
Kapilādipūjāvidhāna — Procedure for Worship Beginning with Kapilā
Itinuturo ni Īśvara ang sunud-sunod na programang ritwal sa tahanan na pinagsasama ang diwa ng Vāstu-pratiṣṭhā at ang mga disiplina ng kadalisayan ng Īśāna-kalpa. Nagsisimula ang kabanata sa pagsamba kay Kapilā (banal na baka) gamit ang tiyak na mga mantra at wikang pangungumpisal–prāyaścitta, na inilalarawan ang baka bilang kosmikong Ina at tagapag-alis ng kasalanan. Sumusunod ang pagsamba kay Śiva sa tanghali sa pamamagitan ng ritong Aṣṭapuṣpikā (anyo ng pedestal at mga bahagi/aspekto ni Śiva), at ang pagpapabanal sa lutong pagkain sa pagbigkas ng Mṛtyuñjaya-mantra at pagwiwisik ng tubig na pinabanal sa darbha. Itinatakda rin ang cullikā-homa na may simbolismong “apoy sa loob” (nābhi-agni, recaka, vahni-bīja, at paggalaw ng mga titik ayon sa puwesto), na nagtatapos sa mga handog, kṣamā (paghingi ng kapatawaran), at visarjana (pagpapaalam/pagpapauwi). Lumalawak ang mapa ng ritwal sa mga paglalagyan ng Vāstu-bali sa bahay—bungad ng pinto, lugar ng lusong at halo, puwang ng walis, silid-tulugan, at gitnang haligi—na iniuugnay sa mga diyos tulad nina Vighnarāja, Kāma, at Skanda. Sa huli, itinatala ang disiplinadong pagkain (malilinis na sisidlan, katahimikan, mga pag-iwas), prāṇa-upacāra, at mga handog sa mga pantulong na vāyu, na tinatapos sa paghuhugas pagkatapos kumain at mga tala sa pagkakaibang-bersyon ng manuskrito na nag-iingat sa buhay na tradisyon ng ritwal.
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये चण्डपूजाकथनं नाम षट्सप्ततितमो ऽध्यायः अथ सप्तसप्ततितमो ऽध्यायः कपिलादिपूजाविधनं ईश्वर उवाच कपिलापूजनं वक्ष्ये एभिर्मन्त्रैर् यजेच्च गां ॐ कपिले नन्दे नमः ॐ कपिले भद्रिके नमः
Sa gayon, sa Agni Purāṇa, nagwakas ang ika-76 na kabanata na tinatawag na “Paglalahad ng Pagsamba kay Caṇḍā.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-77 kabanata: “Pamamaraan ng pagsamba na nagsisimula kay Kapilā.” Sinabi ng Panginoon: “Ipapaliwanag ko ang pagsamba kay Kapilā. Sa mga mantrang ito ay sambahin ang baka: ‘Oṃ, pagpupugay kay Kapilā, (na tinatawag na) Nandā.’ ‘Oṃ, pagpupugay kay Kapilā, (na tinatawag na) Bhadrikā.’”
Verse 2
ॐ कपिले सुशीले नमः कपिले सुरभिप्रभे ॐ कपिले सुमनसे नमः ॐ भुक्तिमुक्तिप्रदे नमः
Oṃ. Pagpupugay kay Kapilā na may mabuting asal at marangal na likas; pagpupugay kay Kapilā na ang ningning ay mabango at maningning. Oṃ. Pagpupugay kay Kapilā na may mapalad na diwa; Oṃ. Pagpupugay sa tagapagkaloob ng bhukti (tamasang makamundo) at mukti (kalayaan).
Verse 3
सौरभेयि जगन्मातर्देवानाममृतप्रदे गृहाण वरदे ग्रासमीप्सितार्थञ्च देहि मे
O Saurabheyi, Ina ng sanlibutan, tagapagkaloob ng amṛta sa mga deva—O tagapagbigay-biyaya, tanggapin mo ang subong damong ito, at ipagkaloob mo rin sa akin ang ninanais kong bagay.
