Adhyaya 203

Ipinaliwanag ni Panginoong Agni kay Vasiṣṭha kung paano umuusbong ang sanhi-at-bungang karma sa sandali ng kamatayan at pagkatapos nito. Nagsimula siya sa isang mapagkalingang prinsipyo ng debosyon: ang pagsamba kay Viṣṇu na may mga handog gaya ng mga bulaklak ay pumipigil sa pagbulusok sa impiyerno; at ang kamatayan ay dumarating kapag ang may-katawang nilalang ay nakatagpo ng malapit na sanhi—tubig, apoy, lason, sandata, gutom, sakit, o pagkahulog. Pagkaraan, ang jīva ay tumatanggap ng panibagong katawan ayon sa gawa—pagdurusa para sa kasalanan, ligaya para sa dharma. Inilalarawan ni Agni ang paglalakbay pagkalibing: ang nakatatakot na mga sugo ni Yama ay umaakay sa mga makasalanan sa timog na tarangkahan at sa “masamang landas,” samantalang ang matuwid ay dumaraan sa ibang mga ruta. Sentro ng kabanata ang talaan ng mga tiyak na naraka at parusa, na iniuugnay ang mga paglabag (karahasan, pagnanakaw, maling asal sa pakikipagtalik, pagdungis sa ritwal, pagpapabaya sa tungkulin) sa eksaktong karanasang impiyernal. Sa wakas, mula sa pangamba ay lumilipat sa lunas: ang tuluy-tuloy na pagsasagawa ng vrata—lalo na ang pag-aayuno nang isang buwan, pagtalima sa Ekādaśī, at Bhīṣma-pañcaka—ay nagsisilbing pananggalang ng dharma laban sa kapalarang naraka.