Adhyaya 368

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नित्यनैमित्तिकप्राकृतप्रलया नाम सप्तषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथाष्टषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः आत्यन्तिकलयगर्भोत्पत्तिनिरूपणं अग्निर् उवाच आत्यन्तिकं लयं वक्ष्ये ज्ञानादात्यन्तिको लयः आध्यात्मिकादिसन्तापं ज्ञात्वा स्वस्य विरागतः

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa nagtatapos ang ika-367 kabanata na pinamagatang “Ang Nitya, Naimittika, at Prākṛta na Pagkalusaw.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-368 kabanata: “Pagpapaliwanag sa Huling Pagkalusaw at sa Paglitaw ni Hiraṇyagarbha.” Wika ni Agni: “Ipapaliwanag ko ang huling pagkalusaw; ang huling pagkalusaw ay dumarating sa pamamagitan ng kaalaman. Kapag naunawaan ang mga pagdurusang panloob (ādhyātmika) at iba pa, nagkakaroon ng paglayo sa pagnanasa (vairāgya) sa sariling makalupang pagkakakilanlan at mga pagkakabit.”

Verse 2

आध्यात्मिकस्तु सन्तापःशारीरो मानसो द्विधा शारीरो बहुभिर्भेदैस्तापो ऽसौ श्रूयतां द्विज

Ang santāpa (pagdurusa) ay panloob (ādhyātmika) at may dalawang anyo: pangkatawan (śārīra) at pangkaisipan (mānasa). Ang pagdurusang pangkatawan ay sinasabing may maraming uri—makinig, O dvija (dalawang ulit na isinilang).

Verse 3

त्यक्त्वा जीवो भोगदेहं गर्भमाप्रोति कर्मभिः आतिवाहिकसंज्ञस्तु देहो भवति वै द्विज

Pagkatapos talikuran ng jīva ang katawan ng pagdanas (bhoga-deha, ang magaspang na katawang tumatamasa), dahil sa mga karma nito ay nakararating ito sa sinapupunan; at saka, O dvija, nabubuo ang katawang tinatawag na ātivāhika—ang maselang ‘tagapagdala/tagapaglipat’ na katawan.

Verse 4

केवलं स मनुष्याणां मृत्युकाल उपस्थिते याम्यैः पुंभिर्मनुष्याणां तच्छरीरं द्विजोत्तमाः

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, kapag dumarating ang oras ng kamatayan sa tao, tanging ang maselang nilalang na iyon ang dinadala ng mga tao ni Yama; ang katawang-tao ay naiiwan sa likuran.

Verse 5

नीयते याम्यमार्गेण प्राणिनां मुने ततः स्वर्याति नरकं स भ्रमेद्घटयन्त्रवत्

O pantas, ang nilalang na may katawan ay saka inaakay sa landas ni Yama; pagkaraan nito, dumarating siya sa impiyerno, umiikot na parang mekanismo ng gulong-tubig.

Verse 6

कर्मभूमिरियं ब्रह्मन् फलभूमिरसौ स्मृता यमो योनीश् च नरकं निरूपयति कर्मणा

O Brahmana, ang mundong ito ay inaalala bilang bukirin ng karma, ang pook ng paggawa; at ang daigdig na yaon ay inaalala bilang bukirin ng bunga, ang pook ng pagdanas. Sa sariling gawa, si Yama—kasama ang Panginoon ng yoni, ang kapanganakang may katawan—ang nagtatakda ng impiyerno ng nilalang.

Verse 7

पूरणीयाश् च तेनैव यमञ्चैवानुपश्यतां वायुभूताः प्राणिनश् च गर्भन्ते प्राप्नुवन्ति हि

Sa bisa ring iyon din, ang mga nakakakita kay Yama ay dapat ‘mapunô’ o maganap (matupad ang itinakdang wakas); at ang mga nilalang, na naging tulad ng vāyu—maselan na gaya ng hangin—ay tunay na pumapasok sa sinapupunan, samakatuwid ay muling pagsilang.

