Adhyaya 5

Verse 1

श्रीशुक उवाच राजन्नुदितमेतत् ते हरे: कर्माघनाशनम् । गजेन्द्रमोक्षणं पुण्यं रैवतं त्वन्तरं श‍ृणु ॥ १ ॥

Nagpatuloy si Śukadeva Gosvāmī: O Hari, aking inilarawan sa iyo ang Gajendra-mokṣaṇa, isang lubhang banal na salaysay sa mga lila ni Hari na pumupuksa sa kasalanan. Sa pakikinig sa mga gawa ng Panginoon, nawawala ang lahat ng bunga ng kasalanan. Ngayon, pakinggan mo ang tungkol sa Manvantara ni Raivata Manu.

Verse 2

पञ्चमो रैवतो नाम मनुस्तामससोदर: । बलिविन्ध्यादयस्तस्य सुता हार्जुनपूर्वका: ॥ २ ॥

Ang ikalimang Manu ay nagngangalang Raivata, kapatid ni Tāmasa Manu. Ang kanyang mga anak na lalaki ay pinamunuan ni Hārjuna, kasama sina Arjuna, Bali, Vindhya, at iba pa.

Verse 3

विभुरिन्द्र: सुरगणा राजन्भूतरयादय: । हिरण्यरोमा वेदशिरा ऊर्ध्वबाह्वादयो द्विजा: ॥ ३ ॥

O Hari, sa Manvantara ni Raivata, ang hari ng langit (Indra) ay kilala bilang Vibhu. Sa mga deva ay naroon ang Bhūtaraya at iba pa; at sa pitong brāhmaṇa na namamahala sa pitong daigdig ay sina Hiraṇyaromā, Vedaśirā, Ūrdhvabāhu, at iba pa.

Verse 4

पत्नी विकुण्ठा शुभ्रस्य वैकुण्ठै: सुरसत्तमै: । तयो: स्वकलया जज्ञे वैकुण्ठो भगवान्स्वयम् ॥ ४ ॥

Mula sa pagsasama ni Śubhra at ng kanyang asawang si Vikuṇṭhā, nahayag ang mismong Bhagavān Vaikuṇṭha, kasama ang mga dakilang deva na Kanyang mga personal na pagpapalawak.

Verse 5

वैकुण्ठ: कल्पितो येन लोको लोकनमस्कृत: । रमया प्रार्थ्यमानेन देव्या तत्प्रियकाम्यया ॥ ५ ॥

Upang bigyang-lugod si Devī Ramā, ang diyosa ng kapalaran, sa kanyang pagsusumamo nilikha ni Bhagavān Vaikuṇṭha ang isa pang Vaikuṇṭha-loka na sinasamba ng lahat.

Verse 6

तस्यानुभाव: कथितो गुणाश्च परमोदया: । भौमान्‍रेणून्स विममे यो विष्णोर्वर्णयेद् गुणान् ॥ ६ ॥

Bagaman ang dakilang mga gawain at transendental na katangian ng Bhagavān ay inilarawan nang kahanga-hanga, kung minsan ay hindi natin ito lubos maunawaan; subalit para kay Viṣṇu, lahat ay maaari. Kung may makabibilang ng mga atomo ng sansinukob, siya rin ang makabibilang ng mga katangian ng Panginoon—ngunit walang sinuman ang makagagawa nito.

Verse 7

षष्ठश्च चक्षुष: पुत्रश्चाक्षुषो नाम वै मनु: । पूरुपूरुषसुद्युम्नप्रमुखाश्चाक्षुषात्मजा: ॥ ७ ॥

Ang anak ni Cakṣu na tinawag na Cākṣuṣa ang ika-anim na Manu. Marami siyang anak na lalaki, na pinangungunahan nina Pūru, Pūruṣa, at Sudyumna.

Verse 8

इन्द्रो मन्त्रद्रुमस्तत्र देवा आप्यादयो गणा: । मुनयस्तत्र वै राजन्हविष्मद्वीरकादय: ॥ ८ ॥

Sa paghahari ni Cākṣuṣa Manu, ang hari ng langit na si Indra ay tinawag na Mantradruma. Kabilang sa mga deva ang mga Āpya, at kabilang sa mga dakilang muni sina Haviṣmān at Vīraka, O hari.

