso at napatay ng isang makapangyarihang Yakṣa sa kabundukang Himalaya. Ang kanyang ina na si Suruci ay sumunod din sa landas ng anak (namatay).

Verse 4

ध्रुवो भ्रातृवधं श्रुत्वा कोपामर्षशुचार्पित: । जैत्रं स्यन्दनमास्थाय गत: पुण्यजनालयम् ॥ ४ ॥

Nang marinig ni Dhruva Mahārāja ang pagpatay sa kanyang kapatid na si Uttama, siya’y napuno ng dalamhati at galit. Sumakay siya sa karwaheng pangtagumpay at nagtungo sa lungsod ng mga Yakṣa, ang Alakāpurī, upang magwagi.

Verse 5

गत्वोदीचीं दिशं राजा रुद्रानुचरसेविताम् । ददर्श हिमवद्‌द्रोण्यां पुरीं गुह्यकसङ्कुलाम् ॥ ५ ॥

Naglakbay si Haring Dhruva Mahārāja sa hilagang dako, sa lupain ng Himalaya na pinaglilingkuran ng mga tagasunod ni Rudra, at sa isang lambak ng Himavat ay nakita niya ang isang lungsod na punô ng mga Guhyaka.

Verse 6

दध्मौ शङ्खं बृहद्बाहु: खं दिशश्चानुनादयन् । येनोद्विग्नद‍ृश: क्षत्तरुपदेव्योऽत्रसन्भृशम् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Maitreya: O Vidura, pagdating ni Dhruva Mahārāja sa Alakāpurī ay agad niyang hinipan ang kabibe; ang tunog ay umalingawngaw sa buong langit at sa lahat ng dako. Labis na natakot ang mga asawa ng Yakṣa; kitang-kita sa kanilang mga mata ang pangamba.

Verse 7

ततो निष्क्रम्य बलिन उपदेवमहाभटा: । असहन्तस्तन्निनादमभिपेतुरुदायुधा: ॥ ७ ॥

O bayaning Vidura, noon ang makapangyarihang mga mandirigmang Yakṣa, sa pamumuno ni Upadeva, ay hindi nakatiis sa alingawngaw; lumabas sila sa lungsod na may mga sandata at sinalakay si Dhruva.

Verse 8

स तानापततो वीर उग्रधन्वा महारथ: । एकैकं युगपत्सर्वानहन् बाणैस्त्रिभिस्त्रिभि: ॥ ८ ॥

Si Dhruva Mahārāja, isang dakilang karwahero at mabagsik na mamamana, ay agad na pumatay sa mga sumasalakay sa pamamagitan ng sabay-sabay na pagpapakawala ng tig-tatlong palaso, na ibinagsak sila isa-isa.

Verse 9

ते वै ललाटलग्नैस्तैरिषुभि: सर्व एव हि । मत्वा निरस्तमात्मानमाशंसन् कर्म तस्य तत् ॥ ९ ॥

Nang makita ng mga mandirigmang Yakṣa na ang mga palaso ni Dhruva Mahārāja ay tumatama sa kanilang mga noo, naunawaan nilang tiyak ang kanilang pagkatalo. Gayunman, bilang mga bayani, pinuri nila ang ginawa ni Dhruva.

Verse 10

तेऽपि चामुममृष्यन्त: पादस्पर्शमिवोरगा: । शरैरविध्यन् युगपद् द्विगुणं प्रचिकीर्षव: ॥ १० ॥

Gaya ng mga ahas na di matiis ang matapakan, hindi rin natiis ng mga Yakṣa ang kahanga-hangang lakas ni Dhruva Mahārāja; sabay-sabay silang nagpaulan ng dobleng dami ng palaso upang ipakita ang kanilang tapang.

