Sutra 28

Devanagari script

लवणाध्यक्षः पाकमुक्तं लवणभागं प्रक्रयं च यथाकालं संगृह्णीयाद्विक्रयाच्च मूल्यं रूपं व्याजीं च ॥ कZ_०२.१२.२८ ॥

Transliteration

lavaṇādhyakṣaḥ pāka-muktaṃ lavaṇa-bhāgaṃ prakrayaṃ ca yathā-kālaṃ saṃgṛhṇīyāt vikrayāc ca mūlyaṃ rūpaṃ vyājīṃ ca

Translation

Ang Tagapangasiwa ng Asin ay dapat mangolekta, sa tamang panahon, ng bahagi ng asin (na para sa estado) at ng halagang bili/paunang bayad (prakraya) para sa asin na pinalaya para iproseso; at mula sa mga benta ay dapat niyang kolektahin ang presyo, kasama ang bayaring ‘rūpa’ at ang singil na ‘vyājī’.

Word by Word

• लवणाध्यक्षः: the superintendent of salt
• Type: Noun
• Root: अध्यक्ष
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; समासः लवणस्य अध्यक्षः

• पाकम्: the processing/boiling (of salt)
• Type: Noun
• Root: पाक
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; कर्म

• उक्तम्: as stated/laid down (previously)
• Type: Participle
• Root: वच्
• Form: कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘पाकम्’ इति विशेषणम्

• लवणभागम्: the salt share/levy (due)
• Type: Noun
• Root: भाग
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; समासः लवणस्य भागः

• प्रक्रयम्: the pre-sale/advance-sale (proceeds/arrangement)
• Type: Noun
• Root: प्रक्रय
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; कर्म

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• यथाकालम्: at the proper time / in due season
• Type: Indeclinable (Adverbial)
• Root: यथा
• Form: अव्ययीभावसमास; क्रियाविशेषणम्

• संगृह्णीयात्: should collect/receive
• Type: Verb
• Root: सम्-ग्रह्
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; ‘should collect/receive’

• विक्रयात्: from the sale
• Type: Noun
• Root: विक्रय
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-एकवचन; अपादान/हेतौ—‘from sale’

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• मूल्यम्: the price/value (amount)
• Type: Noun
• Root: मूल्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; कर्म

• रूपम्: cash/coin (specie)
• Type: Noun
• Root: रूप
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; कर्म

• व्याजीम्: the additional charge/fee (vyājī)
• Type: Noun
• Root: व्याजी
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; कर्म

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

Entities Mentioned

• lavaṇādhyakṣa (Superintendent of Salt)
• salt producers/processors
• buyers

More Details

FAQs

What is the administrative intent of collecting both a ‘share’ and sale-time levies?

It captures revenue at multiple control points—production/processing authorization and market sale—reducing leakage and stabilizing fiscal intake.