Adhyaya 370
Yoga & Brahma-vidyaAdhyaya 37039 Verses

Adhyaya 370

Chapter 370: नरकनिरूपणम् (Naraka-nirūpaṇa) — Description of Hell (with the physiology of dying and the subtle transition)

Ipinagpapatuloy ni Agni ang masusing pagtuturo, mula sa mga landas ni Yama tungo sa tiyak na salaysay ng pagpanaw at paglalakbay matapos ang kamatayan. Nagsisimula ito sa halos pisyolohikal na paglalarawan: nagugulo ang init ng katawan at ang vāyu ay sumisikip, humahadlang sa doṣa at nagsasara sa mga prāṇa-sthāna at marma. Naghahanap ang vāyu ng labasan; inihihiwalay ang “pataas” na paglabas (mata, tainga, butas ng ilong, bibig) na kaugnay ng mabuting karma, at ang “pababa” (anus, ari) na kaugnay ng masamang karma, habang pinagtitibay na ang yogin ay makaaalis nang may ganap na kapangyarihan sa pamamagitan ng brahma-randhra sa tuktok ng ulo. Kapag nagsasanib ang prāṇa at apāna at natatakpan ang kamalayan, ang jīva—nakasentro sa bandang pusod—ay nagkakamit ng atīvāhika (panandaliang banayad na katawan); nakikita ito ng mga diyos at siddha sa banal na paningin. Pagkaraan, inaakay ng mga mensahero ni Yama ang banayad na tao sa nakapanghihilakbot na Yama-mārga; ang mga handog ng mga kamag-anak ang nagsusustento, hanggang sa paghatol nina Yama at Citragupta. Itinatala ng kabanata ang malalawak na daigdig-impiyerno at mga pinuno nito, inilalarawan ang mabibigat na parusa, at nagwawakas sa mga bunga ng muling pagsilang para sa mahāpātaka; sa huli, pinalalawak sa tatlong uri ng pagdurusa (ādhyātmika, ādhibhautika, ādhidaivika) at inirerekomenda ang jñāna-yoga, mga panata, pagkakaloob, at pagsamba kay Viṣṇu bilang lunas.

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे शरीरावयवा नामो न सप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथसप्रत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः नरकनिरूपणम् अग्निर् उवाच उक्तानि यममार्गाणि वक्ष्ये ऽथ मरणे नृणां ऊष्मा प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa nagwakas ang kabanatang tinatawag na “Mga Bahagi ng Katawan,” ang ika-369. Ngayon ay nagsisimula ang ika-370 kabanata: “Paglalarawan ng Impiyerno.” Sinabi ni Agni: “Ipapaliwanag ko ngayon ang mga landas ni Yama na naipahayag na, at ang nagaganap sa tao sa oras ng kamatayan: ang init ng katawan, na marahas na nag-aalab at itinutulak ng mababangis na hangin, ay nagliliyab sa loob ng katawan.”

Verse 2

शरीरमुपरुध्याथ कृत्स्नान्दोषान्रुणद्धि वै छिनत्ति प्राणस्थानानि पुनर्मर्माणि चैव हि

Kapag ang katawan ay nasisikip o nababarahan, tunay nitong hinahadlangan ang lahat ng doṣa; at winawasak pa nito ang mga luklukan ng prāṇa (prāṇa-sthāna), gayundin ang mga marma, ang mahahalagang dugtungan ng buhay.

Verse 3

शैत्यात् प्रकुपितो वायुश्छिद्रमन्विष्यते ततः द्वे नेत्रे द्वौ तथा कर्णौ द्वौ तु नासापुटौ तथा

Ang vāyu (prinsipyo ng hangin), na napasidhi dahil sa lamig, ay naghahanap noon ng isang siwang na malalabasan. (Ang pangunahing mga siwang ay) ang dalawang mata, dalawang tainga, at gayundin ang dalawang daanan ng butas ng ilong.

Verse 4

ऊर्ध्वन्तु सप्त च्छिद्राणि अष्टमं वदनं तथा एतैः प्राणो विनिर्याति प्रायशः शुभकर्मणां

May pitong siwang sa itaas, at ang bibig ang ikawalo. Sa mga ito karaniwang lumalabas ang prāṇa, ang hininga ng buhay—lalo na sa mga gumagawa ng mabubuting gawa at may kabanalan.