Verse 9

तत्रापि देवसम्भूत्यां वैराजस्याभवत् सुत: । अजितो नाम भगवानंशेन जगत: पति: ॥ ९ ॥

Sa ikaanim na manvantara, nagpakita ang Panginoong Viṣṇu, ang Tagapamahala ng sansinukob, bilang bahagyang pagpapalawak. Ipinanganak Siya kay Vairāja sa sinapupunan ni Devasambhūti at tinawag na Ajita.

Verse 10

पयोधिं येन निर्मथ्य सुराणां साधिता सुधा । भ्रममाणोऽम्भसि धृत: कूर्मरूपेण मन्दर: ॥ १० ॥

Sa pamamagitan ng pag-ikot sa Karagatang Gatas, iniluwal ni Ajita ang amṛta para sa mga deva. Sa anyong pagong, gumalaw Siya sa tubig habang pasan sa likod ang dakilang Bundok Mandara.

Verse 11

श्रीराजोवाच यथा भगवता ब्रह्मन्मथित: क्षीरसागर: । यदर्थं वा यतश्चाद्रिं दधाराम्बुचरात्मना ॥ ११ ॥ यथामृतं सुरै: प्राप्तं किं चान्यदभवत् तत: । एतद् भगवत: कर्म वदस्व परमाद्भ‍ुतम् ॥ १२ ॥

Nagtanong si Haring Parīkṣit: O dakilang brāhmaṇa, paano at bakit minath ng Panginoon ang Karagatang Gatas? Bakit Siya nanatili sa tubig bilang pagong at inalalayan ang Bundok Mandara? Paano nakuha ng mga deva ang amṛta, at ano pa ang lumitaw mula sa pag-ikot ng dagat? Ilarawan mo, pakiusap, ang mga lubhang kahanga-hangang gawa ng Panginoon.

Verse 12

श्रीराजोवाच यथा भगवता ब्रह्मन्मथित: क्षीरसागर: । यदर्थं वा यतश्चाद्रिं दधाराम्बुचरात्मना ॥ ११ ॥ यथामृतं सुरै: प्राप्तं किं चान्यदभवत् तत: । एतद् भगवत: कर्म वदस्व परमाद्भ‍ुतम् ॥ १२ ॥

Nagtanong si Haring Parīkṣit: O dakilang brāhmaṇa, paano at bakit minath ng Panginoon ang Karagatang Gatas? Bakit Siya nanatili sa tubig bilang pagong at inalalayan ang Bundok Mandara? Paano nakuha ng mga deva ang amṛta, at ano pa ang lumitaw mula sa pag-ikot ng dagat? Ilarawan mo, pakiusap, ang mga lubhang kahanga-hangang gawa ng Panginoon.

Verse 13

त्वया सङ्कथ्यमानेन महिम्ना सात्वतां पते: । नातितृप्यति मे चित्तं सुचिरं तापतापितम् ॥ १३ ॥

Kahit ikinukuwento mo ang kaluwalhatian ng Panginoon, ang Panginoon ng mga deboto, ang puso kong matagal nang ginugulo ng tatlong pagdurusa ay hindi pa rin nabubusog sa pakikinig.

Verse 14

श्रीसूत उवाच सम्पृष्टो भगवानेवं द्वैपायनसुतो द्विजा: । अभिनन्द्य हरेर्वीर्यमभ्याचष्टुं प्रचक्रमे ॥ १४ ॥

Sinabi ni Śrī Sūta: O mga pantas na brāhmaṇa na nagtipon sa Naimiṣāraṇya, nang tanungin nang gayon ng hari si Bhagavān Śukadeva Gosvāmī, anak ni Dvaipāyana, pinuri niya ang hari at saka nagsimulang ilarawan pa ang kaluwalhatian ni Śrī Hari, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 15