Verse 8

यमदूतैर् मनुष्यस्तु नीयते तञ्च पश्यति धर्मी च पूज्यते तेन पापिष्ठस्ताड्यते गृहे

Ang tao ay inaakay ng mga sugo ni Yama, at nasisilayan niya ang kahariang iyon: ang matuwid ay pinararangalan doon, samantalang ang pinakamasama sa kasalanan ay binubugbog sa tahanan ni Yama.

Verse 9

शुभाशुभं कर्म तस्य चित्रगुप्तो निरूपयेत् बान्धवानामशौचे तु देहे खल्वातिवाहिके

Para sa kanya, si Citragupta ang dapat magpasya at magtala ng mga gawaing mapalad at di-mapalad. At sa panahon ng aśauca (ritwal na karumihan) ng mga kamag-anak, ang tinatawag na ‘katawang panlilipat’ (ātivāhika-deha) ay tunay na nananatiling kaugnay ng yumao.

Verse 10

तिष्ठन्नयति धर्मज्ञ दत्तपिण्डाशनन्ततः तन्यक्त्वा प्रेतदेहन्तु प्राप्यान्यं प्रेतलोकतः

O nakaaalam ng dharma, matapos maihandog ang mga piṇḍa at makakain ng yumao ang pagkaing iyon, siya ay nagpapatuloy sa paglalakbay; at pagkaraan, sa pagtalikod sa katawang preta (preta-deha), nakakamit niya ang ibang (mas banayad) na katawan sa daigdig ng preta (preta-loka).

Verse 11

वसेत् क्षुधा तृषा युक्त आमश्राद्धान्नभुङ्नरः आतिवाहिकेदेहात्तु प्रेतपिण्डैर् विना नरः

Ang tao ay nananatiling pinahihirapan ng gutom at uhaw, na nabubuhay sa pagkaing śrāddha na hindi pa natutunaw (hilaw). At sa katawang ātivāhika (panlilipat) na iyon, ang isang tao ay hindi mapananatili kung wala ang mga piṇḍa na handog para sa preta (preta-piṇḍa).

Verse 12

न हि मोक्षमवाप्नोति पिण्डांस्तत्रैव सो ऽश्रुते कृते सपिण्डीकरणे नरः संवत्सरात्परं

Tunay na hindi niya nakakamit ang mokṣa (kalayaan) hangga’t ang mga piṇḍa ay nananatili roon (hindi pa naiuugnay sa hanay ng mga ninuno). Ngunit kapag naisagawa na ang ritong sapiṇḍīkaraṇa, ang yumao—pagkalipas ng isang taon—ay tinatanggap sa antas ng mga Pitṛ (mga ninuno).

Verse 13

प्रेतलौकिके इति ख प्रेतदेहं समुतमृज्य भोगदेहं प्रपद्यते भोगदेहावुभौ प्रोक्तावशुभशुभसंज्ञितौ

Sa aral hinggil sa daigdig ng preta (preta-loka): matapos iwaksi ang katawang preta (preta-deha), nararating ang ‘katawang pagdama ng bunga’ (bhoga-deha). Ang dalawang bhoga-deha ay inilalarawan na tinatawag na ‘di-mapalad’ at ‘mapalad’.

Verse 14

भुक्त्वा तु भोगदेहेन कर्मबन्धान्निपात्यते तं देहं परतस्तस्माद्भक्षयन्ति निशाचराः

Matapos danasin ang mga bunga sa pamamagitan ng “katawang pangdanas” (bhoga-deha), ang tao ay ibinabagsak mula sa pagkakagapos ng karma; pagkaraan, ang katawang iyon ay kinakain ng mga nilalang na gumagala sa gabi (mga multo).

