Adhyaya 378

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे समाधिर्नाम सप्तसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथाष्टसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः ब्रह्मज्ञानं अग्निर् उवाच यज्ञैश् च देवानाप्नोति वैराजं तपसा पदं ब्रह्मणः कर्मसन्न्यासाद्वैराग्यात् प्रकृतौ लयं

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa nagwakas ang ika-377 kabanata na tinatawag na “Samādhi.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-378 kabanata: “Brahma-jñāna” (Kaalaman sa Brahman). Sinabi ni Agni: Sa pamamagitan ng mga yajña (hain) natatamo ang mga deva at ang kalagayang Virāj (kosmiko); sa pamamagitan ng tapas (pagpapakasakit/ascetismo) natatamo ang katayuan ni Brahmā; at sa pamamagitan ng pagtalikod sa mga gawa (karma-sannyāsa)—sa bisa ng vairāgya (di-pagkakapit)—natatamo ang pagkalusaw sa Prakṛti (unang kalikasan).

Verse 2

ज्ञानात् प्राप्नोति कैवल्यं पञ्चैता गतयःस्मृताः प्रीतितापविषादादेर्विनिवृत्तिर्विरक्तता

Sa pamamagitan ng kaalaman natatamo ang kaivalya (ganap na paglaya). Ang limang landas (gatayaḥ) na ito ay inaalala; at ang viraktatā (di-pagkakapit) ay ang pagkapawi ng mga kalagayang gaya ng galak, pighati, panlulumo, at iba pa.

Verse 3

सन्न्यासः कर्मणान्त्यागः कृतानामकृतैः सह अव्यक्तादौ विशेषान्ते विकारो ऽस्मिन्निवर्तते

Ang sannyāsa ay ang pagtalikod sa mga gawa, kasama ang pagbitaw sa diwang “nagawa na” at “hindi pa nagagawa”. Sa prinsipyong ito, mula sa Di-Nahahayag (avyakta) hanggang sa mga natatanging pagkakaiba, humihinto ang lahat ng pagbabago.

Verse 4

चेतनाचेतनान्यत्वज्ञानेन ज्ञानमुच्यते परमात्मा च सर्वेषामाधारः परमेश्वरः

Ang kaalaman ay tinutukoy bilang malinaw na pagkilala sa pagkakaiba ng may kamalayan (chetana) at walang kamalayan (achetana). At ang Kataas-taasang Sarili (Paramātman) ay ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara), ang saligan at kanlungan ng lahat ng nilalang.

Verse 5

विष्णुनाम्ना च देवेषु वेदान्तेषु च गीयते यज्ञेश्वरो यज्ञपुमान् प्रवृत्तैर् इज्यते ह्य् असौ

Siya ay inaawit sa hanay ng mga diyos at sa Vedānta sa pangalang “Viṣṇu”. Bilang Yajñeśvara, Panginoon ng paghahandog, at bilang Yajña-Pumā́n, ang mismong Persona na nasa anyo ng paghahandog, Siya nga ay sinasamba ng mga nagsasagawa ng mga ritwal na panghandog.

Verse 6

निवृत्तैर् ज्ञानयोगेन ज्ञानमूर्तिः स चेक्ष्यते ह्रस्वदीर्घप्लुताद्यन्तु वचस्तत्पुरुषोत्तमः

Sa mga umatras mula sa galaw ng mga pandama sa pamamagitan ng yoga ng kaalaman, Siya—na ang anyo mismo ay kaalaman—ay tunay na napagmamasdan. At ang pananalita (vāc), mula sa sukat na maikli, mahaba, at pinalawig (pluta), sa huli ay yaong Kataas-taasang Persona (Puruṣottama).

Verse 7

तत्प्राप्तिहेतुर्ज्ञानञ्च कर्म चोक्तं महामुने आगमोक्तं विवेकाच्च द्विधा ज्ञानं तथोच्यते

O dakilang muni, ang kaalaman at ang gawa (karma) ay ipinahayag na mga paraan upang makamtan Yaon. At ang kaalaman ay sinasabing may dalawang uri: yaong itinuturo ng āgama (kasulatan/kapamahalaan ng tradisyon) at yaong nagmumula sa viveka (mapanuring paghiwalay o pag-unawa).