Verse 5

अधः पायुरुपस्थञ्च अनेनाशुभकारिणां पिण्डं कृत्वा तुव्न्यसेदिति ञ मूर्धानं योगिनो भित्त्वा जीवो यात्यथ चेच्छया

Sa ibaba—sa pamamagitan ng puwit at ari—lumalabas ang jīva; ang mga gumagawa ng di-mabuting gawa ay dumaraan dito, na tila naging ‘bukol’ dahil sa karumihan ng karma. Ngunit ang yogin, sa pagbubukas ng tuktok ng ulo (brahma-randhra), ay pinapalabas ang jīva ayon sa sariling kalooban.

Verse 6

अन्तकाले तु सम्प्राप्रे प्राणे ऽपानमुपस्थिते तमसा संवृते ज्ञाने संवृतेषु च मर्मसु

Ngunit kapag dumating na ang huling sandali—kapag ang apāna ay lumalapit at nagsasanib sa prāṇa—kapag ang kamalayan ay natatakpan ng dilim, at ang mga marmas, ang mga dugtungang-buhay, ay nagsasara rin,

Verse 7

स जिवो नाभ्यधिष्टानश्चाल्यते मातरिश्वना बाध्यमाणश्चानयते अष्टाङ्गाः प्राणवृत्तिकाः

Ang nilalang na iyon, na ang luklukan ay nasa bahagi ng pusod, ay ginagalaw ni Mātariśvan (ang hiningang-buhay). Kapag napipigil o napapahirapan, itinutulak din nito ang walong-urì na mga gawain ng prāṇa, ang pag-ikot ng lakas-buhay.

Verse 8

च्यवन्तं जायमानं वा प्रविशन्तञ्च योनिषु प्रपश्यन्ति च तं सिद्धा देवा दिव्येन चक्षुपा

Nakikita ng mga Siddha at ng mga diyos, sa pamamagitan ng banal na paningin, ang nilalang na iyon—maging siya’y umaalis (sa katawan), isinisilang, o pumapasok sa mga sinapupunan (yoni) para sa muling pagsilang.

Verse 9

गृह्णाति तत्क्षणाद्योगे शरीरञ्चातिवाहिकम् आकाशवायुतेजांसि विग्रहादूर्ध्वगामिनः

Sa yoga, sa mismong sandaling iyon, tinatanggap niya ang ‘atīvāhika’ na katawan (katawang pansamantala o maselan). At mula sa katawang may anyo, ang mga sangkap—kalawakan, hangin, at apoy—ay umaakyat paitaas.

Verse 10

जलं मही च पञ्चत्वमापन्नः पुरुषः स्मृतः आतिवाहिकदेहन्तु यमदूता नयन्ति तं

Sinasabing ang tao ay “nakamit ang kalagayan ng limang elemento” kapag ang magaspang na katawan ay bumabalik sa tubig at lupa; ngunit ang dinadala ng mga sugo ni Yama ay ang taong nasa ātivāhika (banayad na katawang tagapagdala).

Verse 11

याम्यं मार्गं महाघोरं षडशीतिसहस्रकम् अन्नोदकं नीयमानो बान्धवैर् दत्तमश्नुते

Habang inaakay sa Landas ni Yama—lubhang nakapangingilabot at may habang walumpu’t anim na libong yojana—siya, sa pagdadala sa kanya, ay nakikibahagi sa pagkain at tubig na inialay ng kanyang mga kamag-anak.

Verse 12

यमं दृष्ट्वा यमोक्तेन चित्रगुप्तेन चेरितान् प्राप्नोति नरकान्रौद्रान्धर्मी शुभपथैर् दिवम्

Pagkakita kay Yama, ang tao—na inaakay ni Citragupta ayon sa utos ni Yama—ay dumarating sa mga mababangis na impiyerno; ngunit ang matuwid, sa pamamagitan ng mapalad na mga landas, ay nakararating sa langit.

Verse 13

भुज्यन्ते पापिभिर्वक्ष्ये नरकांस्ताश् च यातनाः अष्टाविंशतिरेवाधःक्षितेर्नरककोटयः

Ang mga pahirap na ito ay tinitiis ng mga makasalanan; ilalarawan ko ang mga impiyernong iyon at ang mga parusang iyon. Sa ilalim ng lupa ay tunay na may dalawampu’t walong koṭi (napakaraming) kaharian ng impiyerno.