श्रीशुक उवाच यदा युद्धेऽसुरैर्देवा बध्यमाना: शितायुधै: । गतासवो निपतिता नोत्तिष्ठेरन्स्म भूरिश: ॥ १५ ॥ यदा दुर्वास: शापेन सेन्द्रा लोकास्त्रयो नृप । नि:श्रीकाश्चाभवंस्तत्र नेशुरिज्यादय: क्रिया: ॥ १६ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Nang sa digmaan ay pinahirapan ng mga asura ang mga deva sa pamamagitan ng matatalim na sandata, marami ang bumagsak na walang buhay at hindi na muling nakabangon. Sa panahong iyon, O hari, dahil sa sumpa ni Durvāsā Muni, ang tatlong daigdig kasama si Indra ay nawalan ng kasaganaan; kaya hindi maisagawa ang mga yajña at iba pang ritwal na Vedic, at napakabigat ng naging bunga nito.

Verse 16

श्रीशुक उवाच यदा युद्धेऽसुरैर्देवा बध्यमाना: शितायुधै: । गतासवो निपतिता नोत्तिष्ठेरन्स्म भूरिश: ॥ १५ ॥ यदा दुर्वास: शापेन सेन्द्रा लोकास्त्रयो नृप । नि:श्रीकाश्चाभवंस्तत्र नेशुरिज्यादय: क्रिया: ॥ १६ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Nang sa digmaan ay pinahirapan ng mga asura ang mga deva sa pamamagitan ng matatalim na sandata, marami ang bumagsak na walang buhay at hindi na muling nakabangon. Sa panahong iyon, O hari, dahil sa sumpa ni Durvāsā Muni, ang tatlong daigdig kasama si Indra ay nawalan ng kasaganaan; kaya hindi maisagawa ang mga yajña at iba pang ritwal na Vedic, at napakabigat ng naging bunga nito.

Verse 17

निशाम्यैतत् सुरगणा महेन्द्रवरुणादय: । नाध्यगच्छन्स्वयं मन्त्रैर्मन्त्रयन्तो विनिश्चितम् ॥ १७ ॥ ततो ब्रह्मसभां जग्मुर्मेरोर्मूर्धनि सर्वश: । सर्वं विज्ञापयां चक्रु: प्रणता: परमेष्ठिने ॥ १८ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Nang makita ang gayong kalagayan, sina Indra, Varuṇa, at iba pang mga deva ay nag-usap-usap, ngunit wala silang natagpuang tiyak na lunas. Kaya nagtipon ang lahat ng deva at nagtungo sa tuktok ng Bundok Sumeru, sa kapulungan ni Brahmā; doon sila nagpatirapa upang magbigay-galang kay Paramēṣṭhī Brahmā at isinalaysay ang lahat ng naganap.

Verse 18

निशाम्यैतत् सुरगणा महेन्द्रवरुणादय: । नाध्यगच्छन्स्वयं मन्त्रैर्मन्त्रयन्तो विनिश्चितम् ॥ १७ ॥ ततो ब्रह्मसभां जग्मुर्मेरोर्मूर्धनि सर्वश: । सर्वं विज्ञापयां चक्रु: प्रणता: परमेष्ठिने ॥ १८ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Nang makita ang gayong kalagayan, sina Indra, Varuṇa, at iba pang mga deva ay nag-usap-usap, ngunit wala silang natagpuang tiyak na lunas. Kaya nagtipon ang lahat ng deva at nagtungo sa tuktok ng Bundok Sumeru, sa kapulungan ni Brahmā; doon sila nagpatirapa upang magbigay-galang kay Paramēṣṭhī Brahmā at isinalaysay ang lahat ng naganap.

Verse 19

स विलोक्येन्द्रवाय्वादीन् नि:सत्त्वान्विगतप्रभान् । लोकानमङ्गलप्रायानसुरानयथा विभु: ॥ १९ ॥ समाहितेन मनसा संस्मरन्पुरुषं परम् । उवाचोत्फुल्ल‍वदनो देवान्स भगवान्पर: ॥ २० ॥

Nang makita ni Brahma na sina Indra, Vayu, at iba pang mga deva ay nawalan ng lakas at ningning, kaya’t ang tatlong daigdig ay halos walang pagpapala, at nang makita rin niyang ang mga asura ay umuunlad habang ang mga deva ay nasa kagipitan, itinuon niya ang isip at inalaala ang Kataas-taasang Purusha, ang Panginoong Bhagavan. Pagkatapos, lumiwanag ang kanyang mukha at nagsalita siya sa mga deva.