Verse 15

पापे तिष्ठति चेत् स्वर्गं तेन भुक्तं तदा द्विज तदा द्वितीयं गृह्णाति भोगदेहन्तु पापिनां

O ikaw na dalawang-ulit na isinilang (dvija), kung nananatili pa ang kasalanan, maging ang langit ay nauubos na niya sa pagdanas; sa gayon, ang makasalanan ay kumukuha ng ikalawang katawan, ang “katawang pangdanas” (bhoga-deha).

Verse 16

भुक्त्वा पापन्तु वै पश्चाद्येन भुक्तं त्रिपिष्टपं शुचीनां श्रीमतां गेहे स्वर्गभ्रष्टो ऽभिजायते

Ngunit matapos danasin ang bunga ng kasalanan, ang dating nagtamasa ng langit na tinatawag na Tripiṣṭapa ay muling isinisilang—pagkahulog mula sa langit—sa tahanan ng mga dalisay at masagana.

Verse 17

पुण्ये तिष्ठति चेत्पापन्तेन भुक्तं तदा भवेत् तस्मिन् सम्भक्षिते देहे शुभं गृह्णाति विग्रहम्

Kung ang kasalanan ay nananahan sa loob ng kabutihan (pūṇya), ang kasalanang iyon ay tunay na “nauubos” sa pamamagitan ng kabutihang iyon, sa pagdanas ng masakit na bunga nito. Kapag ang katawang iyon ay naubos na sa paghinog ng karma, ang nilalang ay tumatanggap ng anyong (vigraha) may pagpapala.

Verse 18

कर्मण्यल्पावशेषे तु नरकादपि मुच्यते मुक्तस्तु नरकाद्याति तिर्यग्योनिं न संशयः

Kapag kaunti na lamang ang natitirang karma, ang tao ay napapalaya maging mula sa impiyerno. Ngunit pagkalaya mula sa impiyerno, siya’y tutungo sa sinapupunan ng kapanganakang hayop (tiryag-yoni), walang pag-aalinlangan.

Verse 19

जीवः प्रविष्टो गर्भन्तु कलले ऽप्यत्र तिष्ठति घनीभूतं द्वितीये तु तृतीये ऽवयवास्ततः

Ang jīva (sariling indibidwal), pagpasok sa sinapupunan, ay nananatili roon kahit sa yugto ng kalala; sa ikalawang buwan ito’y nagiging masiksik, at sa ikatlong buwan ay saka sumusunod ang paglitaw ng mga bahagi ng katawan.

Verse 20

चतुर्थे ऽस्थीनि त्वङ्मांसम्पञ्चमे रोमसम्भवः षष्ठे चेतो ऽथ जीवस्य दुःखं विन्दति सप्तमे

Sa ikaapat na buwan nabubuo ang mga buto, balat, at laman. Sa ikalimang buwan tumutubo ang balahibo ng katawan. Sa ikaanim na buwan sumisibol ang kamalayan (cetas); at sa ikapitong buwan ang jīva na may katawan ay nagsisimulang makaranas ng pagdurusa.

Verse 21

जरायुवेष्टिते देहे मूर्ध्नि बद्धाञ्जलिस् तथा मध्ये क्लीवस्तु वामे स्त्री दक्षिणे पुरुषस्थितिः

Kapag ang katawan (ng sanggol sa sinapupunan) ay nababalutan ng jarāyu (inunan), at ang dalawang kamay ay magkadikit na parang añjali sa may ulo, kung gayon: sa gitna naroroon ang klība (walang-tiyak/impotente); sa kaliwa ang babae; sa kanan ang lalaki—ganyan ang kani-kanilang kinalalagyan.

Verse 22

तिष्ठत्युदरभागे तु पृष्ठस्याभिमुखस् तथा यस्यां तिष्ठत्यसौ योनौ तां स वेत्ति न संशयः

Ito’y nananatili sa bahagi ng tiyan, na ang likod ay nakaharap palabas. Sa alinmang sinapupunan (yoni) ito manahan, iyon ay nalalaman nito—walang pag-aalinlangan.

