Sutra 5
Devanagari script
दौवारिकान्तर्वंशिकमुखश्च यथोक्तं राजप्रणिधिमनुवर्तयेत् ॥ कZ_०५.६.०५ ॥
Transliteration
dauvārikāntarvaṃśikamukhaś ca yathoktaṃ rājapraṇidhim anuvartayet
Translation
Ang bantay-pinto, ang mga tauhan sa loob (harem/loob na silid), at ang punong katiwala ng silid ay dapat, ayon sa itinakda, sumunod at magsakatuparan ng mga lihim na tagubilin ng hari (sa pamamagitan ng mga pinagkakatiwalaang ahente).
Word by Word
दौवारिकdoorkeeper, gate-guard (palace official)
दौवारिक:
TypeNoun
Rootद्वार
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचनम् (कर्तृपद; समुच्चित-कर्तृसमास-समूहस्य अङ्गम्)
अन्तर्वंशिकinner-palace attendant (a specific court servant)
अन्तर्वंशिक:
TypeNoun
Rootवंश
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचनम्; अन्तः+वंशिक (अन्तःपुर-सम्बद्धः वंशिकः)
मुखःthe chief (officer)
मुखः:
TypeNoun
Rootमुख
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचनम्; ‘दौवारिक-अन्तर्वंशिक-…’ इत्यस्य समुच्चयस्य अन्तिमः कर्तृपदः
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
यथा-उक्तम्as stated earlier; as prescribed
यथा-उक्तम्:
TypeIndeclinable (Kṛdanta used adverbially)
Rootवच्
Formयथा + उक्तम्; अव्ययीभावः; क्रियाविशेषणम्
राज-प्रणिधिम्the king’s agent/spy (supervisory planted officer)
राज-प्रणिधिम्:
TypeNoun
Rootप्र-धा
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचनम्; राजस्य प्रणिधिः (राज-सम्बद्धः गुप्तचर/निरीक्षकः)
अनुवर्तयेत्should make (him) follow; should cause to comply/act in accordance
अनुवर्तयेत्:
TypeVerb
Rootवृत्
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञा/विधानार्थः); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; causative sense: अनु+वर्त् → अनुवर्तयति (to cause to follow/comply)
Entities Mentioned
K
kingG
gatekeeper (dauvārika)I
inner-chamber staff (antarvaṃśika)C
chief officer (mukha)R
royal agents (praṇidhi)FAQs
They control access and proximity to the ruler; using them to implement confidential directives secures both information flow and operational secrecy.
It indicates governance through trusted emissaries/agents—orders are transmitted and executed through controlled, reliable channels.