Sutra 23
Devanagari script
पार्श्वस्थायी हि यातव्याभिसारो मूलाबाधकश्च भवति मूलाबाधक एव पश्चात्स्थायी ॥ कZ_०७.१३.२३ ॥
Transliteration
pārśvasthāyī hi yātavyābhisāro mūlābādhakaś ca bhavati mūlābādhaka eva paścātsthāyī
Translation
Ang puwersang nasa tagiliran (pārśvasthāyī) ang siyang makalalakad‑hukbo laban sa target na balak puntahan (yātavya) at makapipinsala rin sa pinakapundasyon/himpilan (mūla); samantalang ang pumipinsala sa pundasyon ay, sa diwa, ang nasa likuran (paścātsthāyī).
Word by Word
पार्श्वस्थायीone who stays on the flank; a flank-supporter (ally/force)
पार्श्वस्थायी:
TypeAdjective (used substantively)
Rootपार्श्व + स्था (स्थायी)
Formप्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग (संदर्भतः ‘(राजा/सेनापति/बलम्) पार्श्वस्थायी’ इति)
हिindeed, for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपात (हेतु/निश्चयार्थ)
यातव्याभिसारःa march/raid that has to be undertaken (a necessary expedition)
यातव्याभिसारः:
TypeNoun
Rootया + तव्य; अभि + सृ (अभिसार)
Formप्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग
मूलाबाधकःone that obstructs/harms the base (root-destroying)
मूलाबाधकः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootमूल + आ + बाध (बाधक)
Formप्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चयार्थक निपात
भवतिbecomes; is
भवति:
TypeVerb
Rootभू
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मूलाबाधकः(specifically) base-harming
मूलाबाधकः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootमूल + आ + बाध (बाधक)
Formप्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग (पुनरुक्ति—निश्चय/विशेषणार्थ)
एवonly, indeed, precisely
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formअवधारणार्थक निपात
पश्चात्स्थायीone who stays behind; a rear-supporter (ally/force)
पश्चात्स्थायी:
TypeAdjective (used substantively)
Rootपश्चात् + स्था (स्थायी)
Formप्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग (संदर्भतः ‘पश्चात्स्थायी (राजा/बलम्)’)
Entities Mentioned
P
pārśvasthāyīP
paścātsthāyīY
yātavyaM
mūla (base/core)FAQs
The flank actor can both join operations against the target and threaten the core; whoever threatens the core functions as the rear threat in strategic terms.