Verse 20

स विलोक्येन्द्रवाय्वादीन् नि:सत्त्वान्विगतप्रभान् । लोकानमङ्गलप्रायानसुरानयथा विभु: ॥ १९ ॥ समाहितेन मनसा संस्मरन्पुरुषं परम् । उवाचोत्फुल्ल‍वदनो देवान्स भगवान्पर: ॥ २० ॥

Habang nakatuon ang isip sa pag-alaala sa Kataas-taasang Purusha, lumiwanag ang mukha ni Brahma. Pagkatapos ay sinabi niya sa mga deva, “Pakinggan ninyo ang aking salita.”

Verse 21

अहं भवो यूयमथोऽसुरादयो मनुष्यतिर्यग्द्रुमघर्मजातय: । यस्यावतारांशकलाविसर्जिता व्रजाम सर्वे शरणं तमव्ययम् ॥ २१ ॥

Sinabi ni Brahma: Ako, si Bhava (Shiva), kayong lahat na mga deva, ang mga asura, ang mga tao, ang mga hayop, ang mga puno at halaman, ang mga isinilang mula sa pawis, mula sa itlog, at mula sa sinapupunan—tayong lahat ay nahayag mula sa bahagi at sinag ng mga avatara ng di-nagbabagong Kataas-taasang Panginoon. Kaya’t halina, tayong lahat ay dumulog sa Kanya bilang kanlungan.

Verse 22

न यस्य वध्यो न च रक्षणीयो नोपेक्षणीयादरणीयपक्ष: । तथापि सर्गस्थितिसंयमार्थं धत्ते रज:सत्त्वतमांसि काले ॥ २२ ॥

Para sa Kataas-taasang Panginoon, walang sinumang dapat patayin, walang sinumang dapat ipagtanggol, walang sinumang dapat pabayaan, at walang panig na dapat kampihan upang sambahin. Gayunman, para sa paglikha, pagpapanatili, at paglalansag ayon sa panahon, tinatanggap Niya ang mga guna—rajas, sattva, at tamas—at nagpapakita sa iba’t ibang anyo bilang mga avatara.

Verse 23

अयं च तस्य स्थितिपालनक्षण: सत्त्वं जुषाणस्य भवाय देहिनाम् । तस्माद् व्रजाम: शरणं जगद्गुरुं स्वानां स नो धास्यति शं सुरप्रिय: ॥ २३ ॥

Ngayon ang panahon upang manaig ang sattva-guna para sa kapakanan ng mga nilalang na may katawan, sapagkat sa sattva isinasagawa ng Panginoon ang pagpapanatili ng daigdig. Kaya’t dumulog tayo sa Jagad-guru, ang Panginoong Bhagavan; yamang Siya’y mahal ng mga deva, tiyak na ipagkakaloob Niya sa atin ang kabutihang-palad.

Verse 24

श्रीशुक उवाच इत्याभाष्य सुरान्वेधा: सह देवैररिन्दम । अजितस्य पदं साक्षाज्जगाम तमस: परम् ॥ २४ ॥

Sinabi ni Śrī Śuka: O Parīkṣit na manlulupig sa kaaway, matapos magsalita si Brahmā sa mga deva, isinama niya sila patungo sa banal na tahanan ni Ajita, ang Kataas-taasang Panginoon, na lampas sa dilim ng mundong materyal.

Verse 25

तत्राद‍ृष्टस्वरूपाय श्रुतपूर्वाय वै प्रभु: । स्तुतिमब्रूत दैवीभिर्गीर्भिस्त्ववहितेन्द्रिय: ॥ २५ ॥

Doon, bagaman hindi pa niya nakita ang anyo ng Panginoon, dahil narinig niya Siya mula sa mga Veda, si Brahmā ay nag-alay ng mga panalangin sa banal na pananalita, taglay ang nakapirming isip at sinupil na pandama.

