Sutra 9

Devanagari script

कलत्रगर्भ्यन्तःशल्ययोः कलत्रगर्भि उन्मुच्य कलत्रं युध्येत नान्तःशल्यमन्तरमित्रम् ॥ कZ_०८.५.०९ ॥

Transliteration

kalatragarbhyantaḥśalyayoḥ kalatragarbhi unmucya kalatraṃ yudhyeta nāntaḥśalyam antaramitram

Translation

Sa pagitan ng taong abala sa asawa at sambahayan at ng taong may “tinik sa loob,” dapat niyang labanan ang nakagapos sa asawa/sambahayan matapos siyang ihiwalay sa asawa; hindi niya dapat labanan ang may “tinik sa loob”—isang kaalyado sa loob (ibig sabihin, nakatagong panloob na kaaway).

Word by Word

• कलत्रगर्भ्यन्तःशल्ययोः: in the two cases of (i) a wife-related dispute and (ii) an internal ‘thorn’ (hidden/internal enemy)
• Type: Noun
• Root: कलत्र/गर्भ्य/अन्तःशल्य
• Form: षष्ठी-द्विवचनम् (genitive dual); द्वन्द्व-समासः: कलत्रगर्भ्य + अन्तःशल्य; समस्तपदस्य विभक्ति-प्रत्ययः -योः

• कलत्रगर्भि: the person involved in the wife-related matter
• Type: Noun (agentive adjective)
• Root: कलत्रगर्भिन्
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्ग (सन्दर्भतः); -इन् प्रत्ययान्त (गर्भिन्)

• उन्मुच्य: having released / after freeing (him)
• Type: Verb (absolutive)
• Root: मुच्
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); उपसर्गः उन्म्/उद् + √मुच् (मोचने)

• कलत्रम्: the wife
• Type: Noun
• Root: कलत्र
• Form: द्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्

• युध्येत: should fight / should engage in combat
• Type: Verb
• Root: युध्
• Form: लिङ् (विधिलिङ्/optative), आत्मनेपदम्; प्रथम-पुरुषः एकवचनम्; √युध् (युद्धे)

• न: not
• Type: Particle (negation)
• Root: न
• Form: निषेध-अव्ययम्

• अन्तःशल्यम्: an internal ‘thorn’ (hidden/internal enemy)
• Type: Noun
• Root: अन्तःशल्य
• Form: द्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्; अन्तः + शल्यम् (समस्तपदम्)

• अन्तरमित्रम्: an internal friend (a friend within; i.e., a traitorous insider)
• Type: Noun
• Root: अन्तरमित्र
• Form: द्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्; अन्तर + मित्र (समासः)

Entities Mentioned

• wife/household (kalatra)
• internal traitor/insider (antaḥśalya/antaramitra)

More Details

FAQs

What is the governance warning in ‘antaḥśalya/antaramitra’?

An opponent with an insider/traitor dynamic creates opaque risk; engagements can be manipulated by hidden actors. Prioritize clarity of command-and-control and neutralize insider channels before decisive action.