Verse 11

तत: परिघनिस्त्रिंशै: प्रासशूलपरश्वधै: । शक्त्यृष्टिभिर्भुशुण्डीभिश्चित्रवाजै: शरैरपि ॥ ११ ॥ अभ्यवर्षन् प्रकुपिता: सरथं सहसारथिम् । इच्छन्तस्तत्प्रतीकर्तुमयुतानां त्रयोदश ॥ १२ ॥

Pagkaraan, ang nagngangalit na mga Yakṣa ay nagpaulan kay Dhruva Mahārāja—kasama ang karwahe at kutsero—ng mga palasong may balahibo at sari-saring sandata: parigha, nistriṁśa, prāsa-śūla, paraśvadha, śakti, ṛṣṭi, at bhuśuṇḍī.

Verse 12

तत: परिघनिस्त्रिंशै: प्रासशूलपरश्वधै: । शक्त्यृष्टिभिर्भुशुण्डीभिश्चित्रवाजै: शरैरपि ॥ ११ ॥ अभ्यवर्षन् प्रकुपिता: सरथं सहसारथिम् । इच्छन्तस्तत्प्रतीकर्तुमयुतानां त्रयोदश ॥ १२ ॥

Ang hukbo ng Yakṣa na may 130,000 mandirigma ay pawang nagngangalit at nais wasakin ang kahanga-hangang gawain ni Dhruva Mahārāja; buong lakas nilang pinaulanan siya—kasama ang karwahe at kutsero—ng mga sandata at palaso.

Verse 13

औत्तानपादि: स तदा शस्त्रवर्षेण भूरिणा । न एवाद‍ृश्यताच्छन्न आसारेण यथा गिरि: ॥ १३ ॥

Noon, si Dhruva Mahārāja, anak ni Uttānapāda, ay natakpan ng napakakapal na ulang ng mga sandata; hindi na siya makita, gaya ng bundok na natatabingan ng walang tigil na buhos ng ulan.

Verse 14

हाहाकारस्तदैवासीत्सिद्धानां दिवि पश्यताम् । हतोऽयं मानव: सूर्यो मग्न: पुण्यजनार्णवे ॥ १४ ॥

Noon din, ang mga Siddha na nanonood mula sa langit ay napasigaw: “Si Dhruva, apo ni Manu, ay gaya ng araw; ngayo’y lumubog sa dagat ng mga Yakṣa, na parang araw na lumulubog!”

Verse 15

नदत्सु यातुधानेषु जयकाशिष्वथो मृधे । उदतिष्ठद्रथस्तस्य नीहारादिव भास्कर: ॥ १५ ॥

Nang sumigaw ang mga Yakṣa sa labanan, “Nagtagumpay kami!”, biglang lumitaw ang karwahe ni Dhruva Mahārāja—gaya ng araw na sumisikat mula sa makapal na hamog.

Verse 16

धनुर्विस्फूर्जयन्दिव्यं द्विषतां खेदमुद्वहन् । अस्त्रौघं व्यधमद्बाणैर्घनानीकमिवानिल: ॥ १६ ॥

Pinatunog ni Dhruva Mahārāja ang kaniyang banal na busog, at napuno ng dalamhati ang puso ng mga kaaway. Walang tigil siyang nagpaulan ng mga palaso, winawasak ang kanilang mga sandata, gaya ng malakas na hangin na nagpapangalat sa mga ulap.

Verse 17

तस्य ते चापनिर्मुक्ता भित्त्वा वर्माणि रक्षसाम् । कायानाविविशुस्तिग्मा गिरीनशनयो यथा ॥ १७ ॥

Ang matatalim na palasong pinakawalan mula sa busog ni Dhruva Mahārāja ay tumagos sa mga kalasag at baluti ng mga rākṣasa at bumaon sa kanilang katawan—gaya ng vajra ni Indra na dumudurog sa katawan ng mga bundok.

