
Chapter 93 — वास्तुपूजादिविधानम् (Procedure for Vāstu-worship and Related Rites)
Sinimulan ni Panginoong Agni ang isang teknikal ngunit nakaugat sa ritwal na manwal para sa Vāstu-pratiṣṭhā ayon sa oryentasyong Īśāna-kalpa. Matapos ilahad ang plano ng templo, itinatatag ng nagsasagawa ang Vāstu-maṇḍapa/maṇḍala sa patag na pook na tulad ng vedi at may hugis-poligono, saka hinahati sa mga kanonikal na grid (lalo na ang 64 na parisukat, at binabanggit din ang 81, 100, 25, 16, at 9 na iskema para sa bahay, lungsod, at dambana). Inilalarawan ang mga kasangkapang panukat (tungkod na kawayan at lubid), ang paglalagay ayon sa direksiyon/diagonal, at ang pagninilay sa Vāstu-Puruṣa na nakahiga nang pahiga, tila asura, nakaharap sa hilaga para sa wastong paglalatag ng estruktura. Pagkaraan, itinatakda ang mga diyos sa katawan at grid ng Vāstu; tinutukoy ang mga panginoon ng mga sulok at ang mga naninirahan ayon sa bilang ng pada (isa, dalawa, anim, siyam), at nagbababala laban sa pagtatayo sa mga marma—mahahalagang dugtungan—na minamarkahan ng mga sagisag gaya ng svastika, vajra, triśūla, at iba pa. Isang mahabang hanay ng pag-aalay ang nagtatakda ng naivedya at mga materyal para sa mga diyos ng direksiyon at kaugnay na nilalang, kabilang ang mga bhūta-pada sa panlabas na sirkito tulad nina Carakī, Vidārī, Pūtanā. Sa wakas, muling pinagtitibay ang mga sukatang proporsyonal (pamantayang limang siko) at iniuutos ang pag-aalay ng matamis na kanin sa mga paglalagak, na pinagsasama ang tumpak na paggawa at ang dharmikong pagpapabanal.
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये शिलान्यासकथनं नाम द्विनवतितमो ऽध्यायः अथ त्रिनवतितमो ऽध्यायः वास्तुपूजादिविधानम् ईश्वर उवाच ततः प्रासादमासूत्र्य वर्तयेद्वास्तुमण्डपं कुर्यात् कोष्ठचतुःषष्टिं क्षेत्रे वेदास्रके समे
Sa gayon, sa Agni Purāṇa, nagwakas ang ika-92 kabanata na tinatawag na “Paglalahad ng paglalagay ng batong pundasyon.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-93 kabanata: “Pamamaraan ng pagsamba sa Vāstu at mga kaugnay na ritwal.” Sinabi ng Panginoon: Pagkaraan, matapos ilatag ang balangkas ng prāsāda (templo), dapat itakda ang Vāstu-maṇḍapa (diyagramang panglupa); sa isang patag na pook na may anyong “Veda-asra,” dapat gumawa ng animnapu’t apat na bahagi (mga parisukat).
Verse 2
कोणेषु विन्यसेद् वंशौ रज्जवो ऽष्टौ विकोणगाः ॐ इं उं इति घ , ङ् च पञ्चगव्येन संसिक्तान् इति ग न्यूनादिदोषनाशार्थमिति घ यजेदस्रेण शुद्ध्यर्थमाहुतीनामिति घ वास्तुमण्डलमिति ग ङ तत इति श्लोकार्धं घ पुस्तके नास्ति विन्यसेद्वंशमिति ख द्विपदाः षट्पदास्तास्तु वास्तुन्तत्रार्चयेद् यथा
Dapat ilagay ang mga tungkod na kawayan sa mga sulok, at maglatag ng walong lubid ayon sa mga pahilis na gitnang direksiyon. Ang mga sukat na iyon ay may dalawang at anim na pada; at doon, sa mismong maṇḍala, dapat sambahin ang Vāstu (tagapangalaga ng pook) ayon sa wastong paraan.