Verse 26

श्रीब्रह्मोवाच अविक्रियं सत्यमनन्तमाद्यं गुहाशयं निष्कलमप्रतर्क्यम् । मनोऽग्रयानं वचसानिरुक्तं नमामहे देववरं वरेण्यम् ॥ २६ ॥

Sinabi ni Brahmā: O Kataas-taasang Panginoon, Ikaw ay di nagbabago, ang Walang-hanggang Katotohanan at ang pinagmulan ng lahat. Ikaw ay nananahan sa yungib ng puso, dalisay at di-maaarok. Hindi Ka maaabot ng isip, at hindi Ka mailalarawan ng salita. O pinakadakila sa mga deva, karapat-dapat sambahin, kami’y nagpupugay sa Iyo.

Verse 27

विपश्चितं प्राणमनोधियात्मना- मर्थेन्द्रियाभासमनिद्रमव्रणम् । छायातपौ यत्र न गृध्रपक्षौ तमक्षरं खं त्रियुगं व्रजामहे ॥ २७ ॥

Kaya’t kami’y sumisilong sa mga paa ng Kataas-taasang Panginoon na walang hanggan at kasinglawak ng langit, na nagpapakita ng Kanyang kaluwalhatian sa tatlong yuga. Siya ang nakaaalam, tuwiran at di-tuwiran, sa galaw ng prāṇa, isip at talino; Siya ang liwanag ng lahat, walang kamangmangan, walang bahid, at walang anino ng pagkiling o init ng pagkadalawa.

Verse 28

अजस्य चक्रं त्वजयेर्यमाणं मनोमयं पञ्चदशारमाशु । त्रिनाभि विद्युच्चलमष्टनेमि यदक्षमाहुस्तमृतं प्रपद्ये ॥ २८ ॥

Sa ikot ng gawaing materyal, ang katawan ay tulad ng gulong ng karwaheng hinubog ng isip. Ang sampung pandama at limang prāṇa ang labinlimang rayos; ang tatlong guṇa ang gitna; ang walong sangkap ng kalikasan ang gilid; at ang panlabas na māyā ang nagpapapaikot dito na parang kuryente. Ang aksis nito ay ang Paramātmā—si Ajita, ang sukdulang Katotohanan; sa Kanya, ang walang-kamatayan, kami’y sumasaklolo.

Verse 29

य एकवर्णं तमस: परं त- दलोकमव्यक्तमनन्तपारम् । आसांचकारोपसुपर्णमेन- मुपासते योगरथेन धीरा: ॥ २९ ॥

Ang Kataas-taasang Panginoon ay nasa śuddha-sattva, kaya Siya ang eka-varṇa—ang praṇava (Oṁ). Siya’y lampas sa sanlibutang itinuturing na dilim, di-nahahayag at walang hanggan; hindi Siya nalalayo sa oras o lugar, sapagkat naroroon Siya sa lahat. Nakaupo sa Garuḍa, sinasamba Siya ng mga yogi na payapa ang loob sa pamamagitan ng kapangyarihang yoga; sa Kanya kami’y nagpupugay.

Verse 30

न यस्य कश्चातितितर्ति मायां यया जनो मुह्यति वेद नार्थम् । तं निर्जितात्मात्मगुणं परेशं नमाम भूतेषु समं चरन्तम् ॥ ३० ॥

Walang makalalampas sa Kanyang māyā, na napakalakas at nililito ang lahat hanggang malimutan ang layunin ng buhay. Ngunit ang mismong māyā ay napapasuko ng Kataas-taasang Panginoon—ang nagwawagi sa sarili, ang Tagapaghari ng lahat, at pantay ang pagtingin sa lahat ng nilalang, na naroroon sa lahat nang walang pagtatangi. Sa Kanya kami’y nagpupugay.

Verse 31

इमे वयं यत्प्रिययैव तन्वा सत्त्वेन सृष्टा बहिरन्तरावि: । गतिं न सूक्ष्मामृषयश्च विद्महे कुतोऽसुराद्या इतरप्रधाना: ॥ ३१ ॥

Kami, mga deva, ay nilikha ayon sa kalooban ng minamahal na Panginoon na may katawang sattva, kaya mabuti sa loob at labas; gayundin ang mga rishi. Ngunit kahit kami’y hindi makaunawa sa Kanyang napakapinong landas; paano pa mauunawaan ng mga asura at iba pang pinaghaharian ng rajas at tamas? Sa Kanya kami’y nagpupugay.