Verse 18

भल्लै: सञ्छिद्यमानानां शिरोभिश्चारुकुण्डलै: । ऊरुभिर्हेमतालाभैर्दोर्भिर्वलयवल्गुभि: ॥ १८ ॥ हारकेयूरमुकुटैरुष्णीषैश्च महाधनै: । आस्तृतास्ता रणभुवो रेजुर्वीरमनोहरा: ॥ १९ ॥

Nagpatuloy ang dakilang pantas na si Maitreya: O Vidura, ang mga ulong naputol ng mga palasong bhalla ni Dhruva Mahārāja ay maganda pa ring may hikaw at putong. Ang kanilang mga hita’y gaya ng gintong punong palma, ang mga bisig ay may mga pulseras at armlet na ginto, at sa ulo’y may mamahaling korona at helmet na may gintong palamuti. Ang larangan ng digmaan na natabunan ng mga alahas na ito ay kaakit-akit at kayang lituhin maging ang isip ng isang bayani.

Verse 19

भल्लै: सञ्छिद्यमानानां शिरोभिश्चारुकुण्डलै: । ऊरुभिर्हेमतालाभैर्दोर्भिर्वलयवल्गुभि: ॥ १८ ॥ हारकेयूरमुकुटैरुष्णीषैश्च महाधनै: । आस्तृतास्ता रणभुवो रेजुर्वीरमनोहरा: ॥ १९ ॥

Nagpatuloy ang dakilang pantas na si Maitreya: O Vidura, ang mga ulong naputol ng mga palasong bhalla ni Dhruva Mahārāja ay maganda pa ring may hikaw at putong. Ang kanilang mga hita’y gaya ng gintong punong palma, ang mga bisig ay may mga pulseras at armlet na ginto, at sa ulo’y may mamahaling korona at helmet na may gintong palamuti. Ang larangan ng digmaan na natabunan ng mga alahas na ito ay kaakit-akit at kayang lituhin maging ang isip ng isang bayani.

Verse 20

हतावशिष्टा इतरे रणाजिराद् रक्षोगणा: क्षत्रियवर्यसायकै: । प्रायो विवृक्णावयवा विदुद्रुवु- र्मृगेन्द्रविक्रीडितयूथपा इव ॥ २० ॥

Ang mga natitirang Yakṣa na hindi napatay ay naputulan ng mga bahagi ng katawan dahil sa mga palaso ng dakilang mandirigmang si Dhruva Mahārāja. Sila ay nagsimulang tumakas, tulad ng mga elepante na tumatakas kapag natalo ng isang leon.

Verse 21

अपश्यमान: स तदाततायिनं महामृधे कञ्चन मानवोत्तम: । पुरीं दिद‍ृक्षन्नपि नाविशद्‌द्विषां न मायिनां वेद चिकीर्षितं जन: ॥ २१ ॥

Si Dhruva Mahārāja, ang pinakamahusay sa mga tao, ay napansin na sa dakilang labanan na iyon ay wala ni isa man sa mga kalabang sundalo ang natitirang nakatayo na may wastong sandata. Nais niyang makita ang lungsod ng Alakāpurī, ngunit naisip niya sa kanyang sarili, "Walang nakakaalam ng mga plano ng mga mistikong Yakṣa."

Verse 22

इति ब्रुवंश्चित्ररथ: स्वसारथिं यत्त: परेषां प्रतियोगशङ्कित: । शुश्राव शब्दं जलधेरिवेरितं नभस्वतो दिक्षु रजोऽन्वद‍ृश्यत ॥ २२ ॥

Samantala, habang si Dhruva Mahārāja, na nagdududa sa kanyang mga mistikong kaaway, ay nakikipag-usap sa kanyang kutsero, narinig nila ang isang matinding tunog, na parang naroon ang buong karagatan, at nakita nila na mula sa langit ay may paparating na malaking bagyo ng alikabok mula sa lahat ng direksyon.

Verse 23

क्षणेनाच्छादितं व्योम घनानीकेन सर्वत: । विस्फुरत्तडिता दिक्षु त्रासयत्स्तनयित्नुना ॥ २३ ॥

Sa loob ng isang sandali, ang buong kalangitan ay nabalot ng makakapal na ulap, at narinig ang matinding kulog. May kumikislap na kidlat at malakas na buhos ng ulan.