Verse 8

शब्दब्रह्मागममयं परं ब्रह्म विवेकजम् द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये ब्रह्मशब्दपरञ्च यत्

Ang Kataas-taasang Brahman ay binubuo ng mga āgama bilang “Brahman sa anyo ng tunog” (śabda-brahman), at natatanto sa pamamagitan ng kaalamang may paghiwatig (viveka). Kaya dalawang Brahman ang dapat makilala: ang Brahman na Salita/Tunog (brahma-śabda) at ang Brahman na Kataas-taasan (param).

Verse 9

वेदादिविद्या ह्य् अपरमक्षरं ब्रह्मसत्परम् तदेतद्भगवद्वाच्यमुपचारे ऽर्चने ऽन्यतः

Ang kaalamang Veda at mga kaugnay na disiplina ay tunay na humahantong sa Kataas-taasang Di-nasisira—ang Brahman, ang pinakamataas na katotohanan. Yaon ding (kataas-taasan) ay, ayon sa kaugaliang debosyonal, tinutukoy sa salitang “Bhagavān” sa mga handog-ritwal at pagsamba (arcana), at gayundin sa iba pang dako.

Verse 10

सम्भर्तेति तथा भर्ता भकारो ऽर्थद्वयान्वितः नेता गमयिता स्रष्टा गकारो ऽयं महमुने

Ang pantig na “bha” ay may dalawang kahulugan: “yaong nagtitipon at nagpapanatili” (sambhartā) at “tagapagtaguyod” (bhartā). Ang “ga” naman ay: ang pinuno, ang nagpapasulong sa mga nilalang, at ang lumikha—O dakilang muni.

Verse 11

ऐश्वर्यस्य समग्रस्य वीर्यस्य यशसः श्रियः ज्ञानवैराग्ययोश् चैव षणां भग इतीङ्गना

Ang salitang “bhaga” ay sinasabing tumutukoy sa anim na ito: ganap na kapangyarihan (aiśvarya), lakas/kapangyarihang-bayani (vīrya), katanyagan (yaśas), kasaganaan at biyaya (śrī), kaalaman (jñāna), at pagwawalang-kapit (vairāgya).

Verse 12

वसन्ति विष्णौ भुतानि स च धातुस्त्रिधात्मकः एवं हरौ हि भगवान् शब्दो ऽन्यत्रोपचारतः

Ang lahat ng nilalang ay nananahan kay Viṣṇu, at siya ang saligang sangkap (dhātu) na may tatluhang kalikasan. Kaya, sa kaso ni Hari lamang pangunahing kahulugan ang “Bhagavān”; sa iba, ito’y ginagamit lamang sa pangalawang, matalinghagang diwa.

Verse 13

उत्पत्तिं प्रलयश् चैव भूतानामगतिं गतिं वेत्ति विद्यामविद्याञ्च स वाच्यो भगवानिति

Ang nakaaalam ng paglitaw at pagkalusaw ng mga nilalang, ng kanilang “di-makapagpatuloy” at “pagpapatuloy” (ang kawalang-kaya at ang tunay na landas), at nakaaalam ng kapwa kaalaman at kamangmangan—siya ang dapat tawaging “Bhagavān” (ang Pinagpalang Panginoon).

Verse 14

ज्ञानशक्तिः परैश्वर्यं वीर्यं तेजांस्यशेषतः भगवच्छब्दवाच्यानि विना हेयैर् गुणादिभिः

Ang kapangyarihan ng kaalaman, ang kataas-taasang pagka-Panginoon, ang kagitingan, at ang kaningningan—sa ganap na sukat—ang siyang tinutukoy ng salitang “Bhagavān”; at ito’y walang anumang kapintas-pintas na katangian at mga katulad nito.

Verse 15

खाण्डिक्यजनकायाह योगं केशिध्वजः पुरा अनात्मन्यात्मबुद्धिर्या आत्मस्वमिति या मतिः

Noong una, itinuro ni Keśidhvaja ang Yoga kay Khāṇḍikya-Janaka: na ang pagkilalang ipinapatong ang paniwalang “Sarili” sa di-sarili, at ang isip na “akin ito,” ay siyang saligang kamalian.