Verse 32

पादौ महीयं स्वकृतैव यस्य चतुर्विधो यत्र हि भूतसर्ग: । स वै महापूरुष आत्मतन्त्र: प्रसीदतां ब्रह्म महाविभूति: ॥ ३२ ॥

Ang daigdig na ito’y nakasalig sa Kanyang mga paang-loto, at sa Kanyang kapangyarihan nalikha ang apat na uri ng mga nilalang. Siya ang Mahāpuruṣa na ganap na malaya, puspos ng dakilang kaluwalhatian at lakas. O Brahmā, nawa’y malugod Siya sa amin.

Verse 33

अम्भस्तु यद्रेत उदारवीर्यं सिध्यन्ति जीवन्त्युत वर्धमाना: । लोकायतोऽथाखिललोकपाला: प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३३ ॥

Ang buong sanlibutan ay lumitaw mula sa tubig, at dahil sa tubig ang lahat ng nilalang ay nakapagtitiis, nabubuhay, at lumalago. Ang tubig na ito ay tunay na ang dakilang vīrya—ang binhi (semen) ng Kataas-taasang Panginoon. Kaya nawa’y malugod sa amin ang Panginoong puspos ng kapangyarihan.

Verse 34

सोमं मनो यस्य समामनन्ति दिवौकसां यो बलमन्ध आयु: । ईशो नगानां प्रजन: प्रजानां प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३४ ॥

Si Soma, ang buwan, ang nagbibigay ng butil na pagkain, lakas, at mahabang buhay sa mga deva. Siya ang panginoon ng mga halaman at pinagmumulan ng pag-aanak ng lahat ng nilalang. Sabi ng mga pantas, ang buwan ang isipan ng Kataas-taasang Panginoon. Nawa’y malugod sa amin ang Panginoong puspos ng dakilang karangyaan.

Verse 35

अग्निर्मुखं यस्य तु जातवेदा जात: क्रियाकाण्डनिमित्तजन्मा । अन्त:समुद्रेऽनुपचन्स्वधातून् प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३५ ॥

Ang Apoy na si Jātaveda, na isinilang upang tumanggap ng mga handog sa mga ritwal na yajña, ay ang bibig ng Kataas-taasang Panginoon. Siya rin ang apoy sa kailaliman ng dagat na lumilikha ng yaman, at ang apoy sa tiyan na tumutunaw ng pagkain at lumilikha ng mga katas para sa pag-iingat ng katawan. Nawa’y malugod sa amin ang Panginoong makapangyarihan sa lahat.

Verse 36

यच्चक्षुरासीत् तरणिर्देवयानं त्रयीमयो ब्रह्मण एष धिष्ण्यम् । द्वारं च मुक्तेरमृतं च मृत्यु: प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३६ ॥

Ang diyos na Araw ang mata ng Panginoon. Siya ang nagmamarka ng landas ng paglaya na tinatawag na arcirādi-vartma; siya ang pangunahing pinagmumulan ng pag-unawa sa Veda, ang tahanan ng pagsamba sa Ganap na Katotohanan, ang pintuan ng moksha, at pinagmumulan ng walang-hanggang buhay gayundin ng kamatayan. Nawa’y malugod sa amin ang Kataas-taasang Panginoon na puspos ng karangyaan.

Verse 37

प्राणादभूद् यस्य चराचराणां प्राण: सहो बलमोजश्च वायु: । अन्वास्म सम्राजमिवानुगा वयं प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३७ ॥

Ang hangin (Vāyu) ang nagbibigay-buhay, tapang, lakas, at sigla sa lahat ng nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw. Ang lakas-buhay ng hangin ay nagmumula sa unang Prāṇa ng Kataas-taasang Panginoon. Lahat kami’y sumusunod sa hangin para sa buhay, gaya ng mga lingkod na sumusunod sa emperador. Nawa’y malugod sa amin ang Panginoon.