Verse 23

सर्वञ्च वेत्ति वृत्तान्तमारभ्य नरजम्मनः गच्छतीति क अन्धकारञ्च महतीं पीडां विन्दति मानवः

Nalalaman niya ang buong salaysay mula pa sa pinakasimula ng pagsilang bilang tao; at ang isip ng tao ay tumutungo sa impiyerno. Doon, nasusumpungan niya ang matinding kadiliman at nararanasan ang napakasakit na pagdurusa.

Verse 24

मातुराहारपीतन्तु सप्तमे मास्युपाश्नुते अष्टमे नवमे मासि भृशमुद्विजत तथा

Sa ikapitong buwan, ang sanggol sa sinapupunan ay nakikibahagi sa pagkaing at inuming kinain ng ina; sa ikawalo at ikasiyam na buwan, gayundin ay labis siyang nababagabag.

Verse 25

व्यवाये पीडामाप्नोति मातुर्व्यायामके तथा व्याधिश् च व्याधितायां स्यान्मुहूर्तं शतवर्षवत्

Mula sa pakikipagtalik ay dumarating ang pagdurusa; gayundin kapag ang ina ay labis na napapagod sa pag-eehersisyo o pagsisikap. At kapag may karamdaman, kahit isang muhūrta (maikling sandali) ay wari’y isang daang taon.

Verse 26

सन्तप्यते कर्मभिस्तु कुरुते ऽथ मनोरथान् गर्भाद्विनिर्गतो ब्रह्मन् मोक्षज्ञानं करिष्यति

Pinahihirapan siya ng sarili niyang karma, at saka niya hinahabol ang mga nasa; ngunit pagkalabas niya sa sinapupunan, O Brahmana, isasagawa niya ang kaalamang nagdadala sa mokṣa, ang paglaya.

Verse 27

सूतिवातैर् अधीभूतो निःसरेद्योनियन्त्रतः पीड्यमानो मासमात्रं करस्पर्शेन दुःखितः

Nadaig ng mga ‘hangin ng panganganak’ (lakas ng paghilab), lumalabas siya mula sa pagsisikip ng daanan ng pagsilang; habang pinipiga at sinisiksik, sa loob ng halos isang buwan ay nababagabag siya kahit sa haplos ng kamay.

Verse 28

खशब्दात् क्षुद्रश्रोतांसि देहे श्रोत्रं विविक्तता श्वासोच्छासौ गतिर्वायोर्वक्रसंस्पर्शनं तथा

Mula sa banayad na sangkap na ākāśa (eter) at sa tunog ay lumilitaw ang maliliit na daluyan sa katawan; sa katawan ay naitatatag ang pandinig at ang katangiang paghihiwalay (pagkakabukod o pagkakalinaw). Gayundin, ang paglanghap at pagbuga, ang paggalaw ng vāyu (hiningang-buhay), at ang pahilis o pakurbang pagdampi (pandamang haplos) ay nalilikha rin.

Verse 29

अग्नेरूपं दर्शनं स्यादूष्मा पङ्क्तिश् च पित्तकं मेधा वर्णं बलं छाया तेजः शौर्यं शरीरके

Sa katawan, ang anyo ni Agni ay sinasabing ang paningin; ang init at maayos na kaayusan ng mga tungkulin, gayundin ang pitta; at pati talino, kutis, lakas, kinang, liwanag, tejas, at kagitingan sa katawan.

Verse 30

जलात्स्वेदश् च रसनन्देहे वै संप्रजायते क्लेदो वसा रसा तक्रं शुक्रमूत्रकफादिकं

Mula sa tubig ay lumilitaw ang pawis; at mula sa rasa (likidong pampalusog) sa katawan ay tunay na nalilikha ang halumigmig (kleda), taba (vasā), mga katas ng katawan (rasāḥ), likidong tulad ng whey/maasim na gatas (takra), gayundin ang semilya, ihi, plema, at iba pa.

