ताभ्यां पीडनैर्यथोक्तैश्च पीडितः सक्तो मुख्येषु परिहारोपहतः प्रकीर्णो मिथ्यासंहृतः सामन्ताटवीहृत इति कोशसङ्गवर्गः ॥ कZ_०८.४.४९ ॥
tābhyāṃ pīḍanair yathoktaiś ca pīḍitaḥ sakto mukhyeṣu parihāropahataḥ prakīrṇo mithyāsaṃhṛtaḥ sāmantāṭavīhṛta iti kośasaṅgavargaḥ.
Kapag napinsala ng dalawang presyur na iyon (panloob at panlabas) at ng iba pang nailarawan, ang kabang-yaman ay nagiging “nasisilo/nakokompromiso” sa mga paraang ito: naiipit sa mahahalagang punto (bottleneck), napipinsala dahil sa mga eksempsyon/pagbabawas, nagkakawatak-watak (hindi nakokolekta), nakokolekta nang mali (mapanlinlang na accounting), o natatangay ng mga basalyo at mga mandarambong sa kagubatan. Ito ang pag-uuri ng pagkakakompromiso ng kabang-yaman (kośasaṅga).
Bottlenecks at key points, losses from remissions/exemptions, dispersed non-collection, fraudulent collection/accounting, and outright seizure by feudatories/forest raiders.
It links security and administration directly to fiscal performance: disorder and weak controls translate into predictable revenue pathologies.