Verse 4
वन्दितासि वसिष्ठेन विश्वामित्रेण धीमता कपिले हर मे पापं यन्मया दुष्कृतं कृतं
O Kapilā, ikaw ay pinararangalan ni Vasiṣṭha at ng marunong na si Viśvāmitra. Alisin mo ang aking kasalanan—anumang masamang gawa na nagawa ko.
Verse 5
गावो ममाग्रतो नित्यं गावः पृष्ठत एव च गावो मे हृदये चापि गवां मध्ये वसाम्यहं
Ang mga baka ay laging nasa aking harapan; ang mga baka ay nasa aking likuran din. Ang mga baka ay nasa aking puso, at ako’y nananahan sa gitna ng mga baka.
Verse 6
दत्तं गृह्णन्तु मे ग्रासं जप्त्वा स्यां निर्मलः शिवः प्रार्च्य विद्यापुस्तकानि गुरुपादौ नमेन्नरः
“Nawa’y tanggapin nila ang subo ng pagkaing aking inialay. Pagkaraan ng japa, nawa’y maging dalisay at mapalad ako. Matapos sambahin nang wasto ang mga aklat ng karunungan, dapat yumuk ang tao sa paanan ng Guru.”
Verse 7
यजेत् स्नात्वा तु मध्याह्ने अष्टपुष्पिकया शिवं पीठमूर्तिशिवाङ्गानां पूजा स्यादष्टपुष्पिका
Pagkatapos maligo, sa tanghaling-tapat ay dapat sambahin si Śiva sa pamamagitan ng Aṣṭapuṣpikā (ritwal ng walong bulaklak). Ang pagsamba sa anyong-pedestal (pīṭha-mūrti) at sa mga sangkap/aspekto ni Śiva ang siyang tinatawag na Aṣṭapuṣpikā.
Verse 8
मध्याह्ने भोजनागारे सुलिप्ते पाकमानयेत् ततो मृत्युञ्जयेनैव वौषडन्तेन सप्तधा
Sa tanghaling-tapat, sa lugar-kainan na maayos na pinahiran (nilinis at pinabanal), dalhin ang nilutong pagkain; saka, gamit lamang ang mantrang Mṛtyuñjaya na nagtatapos sa pagbigkas na “vauṣaṭ,” isagawa ito nang pitong ulit.
Verse 9
जप्तैः सदर्भशङ्खस्थैः सिञ्चेत्तं वारिविन्दुभिः सर्वपाकाग्रमुद्धृत्य शिवाय विनिवेदयेत्
Gamit ang tubig na nasa kabibe (conch) na may banal na damong darbha at binigkasan ng mga mantra, wisikan ang handog ng mga patak ng tubig; saka, kunin ang pangunahing bahagi ng lahat ng nilutong pagkain at ialay nang pormal kay Śiva.
Verse 10
अथार्धं चुल्लिकाहोमे विधानायोपकल्पयेत् विशोध्य विधिना चुल्लीं तद्वह्निं पूरकाहुतिं
Pagkatapos, para sa pagsasagawa ng cullikā-homa, ihanda ang kalahating bahagi ng kinakailangang ayos at mga sangkap. Matapos linisin nang ritwal ang cullī (munting dapugan) ayon sa tuntunin, ialay ang pūraka-handog sa mismong apoy na iyon.
Verse 11
हुत्वा नाभ्यग्निना चैकं ततो रेचकवायुना वह्निवीजं समादाय कादिस्थानगतिक्रमात्
Matapos maghandog nang minsan sa apoy sa pusod (nābhi-agni), saka sa pamamagitan ng pagbuga ng hininga (recaka), tanggapin ang bīja ng Apoy (vahni-bīja), at magpatuloy ayon sa sunod-sunod na galaw sa mga puwesto ng mga titik na nagsisimula sa ‘ka’.
Verse 12
शिवाग्निस्त्वमिति ध्यात्वा चुल्लिकाग्नौ निवेशयेत् ॐ हां अग्नये नमो वै हां सोमाय वै नमः
Sa pagninilay na, “Ikaw ang mapalad na Apoy ni Śiva,” ilagay ang (handog o pinabanal na alay) sa apoy ng dapugang-bahay (cullikā-agni). (Pagkaraan ay bigkasin:) “Oṃ hāṃ—pagpupugay kay Agni; hāṃ—pagpupugay kay Soma.”
