Adhyaya 2
Ginagawang pinamamahalaang imprastraktura ang mga kagubatan sa kabanatang ito—may zoning, pagbabantay, at mga insentibo—upang tiyakin ang kita, katatagan ng hanggahan, at lalo na ang mga elepanteng pandigma. Ang mga lupang hindi maaaring bungkalin ay itinatakda bilang mga reserbang pastulan na may regulasyon sa halip na iwang walang nag-aangkin. Ang mga santuwaryong walang pananakot at mga ritwal na gubat ay ipinagkakaloob sa mga tapasvin upang patatagin ang ekolohiya ng hanggahan at ang pagiging lehitimo. Ang mga reserbang pangangaso ng hari ay idinisenyo: kontroladong pagpasok, paglalaan ng tubig/paing, at pagbawas ng panganib. Ang mga kagubatang pangkalakal ay hinahati ayon sa produkto, sinusuportahan ng mga pagawaan, at pinoprotektahan ng mga bantay. Ang mga kagubatang elepante sa hanggahan ay pinamamahalaan sa pamamagitan ng mga pangkat na tagasubaybay na kumikilos na parang mga yunit ng intelihensiya. Ipinatutupad ang proteksiyon sa elepante sa pamamagitan ng mahihigpit na parusa; hinihikayat ang pagkuha ng mga pangil mula sa mga elepanteng namatay nang natural sa pamamagitan ng takdang gantimpala. Estratehikong kapakinabangan: mas malakas na sangkap ng hukbo (mga elepante), mas matibay na janapada, at mas matatag na kabang-yaman sa pamamagitan ng reguladong pagkuha ng yaman.
Sutras
Sutra 1
अकृष्यायां भूमौ पशुभ्यो विवीतानि प्रयच्छेत् ॥ कZ_०२.२.०१ ॥
Sa lupang hindi maaaring bungkalin, dapat siyang magtalaga ng mga nakabakod na reserbang pastulan (vivīta) para sa mga alagang hayop.
Sutra 2
प्रदिष्टाभयस्थावरजङ्गमानि च ब्रह्मसोमारण्यानि तपस्विभ्यो गोरुतपराणि प्रयच्छेत् ॥ कZ_०२.२.०२ ॥
Dapat niyang ipagkaloob sa mga ascetic ang mga gubat na ‘brahma’ at ‘soma’—mga itinalagang sonang ligtas kung saan ang mga nilalang na di-gumagalaw at gumagalaw ay tiyak na mapoprotektahan—(mga lugar) na nakatuon sa mga baka at sa kanilang pastulan.
Sutra 3
तावन्मात्रमेकद्वारं खातगुप्तं स्वादुफलगुल्मगुच्छमकण्टकिद्रुममुत्तानतोयाशयं दान्तमृगचतुष्पदं भग्ननखदंष्ट्रव्यालं मार्गयुकहस्तिहस्तिनीकलभं मृगवनं विहारार्थं राज्ञः कारयेत् ॥ कZ_०२.२.०३ ॥
Dapat niyang ipagawa para sa libangan ng hari ang isang maharlikang parke sa pangangaso (mṛgavana): may angkop na laki, iisang tarangkahan, at pinangangalagaan ng moat/kanal; may mga sukal at kumpol na may matatamis na bunga, mga punong walang tinik, at mabababaw na imbakan ng tubig; may mga maamong usa at iba pang hayop na apat ang paa; ang mga mandaragit ay ginawang di-mapanganib (binasag ang mga kuko at pangil); may mga daanan; at may mga elepante—lalaki, babae, at mga biik.
Sutra 4
सर्वातिथिमृगं प्रत्यन्ते चान्यन्मृगवनं भूमिवशेन वा निवेशयेत् ॥ कZ_०२.२.०४ ॥
Dapat niyang magtatag ng isang reserbang panghuli na ‘pang-apat na panahon/laging magagamit’, at isa pang reserba sa hanggahang rehiyon—o kung hindi, ilagay ang mga ito ayon sa anyo ng lupain.
Sutra 5
कुप्यप्रदिष्टानां च द्रव्याणामेकैकशो वनानि निवेशयेत्द्रव्यवनकर्मान्तानटवीश्च द्रव्यवनापाश्रयाः ॥ कZ_०२.२.०५ ॥
Para sa mga itinakdang mahahalagang produktong-gubat (kupyāni), dapat siyang magtatag ng magkakahiwalay na gubat para sa bawat uri; at dapat din siyang magtayo ng mga pook-gawaan ng produksiyon at mga sonang gubat (aṭavī) na nakasalalay at nakakabit sa mga gubat na pinagkukunan ng yaman na iyon.
Sutra 6
प्रत्यन्ते हस्तिवनमटव्यारक्षं निवेशयेत् ॥ कZ_०२.२.०६ ॥
Sa hanggahan, dapat siyang magtatag ng isang protektadong reserbang gubat ng elepante (isang bahaging gubat na binabantayan) para sa mga elepante.
