Sutra 5
Devanagari script
यथा दाण्डक्यो नाम भोजः कामाद्ब्राह्मणकन्यामभिमन्यमानः सबन्धुराष्ट्रो विननाश करालश्च वैदेहः ॥ कZ_०१.६.०५ ॥
Transliteration
yathā dāṇḍakyo nāma bhojaḥ kāmād brāhmaṇakanyām abhimanyamānaḥ sabandhurāṣṭro vinanāśa karālaś ca vaidehaḥ
Translation
Halimbawa, si Dāṇḍakya, isang pinunong Bhoja—na tinulak ng pagnanasa at lumapastangan sa isang dalagang Brahmin—ay napuksa kasama ang kanyang mga kamag-anak at kaharian; gayundin si Karāla ng Videha.
Word by Word
यथाjust as; for example
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formअव्यय; उपमान/दृष्टान्तार्थे
दाण्डक्यःDāṇḍakya (a king named Dāṇḍakya)
दाण्डक्यः:
TypeNoun
Rootदाण्डक्य
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विशेष्य (नाम)
नामby name; called
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
Formअव्यय; नामनिर्देशे/ख्यात्यर्थे
भोजःthe king (Bhoja)
भोजः:
TypeNoun
Rootभोज
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विशेषणवत् (राजा)
कामात्out of desire/lust; because of passion
कामात्:
TypeNoun
Rootकाम
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी एकवचन; हेतौ/कारणे
ब्राह्मणकन्याम्a Brahmin maiden (daughter of a Brahmin)
ब्राह्मणकन्याम्:
TypeNoun
Rootब्राह्मणकन्या
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म
अभिमन्यमानःdesiring/wooing; thinking of (her) with passion
अभिमन्यमानः:
TypeVerb (Participle)
Rootअभि√मन्
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; परस्मैपदी; प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग; कर्तरि
सhe
स:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग; कर्तृ-संकेत
बन्धुwith (his) kinsmen/relatives
बन्धु:
TypeNoun
Rootबन्धु
Formनपुंसकलिङ्ग (क्वचित् पुं); प्रथमा एकवचन; समासपूर्वपद (राष्ट्रो-पूर्व)
राष्ट्रः(his) kingdom/state
राष्ट्रः:
TypeNoun
Rootराष्ट्र
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; समासोत्तरपद; कर्तृ-सहभावे (समुच्चयार्थे)
विननाशwas destroyed; perished
विननाश:
TypeVerb
Rootवि√नश्
Formलिट् (परिपूर्णभूत/परोक्शभूत); परस्मैपदी; प्रथमपुरुष एकवचन
करालःKarāla (name of the king) / the fierce one (as a name)
करालः:
TypeNoun/Adjective
Rootकराल
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विशेषण/नाम
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formअव्यय; समुच्चयार्थे
वैदेहःthe Vaideha (king of Videha / a man of Videha)
वैदेहः:
TypeNoun
Rootवैदेह
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विशेष्य (जनपद/राजा-सम्बन्धी)
Entities Mentioned
D
Dāṇḍakya (Bhoja ruler)K
Karāla (Vaideha/Videha ruler)B
brāhmaṇa-kanyā (Brahmin maiden)FAQs
Such acts trigger severe legitimacy loss and organized elite retaliation, escalating from personal vice to regime-ending political crisis.