
Chapter 196 — Nakṣatra-vratāni (Observances of the Lunar Mansions)
Itinuturo ni Panginoong Agni kay Rishi Vasiṣṭha ang sistemang Nakṣatra-vrata, na nagsisimula sa pag-anyaya sa Nakṣatra-Puruṣa at sa buwan ng Caitra. Sinasamba si Hari (Viṣṇu) sa pamamagitan ng pag-uugnay ng mga nakṣatra sa kosmikong katawan ayon sa mga bahagi—paa, binti, tuhod, hita, ari, balakang, tagiliran, tiyan, dibdib, likod, braso, mga daliri, mga kuko, lalamunan, tainga, bibig, ngipin, ilong, mata, at noo—upang gawing kaayusang ritwal ang panahong makalangit. May natatanging pagsamba sa Citrā/Ārdrā at sa pagtatapos ng taon: inilalagay ang gintong anyo ni Hari sa palayok na puno ng jaggery, at ang mga dakṣiṇā na handog ay nag-iiba ayon sa resensiyon ng manuskrito. Pagkaraan ay inilalarawan ang Śāmbhavāyanīya-vrata na nakasentro sa Kārttika at Kṛttikā, gamit ang mga pangalang Keśava o ang mantra ni Acyuta, may alay na pagkain buwan-buwan, paglilinis sa pañcagavya, at paliwanag na doktrinal na nagtatangi sa naivedya at nirmālya matapos ang visarjana. Sa mga panalangin sa wakas, hinihiling ang pagwasak ng kasalanan, pagdami ng kabutihan, di-nauubos na kasaganaan, at pagpapatuloy ng angkan; pitong taong pagtalima ay nagdudulot ng bhukti at mukti. Sa huli, ipinakikilala ang Ananta-vrata (Mārgaśīrṣa/Mṛgaśīrṣa), na binibigyang-diin ang pagkain sa gabi na walang langis, iskedyul ng homa sa apat na buwan, walang-hanggang gantimpala, at ang halimbawa ng kapanganakan ni Māndhātā sa bisa ng panatang ito.
No shlokas available for this adhyaya yet.
It is Viṣṇu envisioned as the cosmic person constituted by the lunar mansions; worship is performed by assigning specific nakṣatras to specific limbs, making the body a ritual map of the nakṣatra cycle.
A substance is termed naivedya only until the moment of visarjana (ritual dismissal); once Jagannātha is dismissed, it immediately becomes nirmālya (the remnant of the offering).
On the Kārttika day when Kṛttikā prevails, the practitioner invokes Acyuta (via Keśava-names or a simple Acyuta salutation), offers prescribed foods across months, maintains purity via pañcagavya, and seeks both enjoyment and liberation.
It is said to generate an endless accumulation of merit, to recur as the ‘gift Ananta’ even in another birth, and to yield imperishable (akṣaya) attainment of desired aims.