Verse 3
आकुञ्चितकचं वास्तुमुत्तानमसुराकृतिं स्मरेत् पूजासु कुड्यादिनिवेशे उत्तराननं
Sa pagsamba, dapat gunitain ang Vāstu (Vāstu-Puruṣa) na may kulot na buhok, nakahigang nakatihaya, at may anyong tulad ng asura; at sa pag-aayos ng mga pader at iba pang bahagi ng gusali, (siya) ay ilagay na ang mukha ay nakaharap sa hilaga.
Verse 4
जानुनी कूर्परौ शक्थि दिशि वातहुताशयोः पैत्र्यां पादपुटे रौद्र्यां शिरो ऽस्य हृदये ऽञ्जलिः
Ayon sa nyāsa, italaga ang mga tuhod, siko, at hita sa mga dako ni Vāyu at Agni; sa dako ng mga ninuno (timog) ilagay ang mga talampakan; sa dako ni Rudra (hilaga) ilagay ang ulo; at sa puso ilagay ang magkadugtong na palad sa añjali.
Verse 5
अस्य देहे समारूढा देवताः पूजिताः शुभाः अष्टौ कोणाधिपास्तत्र कोणार्धेष्वष्टसु स्थिताः
Sa katawang ito ay itinatatag ang mga mapalad na diyos, na sinamba nang nararapat. Doon, ang walong Panginoon ng mga sulok ay nakahimpil sa walong bahaging nasa pagitan ng mga sulok.
Verse 6
षट्पदास्तु मरीच्याद्या दिक्षु पूर्वादिषु क्रमात् मध्ये चतुष्पदो ब्रह्मा शेषास्तु पदिकाः स्मृताः
Si Marīci at ang iba pa ay itinalaga sa anim-na-bahaging mga puwesto sa mga direksiyon, sunod-sunod mula sa silangan; sa gitna ay si Brahmā sa apat-na-bahaging puwesto; at ang natitira ay nauunawaang nasa mga pantulong na puwesto (bahaging-kwarter).
Verse 7
समस्तनाडीसंयोगे महामर्मानुजं फलं त्रिशूलं स्वस्तिकं वज्रं महास्वस्तिकसम्पुटौ
Sa pagsasanib ng lahat ng nāḍī (mga daluyan), sinasabing lumilitaw ang tandang tinatawag na “bunga” sa tabi ng dakilang marma (mahalagang dugtungang-buhay). Mayroon din ang mga anyo/tandang: trident (triśūla), svastika, vajra, at ang dakilang-svastika na balangkas (sampuṭa).
Verse 8
त्रिकुटुं मणिबन्धं च सुविशुद्धं पदं तथा इति द्वादश मर्माणि वास्तोर्भित्त्यादिषु त्यजेत्
Ang “Trikuṭa”, “Maṇibandha”, gayundin ang “Suviśuddha” at “Pada”—ang mga ito (kasama ang iba pa), na bumubuo sa labindalawang marma (mahahalagang puntong-buhay), ay dapat iwasan sa paglalatag ng mga pader at iba pang bahagi ng pagtatayo sa pook na vāstu.
Verse 9
साज्यमक्षतमीशाय पर्जन्यायाम्बुजोदकं ददीताथ जयन्ताय पताकां कुङ्कुमोज्ज्वलां
Dapat ihandog ang mga butil ng bigas (akṣata) na hinaluan ng ghee kay Īśa (Śiva); kay Parjanya ay ibigay ang tubig ng lotus; at pagkatapos, kay Jayanta ay ihandog ang isang bandilang maningning sa kuṅkuma (safron).
Verse 10
रत्नवारि महेन्द्राय रवौ धूम्रं वितानकं सत्याय घृतगोधूममाज्यभक्तं भृशाय च
Kay Mahendra (Indra) ay ihandog ang tubig na tila hiyas; sa Araw (Sūrya) ay ihandog ang handog na mausok na gaya ng insenso at isang baldaquin/kanopi (vitāna); kay Satya ay ihandog ang trigo na niluto sa ghee; at kay Bhṛśa rin, kaning niluto sa nilinaw na mantikilya.
