Sutra 14

Devanagari script

पण्याधिष्ठातारः पण्यमूल्यमेकमुखं काष्ठद्रोण्यामेकच्छिद्रापिधानायां निदध्युः ॥ कZ_०२.१६.१४ ॥

Transliteration

paṇyādhiṣṭhātāraḥ paṇyamūlyam ekamukhaṃ kāṣṭhadroṇyām ekacchidrāpidhānāyāṃ nidadhyuḥ

Translation

Dapat ilagak ng mga opisyal sa pamilihan ang perang halaga ng mga kalakal sa isang sisidlang kahoy na may iisang bukana, na sinisiguro ng takip na may iisang butas (isang kontroladong kahon ng hulog).

Word by Word

• पण्याधिष्ठातारः: the superintendents/inspectors of merchandise
• Type: Noun
• Root: अधि-स्था (√स्था)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; ‘अधिष्ठातृ’ (कर्तृवाचक) शब्दः; पण्यस्य अधिष्ठातारः = पण्याधिष्ठातारः

• पण्यमूल्यम्: the price/value of the merchandise
• Type: Noun
• Root: मूल्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; पण्यस्य मूल्यं = पण्यमूल्यम्

• एकमुखम्: having a single opening/mouth
• Type: Adjective
• Root: एक + मुख
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘एकमुख’ = एकं मुखं यस्य (one-mouthed)

• काष्ठद्रोण्याम्: in a wooden trough
• Type: Noun
• Root: द्रोणी
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; काष्ठस्य द्रोणी = काष्ठद्रोणी (wooden trough)

• एकच्छिद्रापिधानायाम्: (in a trough) with a cover having a single hole/opening
• Type: Noun
• Root: अपि-धा (√धा) → अपिधान
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; ‘अपिधान’ = आवरण/ढक्कन; ‘एकच्छिद्र’ = एकं छिद्रं यस्य; एकच्छिद्रं अपिधानं यस्यां (द्रोण्याम्) सा

• निदध्युः: should deposit/place (it)
• Type: Verb
• Root: नि-धा (√धा)
• Form: लोट् (आज्ञार्थे) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; बहुवचन; ‘नि + धा’ = निक्षिपेयुः/स्थापयेयुः

Entities Mentioned

• paṇyādhiṣṭhātṛ (market officer)
• paṇyādhyakṣa (implied supervising authority)

More Details

FAQs

What modern control does this resemble?

A sealed cashbox/drop-safe system that limits access and creates accountability for receipts.

Why specify ‘single opening’ and ‘single-hole lid’?

To prevent clandestine removal or manipulation of receipts and to standardize the deposit procedure for later verification.