Verse 14

सप्तमस्य तलस्यान्ते घोरे तमसि संस्थिताः घोराख्या प्रथमाकोटिः सुघोरा तदधःस्थिता

Sa dulo ng ikapitong Tala, sa nakapanghihilakbot na kadiliman (tamas), naroon ang unang hanggahan (koṭi) na tinatawag na “Ghorā”; sa ilalim nito ay naroon ang isa pa na tinatawag na “Sughora”.

Verse 15

अतिघोरा महाघोरा घोररूपा च पञ्चमी षष्ठी तरलताराख्या सप्तमी च भयानका

Ang ikalimang diyosa ng tithi ay tinatawag na Atighorā, Mahāghorā, at Ghorarūpā; ang ikaanim ay Taralatārā; at ang ikapito ay Bhayānakā (ang Nakapangingilabot).

Verse 16

भयोत्कटा कालरात्री महाचण्डा च चण्डया कोलाहला प्रचण्डाख्या पद्मा नरकनायिका

Siya ay tinatawag na Bhayotkaṭā (ang Nakakatakot), Kālarātrī (Gabi ng Panahon/Kamatayan), Mahācaṇḍā at Caṇḍayā (ang Marahas na Diyosa); Kolāhalā (ng kaguluhan), na bantog bilang Pracaṇḍā (ang Lubhang Marahas); Padmā (ang May-Loto), at Narakanāyikā (ang Ginang ng Impiyerno).

Verse 17

पद्मावती भीषणा च भीमा चैव करालिका विकराला महावज्रा त्रिकोणा पञ्चकोणिका

“Padmāvatī; Bhīṣaṇā (ang Nakakatakot); Bhīmā (ang Matapang at Mabigat); Karālikā (ang May-mukhang mabagsik); Vikarālā (ang Lubhang Nakapanghihilakbot); Mahāvajrā (ang May-dakilang Vajra); Trikoṇā (hugis-tatsulok); at Pañcakoṇikā (hugis-limang-sulok).”

Verse 18

सदीर्घा वर्तुला सप्तभूमा चैव सुभूमिका दीप्तमायाष्टाविंशतयः कोटयः पापिदुःखदाः

Ang Sadīrghā, Vartulā, Saptabhūmā, Subhūmikā, at Dīptamāyā—ang mga daigdig-impiyernong ito, na may kabuuang dalawampu’t walong koṭi, ay nagkakaloob ng pagdurusa sa mga makasalanan.

Verse 19

अष्टाविंशतिकोटीनां पञ्च पञ्च च नायकाः रौरवाद्याः शतञ्चैकं चत्वारिंशच्चतुष्टयं

Para sa dalawampu’t walong koṭi (na mga bahagi ng impiyerno), may mga pinunong namamahala—na hinahati sa mga pangkat na “lima at lima.” Mula sa Raurava pataas, ang mga impiyerno ay isandaan at isa; at (bukod pa) may isang pangkat na apatnapu’t apat.

Verse 20

तामिश्रमन्धतामिश्रं महारौरवरौरवौ असिपत्रं वनञ्चैव लोहभारं तथैव च

Ang Tāmiśra, Andhatāmiśra, Mahāraurava at Raurava, Asipatra, ang gubat ng Asipatra, at gayundin ang Lohabhāra—ito ang mga impiyerno.

Verse 21

नरकं कालसूत्रञ्च महानरकमेव व सञ्जीवनं महावीचि तपनं सम्प्रतापनं

“(Ito ang mga impiyerno:) Naraka, Kālasūtra, Mahānaraka, Sañjīvana, Mahāvīcī, Tapana, at Sampratāpana.”

Verse 22

सङ्घातञ्च सकाकोलं कुद्मलं पूतिमृत्तिकं लोहशङ्कुमृजीषञ्च प्रधानं शाल्मलीं नदीम्

Banggitin din ang Saṅghāta, Sakākola, Kudmala, ang mabahong lupa (pūti-mṛttikā), ang tulos na bakal, at Mṛjīṣa; ito ang mga pangunahing bagay, kasama ang Śālmalī at ang ilog (ng parusa).

Verse 23

नरकान्विद्धि कोटीशनागन्वै घोरदर्शनान् पात्यन्ते पापकर्माण एकैकस्मिन्बहुष्वपि

Alamin na may daan-daang koti ng mga impiyerno, tunay na kakila-kilabot pagmasdan; ang mga makasalanan—yaong gumagawa ng masamang karma—ay ibinabagsak, bawat isa sa isang impiyerno, at ang ilan ay maging sa marami.

