Adhyaya 372
Yoga & Brahma-vidyaAdhyaya 37221 Verses

Adhyaya 372

Āsana–Prāṇāyāma–Pratyāhāra (Posture, Breath-control, and Withdrawal of the Senses)

Sinimulan ni Panginoong Agni ang isang pagtuturo ng yoga na teknikal ngunit nakatuon sa kaligtasan. Dapat magtatag ang nagsasanay ng malinis na lugar at matatag na upuan (hindi masyadong mataas o mababa), na may patong na tela, balat ng usa, at damong kuśa. Itinutuwid ang katawan (dibdib/torso, ulo, leeg) at pinatatatag ang tingin sa dulo ng ilong (nasāgra-dṛṣṭi); itinatakda ang posisyon ng sakong at mga kamay para sa proteksiyon at katatagan, at binibigyang-diin ang kawalang-kilos at isang-tuldok na pagtuon bilang paghahanda sa pagninilay sa Kataas-taasan. Ipinapaliwanag ang prāṇāyāma bilang maayos na pagpapahaba at pagpipigil sa prāṇa, kasama ang klasikong tatlo—recaka (paghinga palabas), pūraka (paghinga papasok), kumbhaka (pagpigil/retensiyon)—at mga sukat/uri ng oras: kanyaka, madhyama, uttama. Inilalarawan ang mga bunga sa aspektong pangkalusugan at espirituwal: kalusugan, sigla, tinig, kutis, at pagbawas ng doṣa; ngunit nagbababala na ang di pa bihasang disiplina sa paghinga ay maaaring magpalala ng karamdaman. Itinatampok ang japa at dhyāna bilang mahalaga sa “garbha” (panloob na binhi/kalagayang konsentrado), at humahantong sa aral ng pagsupil sa pandama: ang mga pandama ang lumilikha ng langit/impiyerno; ang katawan ay karwahe, ang pandama ay mga kabayo, ang isip ang kutsero, at ang prāṇāyāma ang latigo. Sa huli, ang pratyāhāra ay ang pag-urong ng pandama mula sa dagat ng mga bagay, at panawagang iligtas ang sarili sa pagkanlong sa “punong-kahoy ng kaalaman.”

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे यमनियमा नामैकसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ द्विसप्त्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः आसनप्राणायामप्रत्याहाराः अग्निर् उवाच आसनं कमलाद्युक्तं तद्बद्ध्वा चिन्तयेत्परं शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa nagwakas ang ika-371 kabanata na tinatawag na “Yama at Niyama.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-372 kabanata: “Āsana, Prāṇāyāma, at Pratyāhāra (pag-urong ng mga pandama).” Sinabi ni Agni: “Pagkatapos tanggapin ang isang pustura gaya ng padmāsana (luklukan ng lotus) at maupong matatag, pagnilayan ang Kataas-taasan. Sa malinis na lugar, itatag para sa sarili ang isang matibay na upuan, at magpatuloy (sa pagsasanay).”

Verse 2

नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चेलाजिनकुशोत्तरं तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यातचित्तेन्द्रियक्रियः

Sa upuang hindi masyadong mataas at hindi masyadong mababa, na may telang sapin, balat ng usa, at damong kuśa sa ibabaw; doon, gawing iisang-tuldok ang isip at pigilin ang mga galaw ng isip at mga pandama.

Verse 3

उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये समकायशीरग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः

Nakaupo sa angkop na upuan, dapat isagawa ang yoga para sa paglilinis ng sarili, na pinananatiling tuwid at pantay ang katawan, ulo, at leeg—hindi gumagalaw at matatag.

Verse 4

सम्प्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वन्दिशश्चानवलोकयन् पार्ष्णिभ्यां वृषणौ रक्षंस् तथा प्रजननं पुनः

Ituon ang tingin sa dulo ng ilong at huwag lumingon-lingon sa mga direksiyon; sa pamamagitan ng dalawang sakong, ingatan ang mga bayag, at gayundin pangalagaan ang ari.

Verse 5

उरुभ्यामुपरिस्थाप्य वाहू तिर्यक् प्रयत्नतः दक्षिणं करपृष्ठञ्च न्यसेद्धामतलोपरि

Ipatong ang dalawang bisig sa mga hita; sa sinadyang pagsisikap, panatilihing nakapahalang at magkakrus ang mga braso; saka ilagay ang likod ng kanang kamay sa palad ng kaliwang kamay.

