Adhyaya 273
Veda-vidhana & VamshaAdhyaya 27323 Verses

Adhyaya 273

Somavaṁśa-varṇanam (Description of the Lunar Dynasty)

Sinimulan ni Panginoong Agni ang pagbigkas na pumupuksa ng kasalanan tungkol sa Somavaṁśa (Dinastiyang Lunar), sinusundan ang lahi mula sa kosmikong pinagmulan ni Brahmā (isinilang mula sa pusod ni Viṣṇu) sa pamamagitan ni Atri at ng mga unang salinlahi. Sa rājasūya, naitatag ang paghahari ni Soma, ngunit ginulo ng pagnanasa ang kaayusan: ang mga babaeng diyos na tinamaan ni Kāma ay kumuha ng mga mortal na kabiyak, at ang paglabag na pagnanasa ni Soma ay humantong sa pagdukot kay Tārā, asawa ni Bṛhaspati. Sumiklab ang mapaminsalang digmaang Tārakāmaya, na napigil lamang sa pamamagitan ng pakikialam ni Brahmā; pagkatapos ay isinilang mula kay Soma ang maningning na si Budha. Mula rito, lumipat ang talaangkanan sa kasaysayan ng mga hari: si Budha ang ama ni Purūravas, at ang pagsasama ni Purūravas at ni Urvāśī ay nagbunga ng maraming tagapagmana. Mula kay Āyu nagmula si Nahuṣa at ang mga anak niya, kabilang si Yayāti; ang mga pag-aasawa ni Yayāti kina Devayānī at Śarmiṣṭhā ay nagluwal ng limang pangunahing linya—Yadu, Turvasu, Druhyu, Anu, at Pūru—na nagtatatag kina Yadu at Pūru bilang pangunahing nagpapalawak ng tradisyong dinastiko. Pinag-uugnay ng kabanata ang ritwal ng pagkahari, moral na sanhi-at-bunga, at paglipat ng lahi sa iisang dharmikong salaysay.

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सुर्यवंशकीर्तनं नाम द्विसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः सकर्माभूदिति ख , छ , च अथ त्रिसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः सोमवंशवर्णनं अग्निर् उवाच सोमवंशं प्रवक्ष्यामि पठितं पापनाशनम् विष्णुनाभ्यब्जजो ब्रह्मा ब्रह्मपुत्रो ऽत्रिरत्रितः नीलाञ्जको रधुः क्रोष्टुः शतजिच्च सहस्रजित्

Kaya nga, sa Agni Mahāpurāṇa, ang ika-272 kabanata ay tinatawag na “Paglalahad ng Dinastiyang Solar” (sa ilang salin: “na naging isang gawa/ritwal”). Ngayon ay nagsisimula ang ika-273 kabanata, “Paglalarawan ng Dinastiyang Lunar.” Sinabi ni Agni: “Ipapaliwanag ko ang Dinastiyang Lunar; kapag binibigkas, winawasak nito ang kasalanan. Mula sa lotus na sumibol sa pusod ni Viṣṇu ay lumitaw si Brahmā; ang anak niya rito ay si Atri (Atratī). Mula sa kanya nagmula sina Nīlāñjaka, Radhu, Kroṣṭu, Śatajit, at Sahasrajit.”

Verse 2

सोमश् चक्रे राजसूयं त्रैलोक्यं दक्षिणान्ददौ समाप्ते ऽवभृथे सोमं तद्रूपालोकनेच्छवः शतजिद्धैहयो रेणुहयो हय इति त्रयः

Isinagawa ni Soma ang Rājasūya (maharlikang pagtatalaga). Bilang dakṣiṇā, ipinagkaloob niya ang tatlong daigdig. Nang matapos ang pangwakas na paliligo ng avabhṛtha, may tatlong nagnanais na masilayan si Soma sa gayong anyo ang lumitaw: si Śatajīt na Haihaya, si Reṇuhaya, at isang nagngangalang Haya—kaya tatlo sila.

Verse 3

कामवाणाभितप्ताङ्ग्यो नरदेव्यः सिषेविरे लक्ष्मीर् नरायणं त्यक्त्वा सिनीवाली च कर्दमम

Dahil sa pagdurusa ng kanilang katawan sa mga palaso ni Kāma (diyos ng pagnanasa), ang mga banal na babae ay lumapit at nakipag-ugnay sa mga lalaking mortal. Si Lakṣmī, iniwan si Nārāyaṇa, ay nagtungo kay Kardama; at si Sinīvālī man ay nagtungo rin kay Kardama.