Verse 11
विमांसमन्तरीक्षाय शुक्तुन्तेभ्यस्तु पूर्वतः मधुक्षीराज्यसम्पूर्णां प्रदद्याद्वह्नये श्रुचं
Para sa diyos ng kalagitnaang kalawakan (Antarikṣa), maghandog ng mga alay na walang karne. At bago ang iba pang handog—simula sa śuktu (inihaw/durog na butil) at iba pa—iharap kay Agni ang sandok na panghain na punô ng pulot, gatas, at ghee.
Verse 12
लाजान् पूर्णं सुवर्णाम्बु वितथाय निवेदयेत् घ कुर्यादित्यादिः मुत्तानमसुराकृतिमित्यन्तः श्लोकद्वयात्मकपाठो ग पुस्तकके नास्ति कोणार्धेषु व्यवस्थिता इति घ पादिका इति ख मुष्टिकं वक्त्रमिति ख त्रिकोष्ठमिति ग ददीतेति अर्धश्लोको ग पुस्तके नास्ति दद्याद् गृहक्षते क्षौद्रं यमराजे पलौदनं
Ihandog kay Vitatha ang lāja (binusang butil) sa ganap na sukat, kasama ang ginto at tubig. Kapag may pinsala o pagdurusang tumatama sa tahanan, magbigay ng pulot; at kay Yamarāja ay ihandog ang lutong kanin (palaudana).
Verse 13
गन्धं गन्धर्वनाथाय जिह्वां भृङ्गाय पक्षिणः मृगाय पद्मपर्णानि याम्यामित्यष्टदेवताः
Italaga ang samyo (gandha) kay Gandharvanātha, ang dila kay Bhṛṅga, ang mga ibon kay Mṛga, at ang mga dahon ng lotus kay Yāmyā—sa gayon ay ipinahihiwatig ang walong diyos ng ritong ito.
Verse 14
पित्रे तिलोदकं क्षीरं वृक्षजं दन्तधावनं दौवारिकाय देवाय प्रदद्याद् धेनुमुद्रया
Para sa Pitṛ (mga ninunong espiritu), maghandog ng tubig na may linga at gatas; at para sa diyos na Dauvārika, ihandog ang sanga mula sa puno na panlinis ng ngipin, habang ginagawa ang mudrā na ‘dhenu’ (kumpas-kamay ng baka).
Verse 15
सुग्रीवाय दिशेत् पूपान् पुष्पदन्ताय दर्भकं रक्तं प्रचेतसे पद्ममसुराय सुरासवं
Ihandog ang matatamis na keyk (pūpa) kay Sugrīva; ang damong darbha kay Puṣpadanta; ang pulang lotus kay Pracetā; at ang alak na pinaasim o pinapaalsa (surāsava) para sa Asura.
Verse 16
घृतं गुडौदनं शेषे रोगाय घृतमण्डकान् लाजान् वा पश्चिमाशायां देवाष्टकमितीरितं
Para sa natitirang kalagayan (śeṣa), itinakda ang ghee at kaning niluto sa jaggery (guḍa). Para sa karamdaman, inumin o kainin ang keyk na ghee (maṇḍaka) o ang piniritong bigas (lājā). Sa kanlurang dako, sinasabing bigkasin ang ‘Deva-aṣṭaka’ (himno sa walong diyos).
Verse 17
मारुताय ध्वजं पीतं नागाय नागकेशरं मुख्ये भक्ष्याणि भल्लाटे मुद्गसूपं सुसंस्कृतं
Para kay Maruta (Vāyu), maghandog ng dilaw na watawat; para sa mga Nāga, ihandog ang bulaklak na nāgakeśara. Para sa pangunahing diyos (mukhya), maghandog ng piling pagkain; at para kay Bhallāṭa, ihandog ang masarap na sabaw ng munggo (mudga) na maayos ang pagkakaluto.
Verse 18
सोमाय पायसं साज्यं शालूकमूषये दिशेत् लोपीमदितये दित्यै पुरीमित्युत्तराष्टकं
Ihandog kay Soma ang kaning-gatas (pāyasa) na may halong ghee; ihandog kay Ūṣa ang śālūka (ugat ng lotus). Ihandog ang lopī kay Aditi, at ang purī (pritong keyk) kay Diti—sa gayon nagtatapos ang huling pangkat ng walo (uttarāṣṭaka) ng mga handog.