Verse 13
सूर्याय वृहस्पतये प्रजानां पतये नमः सर्वेभ्यश् चैव देवेभ्यः सर्वविश्वेभ्य एव च
Pagpupugay kay Sūrya; pagpupugay kay Bṛhaspati; pagpupugay sa Panginoon ng mga nilalang (Prajāpati). At pagpupugay din sa lahat ng mga deva, gayundin sa lahat ng Viśvedevas.
Verse 14
ठः अन्यार्धमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अन्त्यार्धमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः निधानायोपकल्पयेदिति च, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः हृदि स्थानमतिक्रमेदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः कादिस्थानमतिक्रमादिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हामग्नये खिष्टिकृते पूर्वादावर्चयेदिमान् स्वाहान्तामाहुतिं दत्वा क्षमयित्वा विसर्जयेत्
Para sa pantig na ṭha, may ilang minarkahang manuskrito na bumabasa ng “ang ibang kalahati,” samantalang ang iba ay “ang huling kalahati”; at sa dalawang minarkahang manuskrito ay lumilitaw ang pagbasa na “dapat itong ihanda para sa paglalagak (nidhāna).” May mga manuskrito ring bumabasa ng “huwag lampasan ang paglalagay sa puso,” samantalang ang iba ay “(ito’y) sa paglampas sa puwesto na nagsisimula sa ka.” Matapos isagawa ang itinakdang pagsasaayos, sambahin ang mga ito (mga pantig/paglalagay) na nagsisimula sa silangan; saka, matapos maghandog ng alay na nagtatapos sa “svāhā” kay Agni, humingi ng kapatawaran at pormal na iwaksi (ang ritwal/ang diyos).
Verse 15
चुल्ल्या दक्षिणबाहौ च यजेद्धर्माय वै नमः वामबाहावधर्माय काञ्जिकादिकभाण्डके
Sa dapugan (cullī), sa kanang panig/kanang bisig, dapat isagawa ang pagsamba sa pamamagitan ng mantra: “Pagpupugay nga kay Dharma.” Sa kaliwang panig/kaliwang bisig, (sambahin) si Adharma; gayundin, sa mga sisidlan gaya ng palayok ng maasim na lugaw (kāñjikā) at iba pang lalagyan, italaga at sambahin ang kaukulang kapangyarihan.
Verse 16
रसपरिवर्तमानाय वरुणाय जलाग्नये विघ्नराजो गृहद्वारे पेषण्यां सुभगे नमः
Pagpupugay kay Varuṇa, Panginoon ng mga tubig, at sa “apoy na may tubig” (jalāgni) na nagpapabago sa mga esensya (rasa). Pagpupugay kay Vighnarāja sa pintuan ng bahay; at pagpupugay sa mapalad na nilalang sa batong panggiling/sa gilingan.
Verse 17
ॐ रौद्रिके नमो गिरिके नमश् चओलूखले यजेत् बलप्रियायायुधाय नमस्ते मुषले यजेत्
“Oṃ. Pagpupugay kay Raudrikā; pagpupugay kay Girikā.” Dapat maghandog (yajet) sa lusong (olūkhala). “Pagpupugay sa sandatang minamahal ng lakas (balapriyāyāyudha)!” Dapat maghandog sa halo/pamalo (muṣala).
Verse 18
सम्मार्जन्यां देवतोक्ते कामाय शयनीयके मध्यस्तम्भे च स्कन्दाय दत्वा वास्तुबलिं ततः
Pagkaraan, sa lugar ng pagwawalis/paglilinis (walis o pinagsweepan), ihandog ang itinakda para sa diyos—handog kay Kāma sa silid-tulugan, at kay Skanda sa gitnang haligi. Matapos maibigay ang handog na Vāstu-bali, magpatuloy sa susunod na gawain.