Verse 31

भूमेर्ध्राणं केशनखं गौरवं स्थिरतो ऽस्थितः मातृजानि मृदून्यत्र त्वङ्मांसहृदयानि च

Mula sa sangkap na lupa ay nagmumula ang pang-amoy, ang buhok at mga kuko, ang kabigatan at katatagan/katibayan. Dito, ang malalambot na bahaging itinuturing na “isinilang ng ina”—ang balat, laman, at puso—ay binibilang din na nagmula sa lupa.

Verse 32

नाभिर्मज्जा शकृन्मेदः क्लेदान्यामाशयानि च पितृजानि शिरास्नायुशुक्रञ्चैवात्मजानि तु

Ang pusod, utak-buto (marrow), dumi, taba, mga mamasa-masang katas ng katawan, at ang tiyan (at kaugnay na lamanloob) ay sinasabing nagmula sa ama; samantalang ang mga ugat (daluyan ng dugo), mga litid/ligamento, at semilya ay sinasabing nagmula sa sarili (ātman).

Verse 33

कामक्रोधौ भयं हर्षो धर्माधर्मात्मता तथा आकृतिः स्वरवर्णौ तु मेहनाद्यं तथा च यत्

Pagnanasa (kāma) at galit, takot at tuwa; hilig sa dharma o adharma; anyo ng katawan, tinig at kutis; at pag-ihi at mga katulad nito—anumang gayong mga palatandaan ay dapat makilala at siyasatin.

Verse 34

श्वासोच्छासौ सनिर्वापौ वाह्यसंस्पर्शनमिति ञ नाभिर्मेडमिति ख , ञ च ???

Ang paglanghap at pagbuga ng hininga, kasama ang pagpapayapa o pagpapalamig (nirvāpa) at ang panlabas na pagdampi—ganito ang sinasabi (sa isang pagbasa). Sa ibang pagbasa naman ay: “ang pusod at ang bahaging ari”; at may isa pang pagbasa ring ipinahihiwatig, ngunit ang teksto rito ay sira/hindi tiyak.

Verse 35

तामसानि तथाज्ञानं प्रमादालस्यतृट्क्षुधाः मोहमात्सर्यवैगुण्यशोकायासभयानि च

Ang mga kalagayang tāmasika (madilim at mula sa katamaran) ay: kamangmangan, kapabayaan, katamaran, uhaw at gutom, pagkalito o pagkalulong, inggit, kapintasan sa asal, dalamhati, pagod, at pati takot.

Verse 36

कामक्रोधौ तथा शौर्यं यज्ञेप्सा बहुभाषिता अहङ्कारः परावज्ञा राजसानि महामुने

Ang pagnanasa (kāma) at galit (krodha), gayundin ang katapangan, pananabik sa paghahandog ng yajña, pagiging madaldal, pagkamakasarili o pagmamataas (ahaṅkāra), at paghamak sa kapwa—ito, O dakilang muni, ang mga tanda ng rajasic na likas.

Verse 37

धर्मेप्सा मोक्षकामित्वं परा भक्तिश् च केशवे दाक्षिण्यं व्यवसायित्वं सात्विकानि विनिर्दिशेत्

Ang pagnanais sa dharma, pagnanasang makamtan ang mokṣa (paglaya), ang sukdulang debosyon (bhakti) kay Keśava, kagandahang-loob, at matatag na pagpapasya—ito ang ipinahahayag na mga katangiang sāttvika.

Verse 38

चपलः क्रोधनो भीरुर्बहुभाषो कलिप्रियः स्वप्ने गगनगश् चैव बहुवातो नरो भवेत्

Kapag ang isang lalaki ay nakita sa panaginip na gumagalaw sa kalangitan, siya’y nagiging pabagu-bago, madaling magalit, matatakutin, sobrang madaldal, mahilig sa alitan, at pinahihirapan ng labis na vāta (hangin-humor).