Verse 19
मोदकान् ब्रह्मणः प्राच्यां षट्पादाय मरीचये सवित्रे रक्तपुष्पाणि वह्न्यधःकोणकोष्ठके
Sa silangan, dapat ihandog ang mga modaka (matatamis na dumpling) kay Brahmā. Maghandog din kay Ṣaṭpāda at kay Marīci; at para kay Savitṛ ay maghandog ng mga pulang bulaklak—at ilagay ang mga ito sa kompartimento ng ibabang sulok (timog-silangan) na kaugnay ng Apoy.
Verse 20
तदधःकोष्ठके दद्यात् सावित्र्यै च कुशोदकं दक्षिणे चन्दनं रक्तं षट्पदाय विवस्वते
Sa kompartimentong nasa ibaba niyon, ilagay ang tubig na kuśa bilang handog kay Sāvitrī; at sa dakong timog, ihandog ang pulang sandalwood (pahid) sa may “anim na hakbang,” si Vivasvat (Araw).
Verse 21
हरिद्रौदनमिन्द्राय रक्षोधःक्रीणकोष्ठके देवता इति ख प्रदद्यादघमुद्रयेति ख प्रदद्याद्वनमुद्रयेति घ , छ च पद्मं सम्बरायेति घ शालूकं शृणयेति ख , छ च पुरीमित्यवराष्टकमिति ग सवित्रे च कुशोदकमिति ग सावित्र्यै चन्दनमिति ग इन्द्रजयाय मिश्रान्नमिन्द्राधस्तान्निवेदयेत्
Ihandog kay Indra ang kaning may luyang-dilaw (haridrā-odana). Sa ritong tinatawag na “Rakṣo-dhaḥ-krīṇa-koṣṭhaka,” ayon sa kani-kaniyang pagtukoy sa mantra, ihandog: “sa Devatā” (pagbasa ng kha), ihandog kay Aghamudrā (kha), at ihandog kay Vanamudrā (gha/cha). Ihandog ang lotus kay Sambarā (gha), at ang śālūka (ugat/umbok ng lotus) kay Śṛṇaya (kha/cha). Ihandog ang pūrī (pritong tinapay) kay Avarāṣṭaka (ga); kay Savitṛ ay tubig-kuśa; kay Sāvitrī ay sandalwood. Para sa “Indra-jaya” (ritwal ng tagumpay ni Indra), maghandog ng halong pagkain (miśrānna) sa ibaba o sa paanan ng puwesto ni Indra.
Verse 22
वरुण्यां षट्पदासीने मित्रे सङुडमोदनं रुद्राय घृतसिद्धान्नं वायुकोणाधरे पदे
Sa dako ni Varuṇa, maghandog para kay Ṣaṭpadāsīna; para kay Mitra, ihandog ang saṅuḍa-modana (matamis na kanin). Para kay Rudra, ihandog ang kaning niluto sa ghee (ghṛta-siddhānna) sa puwestong itinakda sa sulok ni Vāyu sa ibabang (panlabas) bahagi.
Verse 23
तदधो रुद्रदासाय मासं मार्गमथोत्तरे ददीत माषनैवेद्यं षट्पदस्थे धराधरे
Sa ibaba niyon, sa loob ng isang buwan, dapat ibigay ang itinakdang pag-aalay sa lingkod ni Rudra; at pagkatapos, sa hilaga, maghandog ng naivedya na mula sa māṣa (itim na munggo/urad) sa puwestong may tanda ng anim na hakbang, sa lupang sumusuporta (pook ng altar).
Verse 24
आपाय शिवकोणाधः तद्वत्साय च तत्स्थले क्रमाद्दद्याद्दधिक्षीरं पूजयित्वा विधानतः
Sa ibaba, sa bahaging Āpāya (timog) at sa ilalim ng sulok ni Śiva; gayundin sa mismong lugar na iyon para sa guya, ayon sa pagkakasunod ay dapat maghandog ng gatas-asim at gatas, matapos isagawa ang pagsamba ayon sa itinakdang tuntunin.