Verse 4

द्युतिं विभावसुन्त्यक्त्वा पुष्टिर्धातारमव्ययम् प्रभा प्रभाकरन्त्यक्त्वा हविष्मन्तं कुहूः स्वयम्

Sa pagtalikod sa pangalang “Dyuti” at pag-angkin ng “Vibhāvasu,” si Puṣṭi ay dapat maunawaang si Dhātṛ na di-nasisira. At sa pagtalikod sa “Prabhā” at pag-angkin ng “Prabhākara,” si Kuhū mismo ay dapat maunawaang si Haviṣmant.

Verse 5

कीर्तिर्जयन्तम्भर्तारं वसुर्मारीचकश्ययम् धृतिस्त्यक्त्वा पतिं नन्दीं सोममेवाभजत्तदा

Si Kīrti ay may asawang si Jayanta; si Vasu naman ay (may asawang) si Mārīcakaśyaya. Si Dhṛti, matapos talikuran ang asawang si Nandī, ay noon ay nag-alay ng sarili kay Soma lamang.

Verse 6

स्वकीया इव सोमो ऽपि कामयामास तास्तदा एवं कृतापचारस्य तासां भर्तृगणस्तदा

Noon, si Soma man ay nagnais din sa kanila na wari’y kanila niyang pag-aari; at dahil sa gayong paglabag, ang pangkat ng mga asawa ng mga babaeng iyon ay nagalit at humarap laban sa kanya.

Verse 7

न शशाकापचाराय शापैः शस्त्रादिभिः पुनः सप्तलोकैकनाथत्वमवाप्तस्तपसा ह्य् उत

Hindi na siya muling maibabagsak dahil sa anumang pagkakasala—maging sa pamamagitan ng mga sumpa o ng mga sandata at iba pa—sapagkat sa pamamagitan ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagsasanay) natamo niya ang kalagayang nag-iisang panginoon ng pitong daigdig.

Verse 8

विवभ्राम मतिस्तस्य विनयादनया हता वृहस्पतेः स वै भार्यां तारां नाम यशस्विनीम्

Nayanig ang kanyang isip; winasak ng maling asal ang kanyang kahinhinan. Tunay nga, siya’y tumuon kay Tārā, ang marangal at bantog na asawa ni Bṛhaspati.

Verse 9

जहार तरसा सोमो ह्य् अवमन्याङ्गिरःसुतम् ततस्तद्युद्धमभवत् प्रख्यातं तारकामयम्

Sa biglang bugso ng lakas, inagaw ni Soma siya, na hinahamak ang anak ni Aṅgiras; at mula roon ay sumiklab ang digmaang bantog na tinawag na Tārakāmaya.

Verse 10

न शशाकापकारायेति ञ देवानां दानवानाञ्च लोकक्षयकरं महत् ब्रह्मा निवार्योशनसन्तारामङ्गिरसे ददौ

Hindi ito magawang salagin upang pigilan ang pinsala—sapagkat ang kapangyarihang iyon ay napakalaki at makapagdudulot ng pagkapuksa ng mga daigdig para sa mga deva at mga Dānava—kaya pinigil ni Brahmā ang paggamit nito at ipinagkaloob kay Aṅgiras ang panlunas/pamamaraang nagliligtas na kaugnay ni Uśanas.

Verse 11

तामन्तःप्रसवां दृष्ट्वा गर्भं त्यजाब्रवीद्गुरुः गर्भस्त्यक्तः प्रदीप्तो ऽथ प्राहाहं सोमसन्भवः

Nang makita siyang nanganganak mula sa loob, sinabi ng guro: “Ilabas ang sanggol sa sinapupunan.” Nang mailabas ang binhi, ito’y nagningas at nagliwanag; saka nagsabi: “Ako si Soma, ang nagkaroon ng pag-iral.”

Verse 12

एवं सोमाद्बुधः पुत्त्रः पुत्त्रस्तस्य पुरूरवाः स्वर्गन्त्यक्त्वोर्वशी सा तं वरयामास चाप्सराः

Kaya nga, mula kay Soma ay isinilang si Budha; at ang anak niya ay si Purūravas. Ang Apsaras na si Urvaśī, matapos lisanin ang langit, ay pinili siya (Purūravas) bilang asawa.

Verse 13

तया सहाचरद्राजा दशवर्षाणि पञ्च च पञ्च षट् सप्त चाष्टौ च दश चाष्टौ महामुने

O dakilang muni, namuhay ang hari kasama niya sa mga taon—sampu, lima, lima, anim, pito, walo, sampu, at walo.

Verse 14

एको ऽग्निरभवत् पूर्वं तेन त्रेता प्रवर्तिता पुरूरवा योगशीलो गान्धर्वलोकमीयिवान्

Noong pasimula ay iisa lamang ang Apoy; sa pamamagitan ng Apoy na iyon ay pinasimulan ang Panahong Tretā. Si Purūravas, na masigasig sa disiplina ng yoga, ay nagtungo sa daigdig ng mga Gandharva.