Verse 38

श्रोत्राद् दिशो यस्य हृदश्च खानि प्रजज्ञिरे खं पुरुषस्य नाभ्या: । प्राणेन्द्रियात्मासुशरीरकेत: प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३८ ॥

Nawa’y malugod sa amin ang Kataas-taasang Panginoong makapangyarihan. Ang mga direksiyon ay nagmula sa Kaniyang mga tainga, ang mga butas ng katawan sa Kaniyang puso, at ang ākāśa (eter) sa Kaniyang pusod. Ang prāṇa, mga pandama, isip, hangin sa loob ng katawan, at ang eter na kanlungan ng katawan—lahat ay nagmumula sa Kaniya.

Verse 39

बलान्महेन्द्रस्त्रिदशा: प्रसादा- न्मन्योर्गिरीशो धिषणाद् विरिञ्च: । खेम्यस्तुछन्दांस्यृषयो मेढ्रत: क: प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३९ ॥

Mula sa lakas ng Panginoon isinilang si Mahendra; mula sa Kanyang biyaya ang mga deva; mula sa Kanyang poot si Girisha Śiva; at mula sa Kanyang payapang talino si Virinci Brahmā. Mula sa mga butas ng Kanyang katawan lumitaw ang mga mantra ng Veda, at mula sa Kanyang ari ang mga ṛṣi at prajāpati. Nawa’y malugod sa amin ang Panginoong may dakilang kapangyarihan.

Verse 40

श्रीर्वक्षस: पितरश्छाययासन् धर्म: स्तनादितर: पृष्ठतोऽभूत् । द्यौर्यस्य शीर्ष्णोऽप्सरसो विहारात् प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ४० ॥

Mula sa Kanyang dibdib lumitaw si Śrī Lakṣmī; mula sa Kanyang anino ang mga naninirahan sa Pitṛloka; mula sa Kanyang dibdib ang dharma, at mula sa Kanyang likod ang adharma. Mula sa tuktok ng Kanyang ulo ang mga daigdig na makalangit, at mula sa Kanyang pagdiriwang ng ligaya ang mga apsarā. Nawa’y malugod sa amin ang Kataas-taasang Panginoon na may dakilang kapangyarihan.

Verse 41

विप्रो मुखाद् ब्रह्म च यस्य गुह्यं राजन्य आसीद् भुजयोर्बलं च । ऊर्वोर्विडोजोऽङ्‍‍घ्रिरवेदशूद्रौ प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ४१ ॥

Mula sa bibig ng Kataas-taasang Persona lumitaw ang mga brāhmaṇa at kaalamang Veda; mula sa Kanyang mga bisig ang mga kṣatriya at lakas ng katawan; mula sa Kanyang mga hita ang mga vaiśya at husay sa paglikha ng yaman at kabuhayan; at mula sa Kanyang mga paa ang mga śūdra na nasa labas ng kaalamang Veda. Nawa’y malugod sa amin ang Panginoong puspos ng kapangyarihan.

Verse 42

लोभोऽधरात् प्रीतिरुपर्यभूद् द्युति- र्नस्त: पशव्य: स्पर्शेन काम: । भ्रुवोर्यम: पक्ष्मभवस्तु काल: प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ४२ ॥

Mula sa Kanyang ibabang labi lumitaw ang kasakiman; mula sa itaas na labi ang pag-ibig; mula sa ilong ang ningning ng katawan; mula sa pandama ang pagnanasa na tulad-hayop. Mula sa Kanyang kilay lumitaw si Yamarāja, at mula sa Kanyang pilikmata ang walang pasimulang panahon. Nawa’y malugod sa amin ang Panginoong may dakilang kapangyarihan.