Verse 25
चतुष्पदे निविष्टाय ब्रह्मणे मध्मदेशतः पञ्चगव्याक्षतोपेतञ्चरुं साज्यं निवेदयेत्
Sa Brahmin na nakaupo sa upuang may apat na paa, mula sa gitnang puwesto, ihain ang caru (nilutong handog na kanin/lugaw) na may ghee, kalakip ang pañcagavya at akṣata (buong butil na bigas).
Verse 26
ईशादिवायुपर्यन्तकोणेष्वथ यथाक्रमं वास्तुवाह्ये चरक्याद्याश् चतस्रः पूजयेद् यथा
Pagkatapos, sa mga direksiyong sulok mula Īśāna hanggang Vāyu, ayon sa wastong pagkakasunod, sambahin sa panlabas na paligid ng Vāstu (mandala) ang apat na diyos na nagsisimula kay Carakī, alinsunod sa itinakdang paraan.
Verse 27
चरक्यै सघृतं मांसं विदार्यै दधिपङ्कजे पूतनायै पलं पित्तं रुधिरं च निवेदयेत्
Ihandog kay Carakī ang karne na hinaluan ng ghee; kay Vidārī ang gatas-asim sa sisidlang dahon ng lotus; at kay Pūtanā ay maghandog ng bahagi ng apdo at dugo.
Verse 28
अस्थीनि पापराक्षस्यै रक्तपित्तपलानि च ततो माषौदनं प्राच्यां स्कन्दाय विनिवेदयेत्
Ihandog ang mga buto, at mga tipak ng laman na hinaluan ng dugo at apdo, sa makasalanang rākṣasī; pagkaraan, sa silangan, ihandog kay Skanda ang māṣa-odana (kaning niluto na may itim na munggo/urad).
Verse 29
अर्यम्णे दक्षिणाशायां पूपान् कृसरया युतान् जम्भकाय च वारुण्यामामिषं रुधिरान्वितं
Sa timog na dako, dapat maghandog kay Aryaman ng mga keyk na pūpa na may kasamang kṛsara (halong kanin at munggo/pulso). At sa dakong kaugnay ni Varuṇa, ang dako ng tubig, dapat maghandog kay Jambhaka ng pagkaing laman na may kasamang dugo.
Verse 30
उदीच्यां पिलिपिञ्जाय रक्तान्नं कुसुमानि च यजेद्वा सकलं वास्तुं कुशदध्यक्षतेर्जलैः
Sa hilagang dako, dapat sambahin si Pilipiñja sa pamamagitan ng pulang pagkain at mga bulaklak; o kaya’y basbasan ang buong pook-tirahan sa pagwiwisik ng tubig na hinaluan ng damong kuśa, gatas-asim (curd), at akṣata na bigas na buo ang butil.
Verse 31
आपवत्सचतुष्टये इति ख तद्वत्सायै च तत्तले इति घ , ज च वाराह्यै इति ङ , छ च विपचे इति ख , छ च ततो मांसौदनमिति ख घ छ च कुम्भकायेति छ पिलिपिच्छायेति ङ लिपिपिञ्जायेति छ गृहे च नगरादौ च एकाशीतिपदैर् यजेत् त्रिपदा रज्जवः कार्याः षट्पदाश् च विकोणके
“Āpavatsa-catuṣṭaye”—(ilagay/bigkasin) sa puwesto ng pantig na “kha”; “Tad-vatsāyai ca tattale”—sa “gha” (at sa “ja” rin); “Vārāhyai”—sa “ṅa” (at sa “cha” rin); “Vipace”—sa “kha” (at sa “cha” rin). Pagkaraan, “Māṃsa-odana”—sa “kha”, “gha” at “cha”; “Kumbhakāya”—sa “cha”; “Pilipicchāya”—sa “ṅa”; “Lipipiñjāya”—sa “cha”. Sa bahay, sa lungsod, at sa iba pang pook, isagawa ang pagsamba ayon sa ayos na walumpu’t isang salita/hakbang. Ang mga tali (rajju) ay gawin sa tatlong sukat, at sa pahilis/diagonal (vikoṇa) ay sa anim na sukat.
