Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 97
Devanagari script
शुद्धं शुद्धरक्तं पक्षरक्तं चाविकं खचितं वानचित्रं खण्डसंघात्यं तन्तुविच्छिन्नं च ॥ कZ_०२.११.९७ ॥
Transliteration
śuddhaṃ śuddharaktaṃ pakṣaraktaṃ cāvikaṃ khacitaṃ vānacitraṃ khaṇḍasaṃghātyaṃ tantuvicchinnaṃ ca
Translation
(Telang lana) ay inuuri bilang: payak (hindi hinaluan), pantay na tinina ng pula, bahagyang/pa-guhit na pula, at telang lana; gayundin: may burda/inlay, may padron na parang gubat/sari-sari ang kulay, pinagdugtong-dugtong na mga piraso, at may naputol o nanghinang mga hibla.
Word by Word
शुद्धम्pure, clean
शुद्धम्:
TypeAdjective
Rootशुध् (शुच्)
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (वस्तुनि)
शुद्ध-रक्तम्pure-coloured / evenly dyed
शुद्ध-रक्तम्:
TypeAdjective
Rootशुध् (शुच्) + रक्त
Formसमासः (कर्मधारयः); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्
पक्ष-रक्तम्side-dyed / dyed on one side
पक्ष-रक्तम्:
TypeAdjective
Rootपक्ष + रक्त
Formसमासः (षष्ठी/तत्पुरुषः—पक्षे रक्तम्); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
आविकम्woollen (cloth)
आविकम्:
TypeNoun/Adjective
Rootअविका
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; ‘अविकायाः’ इति तद्धितार्थः—ऊनसम्बद्धम्
खचितम्inlaid, set, ornamented
खचितम्:
TypeParticiple (Verbal Adjective)
Rootखच्
Formकृदन्तः; क्त-प्रत्ययान्तः; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः—‘खचित’ = जडित/आवेष्टित
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
अनचित्रम्unpatterned, plain
अनचित्रम्:
TypeAdjective
Rootन + चित्र
Formनञ्-समास/नकार-निषेधः; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्
खण्ड-संघात्यम्made by joining pieces; patchwork
खण्ड-संघात्यम्:
TypeAdjective
Rootखण्ड + संघात्य
Formसमासः (तत्पुरुषः); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; ‘संघात्य’ = संघातेन कृतम्/संहतम् (patch-joined)
तन्तु-विच्छिन्नम्with threads broken; torn in the yarn
तन्तु-विच्छिन्नम्:
TypeAdjective
Rootतन्तु + विच्छिन्न (वि + छिद्)
Formसमासः (तत्पुरुषः); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; ‘विच्छिन्न’ = क्त-प्रत्ययान्तः (cut/broken)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
Entities Mentioned
W
woollen-cloth producers (implied)S
state textile stores (implied)FAQs
For administrators, both affect valuation: ornamentation raises price; defects (broken threads, patch-joining) reduce grade and signal possible fraud.
A standardized vocabulary lets the state specify what it is buying/selling and audit storekeepers and suppliers consistently.