Verse 43

द्रव्यं वय: कर्म गुणान्विशेषं यद्योगमायाविहितान्वदन्ति । यद् दुर्विभाव्यं प्रबुधापबाधं प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ४३ ॥

Sinasabi ng mga pantas na ang limang elemento, ang panahon, ang karma, ang tatlong guṇa ng kalikasang materyal, at ang sari-saring anyong mula sa mga guṇa—lahat ay nilikha sa pagsasaayos ng yoga-māyā. Kaya ang mundong materyal ay napakahirap maunawaan, at itinakwil na ito ng mga lubhang marurunong. Nawa’y malugod sa amin ang Kataas-taasang Persona ng Diyos, ang Tagapamahala ng lahat.

Verse 44

नमोऽस्तु तस्मा उपशान्तशक्तये स्वाराज्यलाभप्रतिपूरितात्मने । गुणेषु मायारचितेषु वृत्तिभि- र्न सज्जमानाय नभस्वदूतये ॥ ४४ ॥

Nag-aalay kami ng pagpupugay sa Bhagavan, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos, na ganap na payapa at nasisiyahan sa Kanyang sariling kaharian. Hindi Siya nakakabit sa mga gawain ng mga guna na nilikha ng māyā; sa Kanyang līlā sa mundo, Siya’y tulad ng hanging walang pagkakapit.

Verse 45

स त्वं नो दर्शयात्मानमस्मत्करणगोचरम् । प्रपन्नानां दिद‍ृक्षूणां सस्मितं ते मुखाम्बुजम् ॥ ४५ ॥

O Bhagavan, kami’y sumuko na sa Iyo, ngunit nais pa rin naming makita Ka. Ipakita Mo sana ang Iyong tunay na anyo at ang Iyong nakangiting mukha na tulad ng lotus, upang masilayan ng aming mga mata at madama ng aming mga pandama.

Verse 46

तैस्तै: स्वेच्छाभूतै रूपै: काले काले स्वयं विभो । कर्म दुर्विषहं यन्नो भगवांस्तत् करोति हि ॥ ४६ ॥

O Vibhu, O Bhagavan, sa Iyong matamis na kalooban, lumilitaw Ka sa iba’t ibang anyo sa bawat panahon. Ang mga kahanga-hangang gawaing di namin kayang pasanin o gawin, Ikaw mismo ang nagsasakatuparan.

Verse 47

क्लेशभूर्यल्पसाराणि कर्माणि विफलानि वा । देहिनां विषयार्तानां न तथैवार्पितं त्वयि ॥ ४७ ॥

Ang mga karmī na nababalisa sa pagnanasa ng pandama ay gumagawa ng mga gawaing puno ng hirap, kaunti ang saysay, at kung minsan ay nauuwi sa kabiguan. Ngunit sa mga debotong inialay ang buhay sa paglilingkod sa Panginoon, hindi ganyan; kahit di labis ang pagod, nakakamit nila ang dakilang bunga.

Verse 48

नावम: कर्मकल्पोऽपि विफलायेश्वरार्पित: । कल्पते पुरुषस्यैव स ह्यात्मा दयितो हित: ॥ ४८ ॥

Ang mga gawaing iniaalay sa Kataas-taasang Panginoon, kahit kaunti, ay hindi kailanman nasasayang. Ang Bhagavan ang pinakamataas na Ama; Siya ang pinakamamahal na Ātman ng mga nilalang at laging handang kumilos para sa kanilang kabutihan.

Verse 49

यथा हि स्कन्धशाखानां तरोर्मूलावसेचनम् । एवमाराधनं विष्णो: सर्वेषामात्मनश्च हि ॥ ४९ ॥

Gaya ng pagbuhos ng tubig sa ugat ng puno na nagpapasaya sa puno at mga sanga, gayon din ang pagsamba kay Panginoong Viṣṇu ay naglilingkod sa lahat, sapagkat Siya ang Paramātmā ng lahat.

Verse 50

नमस्तुभ्यमनन्ताय दुर्वितर्क्यात्मकर्मणे । निर्गुणाय गुणेशाय सत्त्वस्थाय च साम्प्रतम् ॥ ५० ॥

O Panginoong Walang-Hanggan, sumasamba ako sa Iyo. Ang Iyong mga gawa ay lampas sa pangangatwiran. Ikaw ay nirguṇa ngunit Panginoon ng tatlong guṇa; ngayon ay pumapanig Ka sa sattva—pagpupugay sa Iyo.