Verse 32
ईशाद्याः पादिकास्तस्मिन्नागद्याश् च द्विकोष्ठगाः षट्पदस्था मरीच्याद्या ब्रह्मा नवपदः स्मृतः
Sa Vāstu-maṇḍala na iyon, si Īśa at ang iba pa ay nasa tig-iisang parisukat; si Nāga at ang iba pa ay nasa dalawang bahagi; si Marīci at ang iba pa ay nasa anim na parisukat; at si Brahmā ay sinasabing nasa siyam na parisukat.
Verse 33
नगरग्रामखेटादौ वास्तुः शतपदो ऽपि वा वंशद्वयं कोणगतं दुर्जयं दुर्धरं सदा
Sa pagplano ng lungsod, nayon, o maliit na pamayanan (kheṭa), kahit ang pook ay inayos bilang Śatapada (vāstu-grid na may sandaang parisukat), ang “vaṃśa-dvaya” (dalawang linya/dalawang biga) na napapaloob sa sulok ay laging itinuturing na mahirap daigin at mahirap panatilihin.
Verse 34
यथा देवालये न्यसस् तथा शतपदे हितः ग्रहाः स्कन्दादयस्तत्र विज्ञेयाश् चैव षट्पदाः
Kung paanong isinasagawa ang nyāsa (paglalagay ng mantra) sa loob ng templo, gayon din ito’y dapat ayusin nang wasto sa ritwal na lotus na “may sandaang talulot”. Doon dapat itatag ang mga Graha (mga diyos ng mga planeta); at si Skanda at ang iba pa ay dapat ding maunawaang nasa “anim-na-talulot” na lotus.
Verse 35
चरक्याद्या भूतपदा रज्जुवंशादि पूर्ववत् देशसंस्थापने वास्तु चतुस्त्रिंशच्छतं भवेत्
Sa paglalatag ng pook (deśa-saṃsthāpana), ang mga bhūta-pada na nagsisimula sa grid na tinatawag na Carakī, at ang mga paraang gaya ng panukat na lubid (rajju) at tungkod na kawayan (vaṃśa) ay dapat gamitin gaya ng naipaliwanag na. Sa gayon, ang Vāstu-grid ay nagiging 3,200 yunit/pada.
Verse 36
चतुःषष्टिपदो ब्रह्मा मरीच्याद्याश् च देवताः चतुःपञ्चाशत्पदिका आपाद्यष्टौ रसाग्निभिः
Ang sukat (chandas) na tinatawag na Brahmā ay may animnapu’t apat na yunit ng pantig; gayon din ang mga diyos na nagsisimula kay Marīci. Ang sukat na Catuḥpañcāśat-padikā ay may limampu’t apat na yunit; at ang bilang ay pinupunan sa pagdaragdag ng walo, ayon sa kodigo ng bilang na “rasa” at “agni” (rasa=6, agni=3 bilang tuntuning pang-alaala).
Verse 37
ईशानाद्या नवपदाः स्कन्दाद्याः शक्तिकाः स्मृताः चरक्याद्यास्तद्वदेव रज्जुवंशादि पूर्ववत्
Ang siyam na “pada” ay sinasabing nagsisimula kay Īśāna; at ang mga “śaktikā” ay inaalala na nagsisimula kay Skanda. Gayon din, ang mga pangkat na nagsisimula sa Carakī ay dapat unawain sa kaparehong paraan; at ang mga pag-uuri gaya ng “rajju” at “vaṃśa” ay ayon sa naunang paliwanag.
Verse 38
ज्ञेयो वंशसहस्रैस्तु वास्तुमण्डलगः पदैः न्यासो नवगुणस्तत्र कर्तव्यो देशवास्तुवित्
Ang Vāstu-maṇḍala ay dapat maunawaang sinusukat at inilalatag ayon sa mga pada (mga parisukat ng grid) gamit ang libu-libong panukat na tungkod na vaṃśa. Sa gayong paglalatag, dapat isagawa ang siyam-na-ulit na nyāsa (siyam na pagtatalaga); ito’y gagawin ng dalubhasa sa mga tuntuning deśa (pook) at vāstu (arkitektura).
