Previous Sutra
Next Sutra

Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 8

तेषामशुद्धा मूढगर्भा वा तीक्ष्णमूत्रक्षरभाविता राजवृक्षवटपीलुगोपित्तरोचनामहिषखरकरभमूत्रलेण्डपिण्डबद्धास्तत्प्रतीवापास्तदवलेपा वा विशुद्धाः स्रवन्ति ॥ कZ_०२.१२.०८ ॥

teṣāmaśuddhā mūḍhagarbhā vā tīkṣṇamūtrakṣarabhāvitā rājavṛkṣavaṭapīlugopittarocanāmahiṣakharakarabhamūtraleṇḍapiṇḍabaddhāstatpratīvāpāstadavalepā vā viśuddhāḥ sravanti

Ang mga maruruming mineral/metal, o yaong may “mapurol/nabarahang ubod” (mūḍhagarbha), kapag ginamot sa matapang na ihi at mga alkalinong sangkap, at ginawang mga pelet na tinalian ng (mga dagdag tulad ng) rājavṛkṣa, vaṭa, pīlu, apdo ng baka, rocanā, at ihi at dumi ng kalabaw, asno, at kamelyo—maging bilang dagdag na fluks (pratīvāpa) o bilang pahid/patong sa ibabaw (avalepa)—ay dadaloy palabas sa anyong nalinis.

तेषाम्of those (i.e., among those)
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-बहुवचनम् (Gen. pl.), पुं/नपुं (contextual)
अशुद्धाःimpure
अशुद्धाः:
TypeAdjective
Rootअशुद्ध
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग (agreeing with implied plural subject)
मूढगर्भाःhaving a defective/undeveloped core (improperly formed)
मूढगर्भाः:
TypeAdjective
Rootमूढगर्भ
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
तीक्ष्णमूत्रक्षरभाविताःprocessed/impregnated with pungent urine-alkali (caustic)
तीक्ष्णमूत्रक्षरभाविताः:
TypeAdjective (past passive participle)
Rootभावित (√भू/√भाव्)
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘तीक्ष्ण-मूत्र-क्षर’ इत्यनेन भाविताः
राजवृक्षवटपीलुगोपित्तरोचनामहिषखरकरभमूत्रलेण्डपिण्डबद्धाःbound into pellets with a lump/bolus made of: rājavṛkṣa, vaṭa, pīlu, cow’s bile, rocanā, and the urine and dung of buffalo, donkey, and camel
राजवृक्षवटपीलुगोपित्तरोचनामहिषखरकरभमूत्रलेण्डपिण्डबद्धाः:
TypeAdjective (past passive participle)
Rootबद्ध (√बन्ध्)
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘…पिण्ड’ इत्यनेन बद्धाः = bound/formed into pellets with a lump made of the listed ingredients
तत्प्रतीवापाःtheir additive admixtures / secondary sprinklings
तत्प्रतीवापाः:
TypeNoun
Rootप्रतीवाप
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग
तदवलेपाःtheir coatings / smears (pastes)
तदवलेपाः:
TypeNoun
Rootअवलेप
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
विशुद्धाःpurified
विशुद्धाः:
TypeAdjective
Rootविशुद्ध
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग
स्रवन्तिthey flow/ooze
स्रवन्ति:
TypeVerb
Root√स्रु
Formलट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम्
K
kṣāra (alkali)
M
mūtra (urine)
P
pratīvāpa (flux/addition)
A
avalepa (coating)
R
rājavṛkṣa
V
vaṭa
P
pīlu
G
go-pitta (cow bile)
R
rocanā
M
mahiṣa (buffalo)
K
khara (donkey)
K
karabha (camel)

FAQs

As practical workshop inputs: they function as fluxes, reducing/cleaning agents, binders, or coatings that help separate slag/impurities so the metal ‘flows out’ cleanly.

It standardizes state workshop recipes to ensure predictable output and to audit whether foremen follow prescribed methods (reducing waste and pilferage).