Verse 24

ववृषू रुधिरौघासृक्पूयविण्मूत्रमेदस: । निपेतुर्गगनादस्य कबन्धान्यग्रतोऽनघ ॥ २४ ॥

Mahal kong walang bahid na Vidura, sa ulan na iyon ay may dugo, uhog, nana, dumi, ihi at utak ng buto na bumabagsak nang malakas sa harap ni Dhruva Mahārāja, at may mga katawan na walang ulo na nahuhulog mula sa langit.

Verse 25

तत: खेऽद‍ृश्यत गिरिर्निपेतु: सर्वतोदिशम् । गदापरिघनिस्त्रिंशमुसला: साश्मवर्षिण: ॥ २५ ॥

Sumunod, may isang napakalaking bundok na nakita sa langit; at mula sa lahat ng panig ay bumuhos ang ulang-yelo, kasama ang mga sibat, pamalo, espada, bakal na pamukpok, mga musal, at malalaking bato.

Verse 26

अहयोऽशनिनि:श्वासा वमन्तोऽग्निं रुषाक्षिभि: । अभ्यधावन् गजा मत्ता: सिंहव्याघ्राश्च यूथश: ॥ २६ ॥

Nakita rin ni Dhruva Mahārāja ang maraming dambuhalang ahas na may nagngangalit na mga mata, humihinga na parang kulog at sumusuka ng apoy habang sumasalakay upang lamunin siya; kasama rin ang mga pangkat ng nagwawalang elepante, mga leon at mga tigre.

Verse 27

समुद्र ऊर्मिभिर्भीम: प्लावयन् सर्वतो भुवम् । आससाद महाह्राद: कल्पान्त इव भीषण: ॥ २७ ॥

Pagkatapos, na wari’y panahon ng pagkalusaw ng daigdig, ang mabangis na dagat na may bumubulang alon at malakas na ugong ay sumugod sa harap niya, nilulunod ang lupa sa lahat ng panig.

Verse 28

एवंविधान्यनेकानि त्रासनान्यमनस्विनाम् । ससृजुस्तिग्मगतय आसुर्या माययासुरा: ॥ २८ ॥

Sa ganitong paraan, upang takutin ang mga kulang sa unawa, ang mga Yakṣa na likas na asuriko at mabilis kumilos ay lumikha, sa pamamagitan ng kanilang kapangyarihang māyā, ng maraming kakaiba at nakapanghihilakbot na pangyayari; sapagkat sila’y likas na malupit.

Verse 29

ध्रुवे प्रयुक्तामसुरैस्तां मायामतिदुस्तराम् । निशम्य तस्य मुनय: शमाशंसन् समागता: ॥ २९ ॥

Nang marinig ng mga dakilang pantas na si Dhruva Mahārāja ay napasailalim sa napakahirap lampasang māyā na ginamit ng mga asura, agad silang nagtipon at dumating upang maghandog sa kanya ng mapagpalang pag-aliw at pampalakas-loob.

Verse 30

मुनय ऊचु: औत्तानपाद भगवांस्तव शार्ङ्गधन्वा देव: क्षिणोत्ववनतार्तिहरो विपक्षान् । यन्नामधेयमभिधाय निशम्य चाद्धा लोकोऽञ्जसा तरति दुस्तरमङ्ग मृत्युम् ॥ ३० ॥

Sinabi ng mga pantas: “O Dhruva, anak ni Uttānapāda, nawa’y ang Bhagavān na si Śārṅgadhanvā, tagapag-alis ng dalamhati ng mga bhakta, ay lipulin ang iyong mga kaaway. Ang banal na Pangalan ng Panginoon ay kasinglakas ng Panginoon; sa pagbigkas at pakikinig sa Pangalan, madaling natawid ng tao ang mahirap na kamatayan at napapangalagaan.”