Verse 39

अकालपलितः क्रोर्धो महाप्राज्ञो रणप्रियः स्वप्ने च दीप्तिमत्प्रेक्षी बहुपित्तो नरो भवेत्

Ang lalaking maagang pumuputi ang buhok, madaling magalit, lubhang marunong, mahilig sa labanan, at sa panaginip ay nakakakita ng naglalagablab na liwanag—siya’y sinasabing may nangingibabaw na pitta (init) sa katawan.

Verse 40

स्थिरमित्रः स्थिरोत्साहः स्थिराङ्गो द्रविणान्वितः स्वप्ने जलसितालोकी बहुश्ले ष्मा नरो भवेत्

Ang lalaking sa panaginip ay nakakakita ng tubig na maputi o malinaw na mapusyaw ay magkakaroon ng matatag na mga kaibigan, matatag na sigasig, matibay na katawan, at yaman; at siya’y may nangingibabaw na śleṣman/kapha (plema).

Verse 41

रसस्तु प्राणिनां देहे जीवनं रुधिरं तथा लेपनञ्च तथा मांसमेधस्नेहकरन्तु तत्

Sa katawan ng mga nilalang, ang rasa (likidong pampalusog) ang nagpapanatili ng buhay; ito rin ay nagiging dugo, nagbibigay ng balot/pampadulas, at lumilikha ng laman at taba—kaya’t nagbubunga rin ng unctuousness o sneha.

Verse 42

धारणन्त्व् अस्थि मज्जा स्यात्पूरणं वीर्यवर्धनं शुक्रवीर्यकरं ह्य् ओजः प्राणकृज्जीवसंस्थितिः

Ang majjā (utak ng buto) ang sumusuporta sa mga buto at nagbibigay ng pagpuno at sustansiya; pinadadami nito ang sigla. Ang ojas naman ay lumilikha ng semilya at lakas-buhay; ito’y nagbubunga ng prāṇa (hininga ng buhay) at siyang matatag na saligan ng pag-iral.

Verse 43

ओजः शुक्रात् सारतरमापीतं हृदयोपगं षडङ्गशक्थिनी बाहुर्मूर्धा जठरमीरितं

Ang ojas ang pinakapinong diwa na hinango mula sa semilya; ito’y tinatanggap at nananahan sa puso. Sinasabing lumalaganap ito sa buong katawan—sa anim na sangkap at mga dulo ng mga ito, sa mga bisig, sa ulo, at sa tiyan.

Verse 44

षट्त्वचा वाह्यतो यद्वदन्या रुधिरधारिका विलासधारिणी चान्या चतुर्थी कुण्डधारिणी

May anim na patong ang balat. Mula sa labas papaloob: ang isang patong ay gaya ng nailarawan; ang isa ay tagapagdala ng dugo; ang isa ay may dalang mga sisidlan/daanan; at ang ikaapat ay tagapagdala ng mga bukol na parang pigsa (kuṇḍa).

Verse 45

पञ्चमी विद्रधिस्थानं षष्ठी प्राणधरा मता कलासप्तमौ मांसधरा द्वितीया रक्तधारिणी

Ang ikalimang kalā ay itinuturing na luklukan ng mga pigsa/absceso; ang ikaanim ay kinikilalang tagapagsuporta ng prāṇa, ang hininga ng buhay. Ang ikapitong kalā ay tagapagdala ng laman, at ang ikalawa ay tagapagdala ng dugo.

Verse 46

यकृत्प्लीहाश्रया चान्या मेदोधरास्थिधारिणी मज्जाश्लेष्मपुरीषाणां धरा पक्वाशयस्थिता षष्ठी पित्तधरा शुक्रधरा शुक्राशयापरा

May isa pang dharā na nasa pook ng atay at pali; at may isa pang sumusuporta sa taba at buto. Ang dharā na sisidlan ng utak-buto, plema, at dumi ay nasa malaking bituka (pakvāśaya). Ang ikaanim ay tagapagdala ng apdo; at may isa pang tagapagdala ng semilya, na nasa imbakan ng semilya (śukrāśaya).