Sutra 7
नागवनाध्यक्षः पार्वतं नादेयं सारसमानूपं च नागवनं विदितपर्यन्तप्रवेशनिष्कासं नागवनपालैः पालयेत् ॥ कZ_०२.२.०७ ॥
Ang Tagapangasiwa ng Kagubatang Elepante ay dapat magpabantay sa mga kagubatang elepante sa kabundukan, tabing-ilog, lawa–latian, at mga basang-lupain sa pamamagitan ng mga bantay ng kagubatang elepante, na may malinaw na nalalamang mga hangganan at mga rutang pasok/labas na kontrolado.
Sutra 8
हस्तिघातिनं हन्युः ॥ कZ_०२.२.०८ ॥
Dapat nilang ipapatay ang pumatay ng elepante.
Sutra 9
दन्तयुगं स्वयं मृतस्याहरतः सपादचतुष्पणो लाभः ॥ कZ_०२.२.०९ ॥
Sinumang personal na magdala ng isang pares ng pangil mula sa elepanteng namatay nang natural ay tatanggap ng gantimpalang apat na paṇa at isang-kapat.
Sutra 10
नागवनपाला हस्तिपकपादपाशिकसैमिकवनचरकपारिकर्मिकसखा हस्तिमूत्रपुरीषच्छन्नगन्धा भल्लातकीशाखाप्रच्छन्नाः पञ्चभिः सप्तभिर्वा हस्तिबन्धकीभिः सह चरन्तः शय्यास्थानपद्यालेण्डकूलघातोद्देशेन हस्तिकुलपर्यग्रं विद्युः ॥ कZ_०२.२.१० ॥
Ang mga bantay ng kagubatang elepante—na tinutulungan ng mga tagasubaybay at mga manggagawa sa gubat—ay dapat maglibot kasama ang lima o pitong tagahuli ng elepante; nakamaskara sa amoy ng ihi at dumi ng elepante at natatago sa mga sanga ng bhallātakī, dapat nilang matukoy ang buong saklaw ng mga kawan ng elepante sa pamamagitan ng pagtala sa mga pahingahan, bakas/daan, dumi, pampang ng ilog, at mga lugar ng pinsala.
Sutra 11
यूथचरमेकचरं निर्यूथं यूथपतिं हस्तिनं व्यालं मत्तं पोतं बन्धमुक्तं च निबन्धेन विद्युः ॥ कZ_०२.२.११ ॥
Dapat silang magtala nang sistematiko at pag-ibahin ang: elepanteng nasa kawan, elepanteng nag-iisa, elepanteng nahiwalay sa kawan, pinuno ng kawan, mapanganib na elepante, elepanteng nasa musth, batang elepante, at elepanteng nakawala sa pagkakatali.
Sutra 12
अनीकस्थप्रमाणैः प्रशस्तव्यञ्जनाचारान् हस्तिनो गृह्णीयुः ॥ कZ_०२.२.१२ ॥
Dapat nilang hulihin ang mga elepanteng pumapasa sa pamantayan ng hukbo—yaong may aprubadong mga palatandaang pisikal at angkop na asal/ugali.
Sutra 13
हस्तिप्रधानं विजयो राज्ञः ॥ कZ_०२.२.१३ ॥
Para sa isang hari, ang tagumpay ay pangunahing nakasalalay sa mga elepante.
Sutra 14
परानीकव्यूहदुर्गस्कन्धावारप्रमर्दना ह्यतिप्रमाणशरीराः प्राणहरकर्माणो हस्तिनः ॥ कZ_०२.२.१४ ॥
Ang mga elepante, dahil sa napakalaking katawan at nakamamatay na lakas, ay kayang durugin ang mga pormasyon ng kaaway, mga kuta, at mga kampong militar.
Sutra 15
दाशार्णाश्चापरान्ताश्च द्विपानां मध्यमा मताः ॥ कZ_०२.२.१५च्द् ॥
Ang mga elepante mula sa Daśārṇa at mula sa Aparānta ay itinuturing na nasa katamtamang uri sa mga elepanteng pandigma.
Sutra 16
सर्वेषां कर्मणा वीर्यं जवस्तेजश्च वर्धते ॥ कZ_०२.२.१६च्द् ॥
Para sa kanilang lahat, sa pamamagitan ng tuloy-tuloy na paggawa/pagsasanay, tumitindi ang lakas, bilis, at sigasig sa pakikipaglaban.
Frequently Asked Questions
Stable frontier order and predictable access to forest resources: grazing lands reduce agrarian pressure; protected ascetic forests reduce conflict and enhance legitimacy; commodity-forests regularize extraction; elephant-preserves secure a decisive military capability, deterring invasion and enabling conquest, which in turn protects livelihoods.
Elephant-killing is punished by death (hastighātinaṃ hanyuḥ). Conversely, lawful recovery is incentivized: bringing tusks from an elephant that died naturally yields a reward (sapādacatuṣpaṇa) for the finder.