Verse 24

मार्जारोलूकगोमायुगृघ्रादिवदनाश् च ते तैलद्रोण्यां नरं क्षिप्त्वा ज्वालयन्ति हुताशनं

At yaong mga tagapagpahirap, na may mga mukhang gaya ng pusa, kuwago, asong-gubat (jackal), buwitre at iba pa, ay inihahagis ang tao sa labangan ng langis at saka pinasisiklab ang apoy na lumalamon.

Verse 25

अम्बरीषेषु चैवान्यांस्ताम्रपात्रेषु चापरान् अयःपात्रेषु चैवान्यान् बहुवह्निकणेषु च

Some (offerings) should indeed be placed in cooking-pots; others in copper vessels; others again in iron vessels; and others in vessels marked by many fire-grains (i.e., fire-associated implements/containers used in rites).

Verse 26

शूलाग्रारोपिताश्चान्ये छिद्यन्ते नरके ऽपरे ताड्यन्ते च कशाभिस्तु भोज्यन्ते चाप्ययोगुडान्

Some are impaled upon the tips of spears; others are cut to pieces in hell. Some are beaten with whips, and some are forced to eat iron balls.

Verse 27

यमदूतैर् नराः पांशून्विष्ठारक्तकफादिकान् तप्तं मद्यं पाययन्ति पाटयन्ति पुनर्नरान्

By Yama’s messengers, the men are made to drink heated liquor mixed with dust, feces, blood, phlegm, and the like; and again those men are split/cleft (tortured) repeatedly.

Verse 28

यन्त्रेषु पीडयन्ति स्म भक्ष्यन्ते वायसादिभिः तैलेनोष्णेन सिच्यन्ते छिद्यन्ते नैकघा शिरः

They are pressed in machines; they are eaten by crows and the like; they are drenched with hot oil; their heads are cut in many ways.

Verse 29

हा तातेति क्रन्दमानाः स्वकन्निदन्ति कर्म ते महापातकजान्घोरान्नरकान्प्राप्य गर्हितान्

Wailing, “Alas, dear father!”, they condemn their own deeds; having reached the dreadful, despised hells that arise from the great sins (mahāpātakas), they lament.

Verse 30

कर्मक्षयात्प्रजायन्ते महापातकिनस्त्विह मृगश्वशूकरोष्ट्राणां ब्रह्महा योनिमृच्छति

Kapag ang masamang karma ay nahinog at nabayaran, ang mga gumawa ng dakilang kasalanan ay muling isisilang dito. Ang pumatay sa isang brāhmaṇa ay mapupunta sa sinapupunan ng usa, kabayo, baboy-ramo, at kamelyo.

Verse 31

खरपुक्कशम्लेच्छानां मद्यपः स्वर्णहार्यपि कृमिकीटपतङ्गत्वं गुरुगस्तृणगुल्मतां

Ang umiinom ng nakalalasing ay muling isisilang sa mga taong Khara, Pukkasa, at Mleccha; at maging ang magnanakaw ng ginto ay magiging mga uod, insekto, at mga pesteng lumilipad. Ang lumalapastangan sa asawa ng guro ay mapupunta sa kalagayang damo at palumpong.

Verse 32

ब्रह्महा क्षयरोगी स्यात् सुरापः श्यावदन्तकः स्वर्णहारी तु कुनखी दुश् चर्मा गुरुतल्पगः

Ang pumatay sa brāhmaṇa ay magkakaroon ng sakit na pagkapayat (consumption); ang umiinom ng alak ay magkakaroon ng maiitim na ngipin; ang magnanakaw ng ginto ay magkakasakit sa mga kuko; at ang lumalapastangan sa higaan ng guro ay magiging taong may maruming at mabahong balat.

Verse 33

यो येन संस्पृशत्येषां स तल्लिङ्गो ऽभिजायते अन्नहर्ता मायावी स्यान्मूको वागपहारकः

Ang tao ay muling isisilang na taglay ang mismong tanda na tumutugma sa kasalanang ginawa niya laban sa mga ito. Ang nagnanakaw ng pagkain ay magiging mapanlinlang na mandaraya; at ang nang-aagaw ng pananalita ng iba ay magiging pipi.

Verse 34

धान्यं हृत्वातिरिक्ताङ्गः पिशुनः पूतिनासिकः तैलहृत्तैलपायी स्यात् पूतिवक्त्रस्तु सूचकः

Ang nagnanakaw ng butil o bigas ay magiging deformed, na may labis na bahagi ng katawan. Ang mapanirang-puri ay magkakaroon ng mabahong ilong. Ang nagnanakaw ng langis ay magiging umiinom ng langis; at ang tagapag-ulat o tagapagsumbong ay magiging mabaho ang bibig.