Verse 6

उन्नम्य शनकैर् वक्रं मुखं विष्टभ्य चाग्रतः प्राणः स्वदेहजो वायुस्तस्यायामो निरोधनं

Dahan-dahang itaas nang marahan ang katawan, at itakda ang bibig sa ilalim ng pagpipigil na nakaharap sa unahan; ang prāṇa—ang hanging-buhay na isinilang sa sariling katawan—ay palawigin at pigilin; ang gayong sinukat na pagpigil ang tinatawag na prāṇāyāma.

Verse 7

नासिकापुटमङ्गुल्या पीड्यैव च परेण च आदरं रेचयेद्वायुं रेचनाद्रेचकः स्मृतः

Pagkatapos idiin ng daliri ang isang butas ng ilong at huminga palabas sa kabila, maingat na ilabas ang hininga; sapagkat ito ay paglalabas, ito ang tinatawag na recaka (pagbuga).

Verse 8

वाह्येन वायुना देहं दृतिवत् पूरयेद्यथा तथा पुर्णश् च सन्तिष्ठेत् पूरणात् पूरकः स्मृतः

Gaya ng pagpuno sa katawan ng panlabas na hininga na parang bumbilya ng panday (bellows), gayon din kapag lubos nang napuno ay manatiling matatag; sapagkat ito ay pagpuno (pūraṇa), ito ang tinatawag na Pūraka (paglanghap).

Verse 9

न भुञ्चति न गृह्णाति वायुमन्तर्वाहिःस्थितम् सम्पूर्णकुम्भवत्तिष्ठेदचलः स तु कुम्भकः

Kapag hindi nagbubuga at hindi rin lumalanghap, at ang hininga ay nananatili sa loob (hindi lumalabas), manatiling di-gumagalaw na parang banga na lubos na puno—ito ang tinatawag na kumbhaka (pagpigil ng hininga).

Verse 10

कन्यकः सकृदुद्घातः स वै द्वादशमात्रिकः मध्यमश् च द्विरुद्घातश् चतुर्विंशतिमात्रिकः

Ang sukat na tinatawag na Kanyaka ay may iisang udghāta (panimulang pag-angat ng himig) at may labindalawang mātrā (yunit ng panahon). Ang sukat na Madhyama ay may dobleng udghāta at binubuo ng dalawampu’t apat na mātrā.

Verse 11

उत्तमश् च त्रिरुद्घातः षट्त्रिंशत्तालमात्रिकः स्वेदकम्पाभिधातानाम् जननश्चोत्तमोत्तमः

At ang (sukat/uri) na tinatawag na Uttama ay may tatluhang udghāta (panimulang pag-angat); sinusukat ito sa tatlumpu’t anim na tāla-mātrā. Ito ang pinagmumulan ng mga anyong tinatawag na Sveda at Kampa, kaya ito’y “pinakamainam sa pinakamainam”.

Verse 12

अजितान्नारुहेद्भूमिं हिक्काश्वासादयस् तथा जिते प्राणे खल्पदोजविन्मूत्रादि प्रजायते

Kung hindi pa napapailalim ang prāṇa (hiningang-buhay), hindi dapat umakyat sa mataas na lugar; kung hindi, lilitaw ang sinok, hirap sa paghinga, at mga katulad na karamdaman. Ngunit kapag napagtagumpayan na ang prāṇa, ang mga suliraning gaya ng kawalan ng balanse ng plema (kapha), mga gulo sa dumi at ihi, at iba pa ay napapamahalaan at hindi na nakahahadlang.

Verse 13

आरोग्यं शीघ्रगामित्वमुत्साहः स्वरसौष्ठवम् बलवर्णप्रसादश् च सर्वदोषक्षयः फलं

Ang bunga nito ay: mabuting kalusugan, mabilis na pagkilos, sigla at sigasig, kagandahan ng tinig, at linaw ng lakas at kutis—kasama ang pagliit ng lahat ng doṣa (mga humoral na kapinsalaan) sa katawan.