Verse 39
पञ्चचिंशत्पदो वास्तुर्वैतालाख्यश्चितौ स्मृतः अन्यो नवपदो वास्तुः षोडशाङ्घ्रिस् तथापरः
Sa konteksto ng pagtatayo (citi), ang Vāstu na may dalawampu’t limang parisukat (pada) ay inaalala bilang yaong tinatawag na Vaitāla. May isa pang ayos na navapada na may siyam na parisukat; at mayroon pang isa na may labing-anim na ‘paa’, ibig sabihi’y labing-anim na parisukat.
Verse 40
षडस्रत्र्यस्रवृत्तादेर्मध्ये स्याच्चतुरस्रकं इपदे इति घ ईशानाद्याः शिवपदा स्कन्दाद्याः पदिका इति घ समञ्च स्थापने वास्तुश् चतुस्त्रिंशच्छतं भवेदिति घ पुस्तके ऽधिकः पाठः चतुःषष्टिपदो ब्रह्मा इत्य् आदिः, रज्जुवंशादि पूर्ववत् इत्य् अन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति खाते वास्तोः समं पृष्ठे न्यासे ब्रह्मशिलात्मके
Sa mga anyo ng maṇḍala gaya ng heksagon, tatsulok, bilog, at iba pa, dapat maglagay ng isang parisukat sa gitna—ito ang tinatawag na ‘pada’ (bahagi). Ang mga pada na nagsisimula sa Īśāna ay tinatawag na Śiva-pada; yaong nagsisimula sa Skanda ay tinatawag na padikā (mga pantulong na pada). Sa pagtatatag ng plataporma (samañca/vedikā), ang Vāstu-maṇḍala ay nagiging 332 na bahagi—ayon sa isang pagbasa. Sa ilang manuskrito may dagdag na pagbasa na nagsisimula sa “Si Brahmā ay may 64 na pada…”; at ang pangwakas na pagbasa na “ang rajju-vaṃśa (linyang-tali) at iba pa ay gaya ng naunang sinabi” ay wala sa manuskritong “ga”. Sa paghuhukay (khāta), sa patag na likurang ibabaw, isagawa ang nyāsa sa anyong Brahmaśilā (batong/pundasyong Brahmā).
Verse 41
शाषाकस्य निवेशे च मूर्तिसंस्थापने तथा पायसेन तु नैवेद्यं सर्वेषां वा प्रदापयेत्
Sa paglalagay ng śāṣāka at gayundin sa pagtatatag (pagpabanal) ng isang imahen, dapat maghandog ng naivedya na may pāyasa (matamis na lugaw/kaning-gatas); o kung hindi, ihandog ito nang sama-sama para sa lahat ng mga diyos.
Verse 42
उक्तानुक्ते तु वै वास्तुः पञ्चहस्तप्रमाणतः गृहप्रासादमानेन वास्तुः श्रेष्ठस्तु सर्वदा
Maging ito man ay hayagang sinabi o hindi, ang pamantayang sukat para sa Vāstu ay dapat kuning limang hasta (cubits). At kapag iniaangkop ayon sa sukat ng bahay at ng templo, ang sukat na iyon ng Vāstu ay laging pinakamainam.
The chapter emphasizes precise Vāstu-maṇḍala construction: site leveling, 64-square division (and other grids like 81/100), use of bamboo rods and cord-measures for corners/diagonals, deity-nyāsa by pada-allocation, and avoidance of 12 marma junctions when placing walls and structural elements.
It frames architecture as consecrated action: correct measurement, nyāsa, and offerings transform construction into yajña, aligning craftsmanship with dharma. By ritually harmonizing space (Vāstu) with divine presences, the practitioner supports communal worship and inner purity—linking Bhukti (skillful worldly order) to Mukti (spiritual steadiness and liberation-oriented discipline).