Sutra 10
प्रचारचरित्रसंस्थानान्यनुपलभमानो हि प्रकृतः समुदयमज्ञानेन परिहापयति उत्थानक्लेशासहत्वादालस्येन शब्दादिष्विन्द्रियार्थेषु प्रसक्तः प्रमादेन संक्रोशाधर्मानर्थभीरुभायेन कार्यार्थिष्वनुग्रहबुद्धिः कामेन हिंसाबुद्धिः कोपेन विद्याद्रव्यवल्लभापाश्रयाद्दर्पेण तुलामानतर्कगणितान्तरोपधानाल्लोभेन ॥ कZ_०२.७.१० ॥
pracāracaritrasaṃsthānāny anupalabhamāno hi prakṛtaḥ samudayam ajñānena parihāpayati; utthānakleśāsahatvād ālasyena, śabdādiṣv indriyārtheṣu prasaktaḥ pramādena, saṃkrośādharmānarthabhīrubhāyena, kāryārthiṣv anugrahabuddhiḥ kāmena, hiṃsābuddhiḥ kopena, vidyādravyavallabhāpāśrayād darpeṇa, tulāmānatarkagaṇitāntaropadhānāl lobhena.
Ang opisyal na nabibigong matiyak ang mga galaw/aktibidad sa larangan, asal, at kalagayang operasyonal ay nagdudulot ng pagkalugi sa pinagsamang kita dahil sa kamangmangan; dahil sa katamaran, sapagkat hindi niya matiis ang hirap ng pagbangon upang gampanan ang tungkulin; dahil sa kapabayaan, sapagkat nalululong sa mga bagay na dinarama ng pandama gaya ng tunog at iba pa; dahil sa takot—sa sigaw ng publiko, sa pagiging labag sa batas, o sa mapaminsalang bunga; dahil sa pagnanasa, nagbibigay ng di-nararapat na pabor sa mga humihiling; dahil sa galit, nagkakaroon ng hilig na manakit; dahil sa kayabangan, umaasa sa mga paborito at sa sandigan ng kaalaman at yaman; at dahil sa kasakiman, sa pamamagitan ng pandaraya sa timbang at sukat at ng pagmamanipula sa pangangatwiran at pagkukuwenta sa pamamagitan ng mga nakatagong paglihis.
FAQs
Kauṭilya links revenue loss to predictable behavioral drivers; governance must therefore monitor both processes (movement, status, accounts) and character/temptations that generate fraud.
Manipulation of weights and measures (tulā-māna) and accounting/calculation tricks with concealed discrepancies (gaṇitāntaropadhāna), i.e., quantitative falsification.