Verse 35

परस्य योषितं हृत्वा ब्रह्मस्वमपहृत्य च अरण्ये निर्जने देशे जायते ब्रह्मराक्षसः

Ang sinumang dumukot sa babae ng ibang lalaki at nagnakaw din ng ari-ariang pag-aari ng isang brāhmaṇa ay isisilang bilang brahma-rākṣasa, naninirahan sa gubat sa isang tiwangwang na pook.

Verse 36

रत्नहारी हीनजातिर्गन्धान् छुछुन्दरी शुभान् पत्रं शाकं शिखी हृत्वा मुखरो धान्यहारकः

Ang magnanakaw ng hiyas ay itinuturing na mababang uri; ang nagnanakaw ng pabango ay tinatawag na ‘chuchundarī’ (palihim na magnanakaw na tulad ng musk-rat); ang nagnanakaw ng mapalad na handog—mga dahon at gulay—ay tinatawag na ‘śikhī’; at ang nagnanakaw ng butil ay isang maingay (mukhara) na magnanakaw.

Verse 37

अजः पशुंपयः काको यानमुष्ट्रः फलं कपिः मधु दंशः फलं गृध्रो गृहकाक उपस्करं

Ang ‘aja’ ay “kambing”; ang ‘paśuṃpayaḥ’ ay “gatas ng hayop”; ang ‘kāka’ ay “uwak.” Ang ‘uṣṭra’ ay “kamelyo” (bilang sasakyang panghakot/pangsakay). Ang ‘kapi’ ay “unggoy” at maaari ring mangahulugang “prutas.” Ang ‘daṃśa’ ay “bubuyog” (gumagawa ng pulot). Ang ‘gṛdhra’ ay “buwitre” at maaari ring “prutas.” Ang ‘gṛhakāka’ ay “uwak sa bahay,” at ang ‘upaskara’ ay “mga kagamitang pangkabahayan.”

Verse 38

शिवत्री वस्त्रं सारसञ्च झल्ली लवणहारकः उक्त आध्यात्मिकस्तापः शस्त्राद्यैर् आधिभौतिकः

Ang ‘śivatrī’, ‘vastra’ (tela bilang pananggalang), ‘sārasa’, ‘jhallī’, at ‘lavaṇa-hāraka’ ay binanggit (bilang mga panukat/uri) para sa pagdurusang ādhātmika (panloob). Ang pagdurusang nagmumula sa sandata at iba pa ay tinatawag na ādhidaivika—ibig sabihin, ādhibhautika (panlabas, materyal).

Verse 39

ग्रहाग्निदेवपीडाद्यैर् आधिकैविक ईरितः यानं वस्त+इति ख त्रिथा तापं हि संसारं ज्ञानयोगाद्विनाशयेत् कृच्छ्रैर् व्रतैश् च दानाद्यैर् विष्णुपूजादिभिर्नरः

Ang mga pagdurusang nagmumula sa mga planeta, sa apoy, at sa mga kapangyarihang banal at iba pa ay ipinahahayag na kabilang sa uri ng ādhidaivika. Dapat lipulin ng tao ang tatluhang pagdurusa ng pag-iral sa saṃsāra sa pamamagitan ng jñāna-yoga (yoga ng kaalaman), at gayundin sa pamamagitan ng mahihigpit na panata tulad ng Kṛcchra-vrata, sa pamamagitan ng pagbibigay at kaugnay na gawa, at sa pamamagitan ng pagsamba kay Viṣṇu at mga katulad na ritwal ng debosyon.

Frequently Asked Questions

It is the subtle carrier-body assumed at death, through which the jīva is led by Yama’s messengers after the gross elements resolve; it functions as the vehicle for post-mortem transit and experience.

Meritorious persons commonly depart through the upward apertures; inauspicious actors depart through the lower apertures; the yogin departs by will through the crown (brahma-randhra), indicating mastery over prāṇa and consciousness.

Citragupta operates as Yama’s recorder and administrator of karmic account, guiding the soul’s adjudication that leads either to naraka experiences or to auspicious destinations.

It links metaphysical doctrine to a technical account of prāṇa dynamics, subtle embodiment, and karmic causality, concluding with prescriptive sādhanā—jñāna-yoga, vrata, dāna, and devotion—as methods to dissolve saṃsāric suffering.