Verse 15

आयुर्दृढायुरश्वायुर्धनायुर्धृतिमान् वसुः दिविजातः शतायुश् च सुषुवे चोर्वशी नृपान्

Isinilang ni Urvaśī ang mga haring nagngangalang Āyu, Dṛḍhāyu, Aśvāyu, Dhanāyu, Dhṛtimān, Vasu, Divijāta, at Śatāyu.

Verse 16

आयुषो नहुषः पुत्रो वृद्धशर्मा रजिस् तथा दर्भो विपाप्मा पञ्चाग्न्यं रजेः पुत्रशतं ह्य् अभूत्

Mula kay Āyu ay sumibol si Nahuṣa. Ang kaniyang mga anak na lalaki ay sina Vṛddhaśarmā, Raji, Darbha, Vipāpmā, at Pañcāgnya. At mula kay Raji, tunay ngang nagkaroon ng sandaang anak na lalaki.

Verse 17

राजेया इति विख्याता विष्णुदत्तवरो रजिः देवासुरे रणे दैत्यानबधीत्सुरयाचितः

Si Raji, na tanyag sa pangalang Rājeyā at pinagpala ng kaloob (vara) ni Viṣṇu, ay pumatay sa mga Daitya sa digmaan ng mga Deva at Asura, ayon sa pakiusap ng mga diyos.

Verse 18

गतायेन्द्राय पुत्रत्वं दत्वा राज्यं दिवङ्गतः रजेः पुत्रैर् हृतं राज्यं शक्रस्याथ सुदुर्मनाः

Matapos ipagkaloob kay Indra ang katayuang parang anak at ibigay ang kaharian, siya’y pumanaw at nagtungo sa langit. Pagkaraan, inagaw ng mga anak ni Raji ang kaharian ni Indra, kaya si Śakra (Indra) ay labis na nalumbay.

Verse 19

ग्रहशान्त्यादिविधिना गुरुरिन्द्राय तद्ददौ मोहयित्वा रजिसुतानासंस्ते निजधर्मगाः

Sa pamamagitan ng mga itinakdang pamamaraan, na nagsisimula sa mga ritwal ng pagpapayapa sa mga planeta (graha-śānti) at iba pa, ipinagkaloob ni Bṛhaspati, ang Guru, iyon kay Indra. Nang malinlang niya ang mga anak ni Raji, pinaupo niya sila nang payapa (napasuko/nag-atras), habang nananatili silang nasa sarili nilang dharma.

Verse 20

नहुषस्य सुताः सप्त यतिर्ययातिरुत्तमः उद्भवः पञ्चकश् चैव शर्यातिमेघपालकौ

Si Nahuṣa ay may pitong anak na lalaki: Yati, ang dakilang Yayāti, Udbhava, Pañcaka, at gayundin sina Śaryāti, Megha, at Pālaka.

Verse 21

पञ्चाग्न्या इति ज पञ्चाग्न्यमिति ञ यतिः कुमारभावे ऽपि विष्णुं ध्यात्वा हरिं गतः देवयानी शक्रकन्या ययातेः पत्न्य् अभूत् तदा

“(Basahin) ‘pañcāgnyā’—gaya ng nasa resensiyong ja; (o) ‘pañcāgnyam’—gaya ng nasa resensiyong ña. Si Yati, kahit nasa kabataan pa, ay nagmuni-muni kay Viṣṇu at nakarating kay Hari. Pagkaraan, si Devayānī, anak ni Śakra (Indra), ay naging asawa ni Yayāti.”

Verse 22

वृषपर्वजा शर्मिष्ठा ययातेः पञ्च तत्सुताः यदुञ्च तुर्वसुञ्चैव देवयानी व्यजायत

Si Śarmiṣṭhā, anak ni Vṛṣaparvan, ay nagsilang kay Yayāti ng limang anak na lalaki; at si Devayānī naman ay nagsilang din kina Yadu at Turvasu.

Verse 23

द्रुह्यञ्चानूञ्च पूरुञ्च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी यदुः पूरुश्चाभवतान्तेषां वंशविवर्धनौ

Si Śarmiṣṭhā, anak ni Vṛṣaparvan, ay nagsilang kina Druhyu, Anu, at Pūru; at sa kanila, sina Yadu at Pūru ang naging pangunahing tagapagpalawak ng kani-kanilang angkan.

Frequently Asked Questions

The pivot is Soma’s transgression—abducting Tārā—which triggers the Tārakāmaya war and leads to the birth of Budha, after which the text resumes structured dynastic transmission through Purūravas, Nahuṣa, and Yayāti.

Soma’s rājasūya signals legitimate sovereignty, yet unchecked desire produces social and cosmic conflict (the Tārakāmaya war), showing that kingship and power remain accountable to dharma, with Brahmā restoring order.