Verse 19
भुञ्जीत पात्रे सौवर्णे पद्मिन्यादिदलादिके आचार्यः साधकःपुत्र समयी मौनमास्थितः
Sa pagpapanatili ng katahimikan (mauna), ang ācārya, ang anak ng sādhaka, at ang samayī (nananata sa panatang inisasyon) ay dapat kumain mula sa sisidlang ginto, o mula sa pinggang dahon ng lotus at iba pang malilinis na pinggang-dahon na katulad nito.
Verse 20
वटाश्वत्थार्कवाताविसर्जभल्लातकांस्त्यजेत् अपोशानं पुरादाय प्राणाद्यैः प्रणवान्वितैः
Dapat iwasan ang paggamit ng vaṭa (banyan), aśvattha (banal na igos), arka, vāta, visarja, at bhallātaka. Matapos munang magsagawa ng ācamana (pag-inom ng kaunting tubig na pampadalisay), saka lamang tumanggap ng gamot o pagkain na pinangungunahan ng sinupil na paghinga (prāṇa) at sinasabayan ng pantig na Oṁ.
Verse 21
स्वाहान्तेनाहुतीः पञ्च दत्वादीप्योदरानलं नागः कूर्मो ऽथ कृकरो देवदत्तो धनञ्जयः
Pagkaraang maghandog ng limang āhuti, na bawat isa’y nagtatapos sa “svāhā,” pinasisiklab ang panloob na apoy ng pagtunaw ng pagkain. (Ito’y nauukol kina) Nāga, Kūrma, Kṛkara, Devadatta, at Dhanañjaya—ang limang pantulong na hininga-buhay.
Verse 22
एतेभ्य उपवायुभ्यः स्वाहापोषानवारिणा भक्तादिकं निवेद्याय पिवेच्छेषोदकं नरः
Sa mga upavāyu na ito, ialay ang nilutong pagkain at iba pa, kasama ang tubig na pinabanal sa pagbigkas ng “svāhā” bilang pormulang handog. Pagkatapos, dapat inumin ng tao ang natirang tubig (śeṣodaka).
Verse 23
अमृतोपस्तरणमसि प्राणाहुतीस्ततो ददेत् प्राणाय स्वाहापानाय समानाय ततस् तथा
“Ikaw ang pantakip na sapin (upastaraṇa) ng amṛta, ang nektar.” Pagkaraan nito, maghandog ng mga āhuti sa mga hininga-buhay: “svāhā” para kay Prāṇa, “svāhā” para kay Apāna, at gayon din pagkatapos para kay Samāna.
Verse 24
उदानाय च व्यानाय भुक्त्वा चुल्लकमाचरेत् जलाशये इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ रौद्रकोटिगिरिके इति ख, ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकचतुष्टयपाठः अमृतापिश्चानमसीति शरीरे ऽन्नादिवायवः
Pagkatapos kumain, isagawa ang cullaka (munting ācamana/paghuhugas), na iniuukol kina Udāna at Vyāna (mga hininga-buhay). Sa isang minarkahang pagbasa ng manuskrito, nakasaad ang “jalāśaye”; sa apat na minarkahang manuskrito, ang bigkas ay “oṃ raudrakoṭigirike.” Sa gawaing ito, ang pagkain at iba pang sangkap sa katawan ay itinuturing na kaugnay ng mga prāṇa at pinababanal sa pormulang: “Ikaw ay amṛta; ikaw ay Anamasi.”
A stepwise domestic-ritual blueprint: Kapilā-pūjā mantras, midday Aṣṭapuṣpikā Śiva worship, naivedya consecration with Mṛtyuñjaya, cullikā-homa with internal-agni visualization and letter-position sequencing, and Vāstu-bali placements across household loci.
It sacralizes everyday spaces (kitchen, doorway, bedchamber, pillar) and bodily processes (breath, digestion) through mantra and offering, aligning household order (bhukti: protection, purity, auspiciousness) with inner purification and Śiva-orientation (mukti: reduction of pāpa and cultivation of śuddhi).
Vighnarāja at the doorway, Kāma in the sleeping area, Skanda at the central pillar, and additional worship points associated with implements/locations such as mortar (olūkhala), pestle (muṣala), grinding-stone, broom/cleansing space, and vessels—forming a protective and ritually ordered household grid.