Verse 14

जपध्यानं विनागर्भः स गर्भस्तत्समन्वितः इन्द्रियाणां जयार्थाय स गर्भं धारयेत्परं

Kung walang japa (pagbigkas ng mantra) at dhyāna (pagmumuni/meditasyon), walang tunay na ‘garbha’; ngunit ang ‘garbha’ na iyon ay nagiging ganap kapag sinasamahan ng dalawang ito. Upang mapagtagumpayan ang mga pandama, dapat panghawakan nang matatag ang kataas-taasang ‘garbha’ (panloob na binhi ng pagtuon).

Verse 15

ज्ञानवैराग्ययुक्ताभ्यां प्राणायामवशेन च इन्द्रियांश् च विनिर्जित्य सर्वमेव जितं भवेत्

Taglay ang kaalaman at vairāgya (pagkawalang-pagkapit), at sa pamamagitan ng pagkamay-ari sa prāṇāyāma, kapag napasuko ang mga pandama, ang tao ay tunay na nagwawagi sa lahat.

Verse 16

इन्द्रियाण्येव तत्सर्वं यत् स्वर्गनरकावुभौ निगृहीतविसृष्टानि स्वर्गाय नरकाय च

Ang lahat ng iyon ay ang mga pandama mismo: ang langit at impiyerno—kapwa—ay nagmumula sa kanila; kapag pinigil ang mga pandama, patungo ito sa langit, at kapag pinakawalan, patungo ito sa impiyerno.

Verse 17

शरीरं रथमित्याहुरिन्द्रियाण्यस्य वाजिनः मनश् च सारथिः प्रोक्तः प्राणायामः कशःस्मृतः

Ipinahahayag nila na ang katawan ay isang karwahe; ang mga pandama nito ang mga kabayo. Ang isip ang sinasabing kutsero, at ang prāṇāyāma (disiplina ng paghinga) ang naaalalang latigo.

Verse 18

ज्ञानवैराग्यरश्मिभ्यां सायया विधृतं मनः शनैर् निश्चलताम् एति प्राणायामैकसंहितम्

Ang isip, na pinipigil ng renda na binubuo ng mga sinag ng kaalaman at vairāgya, ay unti-unting nagkakamit ng katatagan sa pamamagitan ng nagkakaisang disiplina ng prāṇāyāma (pag-aayos ng hininga).

Verse 19

जलविन्दुं कुशाग्रेण मासे मासे पिवेत्तु यः संवत्सरशतं साग्रं प्राणयामश् च तत्समः

Sinumang uminom ng iisang patak ng tubig (na kinuha) sa dulo ng talim ng damong kuśa, buwan-buwan—ang bisa ng kabanalang iyon ay katumbas ng bisa ng prāṇāyāma na isinagawa sa loob ng isang daang taon at higit pa.

Verse 20

इन्द्रियाणि प्रसक्तानि प्रविश्य विषयोदधौ कन्यस इति ञ प्राणायामो ऽङ्कुश इति झ आहृत्य यो निगृह्णाति प्रत्याहारः स उच्यते

Kapag ang mga pandama, dahil sa pagkakabit, ay pumasok na sa karagatan ng mga bagay na pandama, ang sinumang humihila sa kanila pabalik at pumipigil—gaya ng prāṇāyāma na parang “aṅkuśa” (pang-udyok na pangkontrol)—iyon ang tinatawag na pratyāhāra (pag-urong ng mga pandama).

Verse 21

उद्धरेदात्मनात्मानं मज्जमानं यथाम्भसि भोगनद्यतिवेगेन ज्ञानवृक्षं समाश्रयेत्

Dapat na iahon ng tao ang sarili sa pamamagitan ng sarili—gaya ng taong lumulubog sa tubig—kapag tinatangay ng napakalakas na agos ng ilog ng mga kaligayahang pandama; magkubli siya sa punò ng kaalaman.

Frequently Asked Questions

It emphasizes precise practice-setup (seat height and layers), posture alignment and gaze-fixation, the definitions of recaka–pūraka–kumbhaka, and measured regulation via mātrā/tāla-based types (kanyaka, madhyama, uttama).

It frames bodily steadiness and breath-regulation as tools for purification and indriya-jaya, integrating japa and dhyāna to stabilize the ‘garbha’ (inner seed-state), thereby enabling pratyāhāra and refuge in knowledge—steps that support Brahma-vidyā and liberation.