Verse 16

अविद्याभवम्भूतिर्वीजमेतद्द्विधा स्थिरम् पञ्चभूतात्मके देहे देही मोहतमाश्रितः

Ang kamangmangan (avidyā) at ang pag-usbong ng pag-iral sa daigdig (bhava) ang binhi—ito’y matatag na itinatakda bilang dalawang anyo. Sa katawang binubuo ng limang elemento, nananahan ang may-katawang Sarili (dehī), na kumakapit sa pinakamakapal na dilim ng pagkalito.

Verse 17

अहमेतदितीत्युच्चैः कुरुते कुमतिर्मतिं इत्थञ्च पुत्रपौत्रेषु तद्देहोत्पातितेषु च

Sa pag-iisip na, “Ako nga ang katawang ito,” ang taong may masamang pag-unawa ay malakas na iginigiit ang gayong paniwala; at gayundin, nananatili ang pagkalitong ito tungkol sa mga anak at apo—kapag ang mga katawan ay nalilikha mula sa katawang iyon din.

Verse 18

करोति पण्डितः साम्यमनात्मनि कलेवरे सर्वदेहोपकाराय कुरुते कर्म मानवः

Pinananatili ng pantas ang pagkakapantay-pantay ng loob sa katawan na hindi ang Sarili; at ang tao ay dapat gumawa ng karma para sa kapakinabangan ng lahat ng may katawan.

Verse 19

देहश्चान्यो यदा पुंसस्तदा बन्धाय तत्परं निर्वाणमय एवायमात्मा ज्ञानमयो ऽमलः

Kapag itinuring ng tao na hiwalay ang katawan (sa Sarili), ang mismong pagkakapit na iyon ang nagiging sanhi ng pagkaalipin. Ngunit ang Sariling ito ay tunay na may likas na nirvāṇa—binubuo ng kaalaman (dalisay na kamalayan) at walang dungis.

Verse 20

दुःखज्ञानमयो ऽधर्मः प्रकृतेः स तु नात्मनः जलस्य नाग्निना सङ्गः स्थालीसङ्गात्तथापि हि

Ang adharma—na may anyong pagdurusa at maling pagkaunawa—ay sa Prakṛti, hindi sa Sarili. Sapagkat ang tubig ay walang tuwirang pagdikit sa apoy; ang wari’y ugnayan ay dahil lamang sa pagdikit sa sisidlan (palayok).

Verse 21

शब्दास्ते कादिका धर्मास्तत् कृता वै महामुने तथात्मा प्रकृतौ सङ्गादहंमानादिभूषितः

Ang mga tunog na iyon—nagsisimula sa ‘ka’—ay tunay na mga dharma (mga tuntunin/katangian), na naipahayag na, O dakilang muni. Kaya ang Sarili, dahil sa pagkakadikit sa Prakṛti, ay ‘napapalamutian’ ng ahamkāra (pagkamaka-ako) at iba pa.

Verse 22

भजते प्राकृतान्धर्मान् अन्यस्तेभ्यो हि सो ऽव्ययः वन्धाय विषयासङ्गं मनो निर्विषयं धिये

Maaaring isagawa niya ang mga tungkuling makamundo, ngunit sa katotohanan siya’y iba sa mga iyon—hindi nasisira. Ang pagkakapit sa mga bagay ng pandama ay para sa pagkaalipin; para sa karunungan, ang isip ay dapat gawing walang-objeto.

Verse 23

विषयात्तत्समाकृष्य ब्रह्मभूतं हरिं स्मरेत् आत्मभावं नयत्येनं तद्ब्रह्मध्यायिनं मुने

Matapos hilahin pabalik ang isip mula sa mga bagay ng pandama, alalahanin si Hari na may kalikasang Brahman. O pantas, ang pagsasanay na ito’y nagdadala sa nagmumuni sa Brahman tungo sa kalagayan ng Sarili (Ātman).

Verse 24

विचार्य स्वात्मनः शक्त्या लौहमाकर्षको यथा आत्मप्रयत्नसापेक्षा विशिष्टा या मनोगतिः

Gaya ng batong-akit na humihila ng bakal sa sariling likas na lakas, gayon din ang natatanging galaw ng isip ay nakasalalay sa sariling pagsisikap (sariling paglalapat).

Verse 25

तस्या ब्रह्मणि संयोगो योग इत्य् अभिधीयते विनिष्पन्दः समाधिस्थः परं ब्रह्माधिगच्छति

Ang pag-iisa nito sa Brahman ay tinatawag na “yoga”; kapag nakalagay sa samādhi at walang anumang panginginig (galaw ng isip), natatamo ang Kataas-taasang Brahman.

Verse 26

यमैः सन्नियमैः स्थित्या प्रत्याहृत्या मरुज्जयैः प्राणायामेन पवनैः प्रत्याहारेण चेन्द्रियैः

Sa pamamagitan ng mga yama at matatag na niyama; sa pamamagitan ng katatagan ng āsana; sa pamamagitan ng pag-urong (pratyāhṛti); sa pamamagitan ng pagwawagi sa hiningang-buhay (marut); sa pamamagitan ng prāṇāyāma at mga agos ng vāyu; at sa pamamagitan ng pratyāhāra—ang pagpipigil sa mga pandama.

Verse 27

वशीकृतैस्ततः कुर्यात् स्थितं चेतः शुभाश्रये आश्रयश्चेतसो ब्रह्म मूर्तञ्चामूर्तकं द्विधा

Pagkaraan, kapag napasuko na ang mga pandama, patatagin ang isip sa isang mapalad na sandigan. Ang sandigan ng isip ay ang Brahman, na may dalawang anyo: may anyo (nahahayag) at walang anyo (di-nahahayag).

Verse 28

सनन्दनादयो ब्रह्मभावभावनया युताः कर्मभावनया चान्ये देवाद्याः स्थावरान्तकाः

Si Sanandana at ang mga katulad niya ay pinagkalooban ng paglinang (bhāvanā) sa kalagayang Brahman; ang iba pa—mula sa mga diyos hanggang sa mga nilalang na di-nakakilos—ay may paglinang na kaugnay ng karma (gawa).

Verse 29

हिरण्यगर्भादिषु च ज्ञानकर्मात्मिका द्विधा त्रिविधा भावना प्रोक्ता विश्वं ब्रह्म उपास्यते

Tungkol kay Hiraṇyagarbha at sa iba pang mga prinsipyo/diyos, itinuturo ang pagninilay (bhāvanā) bilang dalawa—may likas na kaalaman (jñāna) at may likas na gawa (karma)—at sinasabi ring tatlo; sa pamamagitan nito, sinasamba ang Brahman bilang sansinukob.

Verse 30

प्रत्यस्तमितभेदं यत् सत्तामात्रमगोचरं वचसामात्मसंवेद्यं तज्ज्ञानं ब्रह्म संज्ञितम्

Ang kaalamang iyon ang tinatawag na “Brahman”—na napawi ang lahat ng pagkakaiba, dalisay na Pag-iral lamang, lampas sa abot ng pananalita, at dapat tuwirang matanto sa sariling kamalayan ng Sarili (Ātman).

Verse 31

तच्च विष्णोः परं रूपमरूपस्याजमक्षरं अशक्यं प्रथमं ध्यातुमतो मूर्तादि चिन्तयेत्

At yaon ang kataas-taasang anyo ni Viṣṇu—walang anyo, di-isinilang, at di-nasisira—na hindi kayang pagnilayan sa pasimula; kaya dapat Siyang pagbulayan simula sa anyong may katangian at nahahawakan (mūrti) at iba pa.

Verse 32

सद्भावभावमापन्नस्ततो ऽसौ परमात्मना भवत्यभेदी भेदश् च तस्याज्ञानकृतो भवेत्

Pagkapasok sa kalagayan ng tunay na pag-iral (sad-bhāva), ang taong iyon ay nagiging di-naiiba sa Kataas-taasang Sarili (Paramātman); at anumang pagkakaibang napapansin ukol Doon ay bunga lamang ng kamangmangan (avidyā).