Adhyaya 76
Vastu-Pratishtha & Isana-kalpaAdhyaya 7614 Verses

Adhyaya 76

Chapter 76 — चण्डपूजाकथनम् (Narration of the Worship of Caṇḍa/Caṇḍeśa)

Inilalahad ng kabanatang ito ang sunod-sunod na ritwal na nakaayon sa Īśāna-kalpa sa loob ng balangkas na Śaiva-Āgama, na nakatuon sa pagsamba kay Caṇḍa/Caṇḍeśa. Paglapit kay Śiva, ang nagsasagawa ay nag-aalay ng pagsamba at homa, at humihiling na tanggapin ang bunga ng kabutihang-loob ng ritwal. Binibigyang-diin ang pag-aalay ng arghya gamit ang udbhava-mudrā at ang ayos ng mantra na inuuna ang hṛd-bīja bago ang mūla-mantra; sinusundan ng pagpupuri, pagpapatirapa, at isang natatanging arghya habang nakatalikod na may tahasang paghingi ng kapatawaran—tanda ng pagpapakumbaba at pag-amin ng pagkukulang. Kasunod ang mga panloob na gawaing yoga-ritwal: pag-urong ng panloob na lakas sa pamamagitan ng astra-mantra na may Nārāca-mudrā na nagtatapos sa phaṭ, at pagpapalakas/pagpapabanal sa liṅga sa pamamagitan ng mūrti-mantra. Ang pagsamba kay Caṇḍa ay nagpapatuloy sa pag-anyaya (invocation), mga mantra ng aṅga/nyāsa (puso, ulo, śikhā, kavaca, astra), at dhyāna na naglalarawan sa anyo: mula sa Rudra–Agni, maitim ang kulay, may trident at ṭaṅka, at may rosaryo at kamaṇḍalu. Itinatala rin ang mga baryanteng pagbasa sa mga manuskrito, itinatakda ang proporsyon ng japa (ang aṅga ay isang-ikasampu), nililimitahan ang ilang materyal na handog, at ayon sa utos ni Śiva ay iniuukol ang alay sa nirmālya at mga tira ng pagkain. Nagtatapos ito sa ritong saṃhāra (paglusaw) gamit ang saṃhāra-mudrā at mantra, paglilinis ng lugar ng pagtatapon sa tubig na may dumi ng baka, pagtatapon ng mga natira, ācamana, at pagpapatuloy ng iba pang natitirang ritwal.

Shlokas

Verse 1

हः गणेभ्य उ इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः हां ऋपिभ्य इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः वायव्यामिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः नैरृत इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ षट्सप्ततितमो ऽध्यायः चण्दपूजाकथनं ईश्वर उवाच ततः शिवान्तिकङ्गत्वा पूजाहोमादिकं मम गृहाण भगवन् पुण्यफलमित्यभिधाय च

“Haḥ—‘para sa mga Gaṇa’,” ayon sa isang minarkahang pagbasa ng manuskrito; “Hāṃ—‘para sa mga Ṛṣi’,” ayon sa isa pang minarkahang pagbasa; “sa hilagang-kanluran (vāyavya),” ayon sa isang manuskrito; “sa timog-kanluran (nairṛta),” ayon sa iba. Ngayon nagsisimula ang ika-76 na kabanata, ang pagsasalaysay ng pagsamba kay Caṇḍa. Sinabi ng Panginoon: “Pagkaraan, lumapit kay Śiva, at matapos isagawa ang pagsamba, homa, at iba pa, sabihin: ‘O Bhagavān, tanggapin Mo ang aking mga gawa ng pagsamba at mga handog sa apoy bilang bungang kabanalan,’” at sa gayon ay nagsalita…

Verse 2

अर्घ्योदकेन देवाय मुद्रयोद्भवसञ्ज्ञया हृद्वीजपूर्वमूलेन स्थिरचित्तो निवेदयेत्

Sa pamamagitan ng tubig-arghya, ialay sa diyos, gamit ang mudrā na tinatawag na “mudrā-udbhava,” at bigkasin ang ugat-mantra (root-mantra) na pinangungunahan ng hṛd-bīja, habang pinananatiling matatag ang isip.

Verse 3

ततः पूर्ववदभ्यर्च्य स्तुत्वा स्तोत्रैः प्रणम्य च अर्घ्यं पराङ्मुखं दत्वा क्षमस्वेत्यभिधाय च

Pagkaraan, matapos sumamba gaya ng dati, magpuri sa pamamagitan ng mga stotra at magpatirapa, ialay ang arghya habang nakatalikod ang mukha, at sabihin: “Patawarin Mo ako.”

Verse 4

नाराचमुद्रयास्त्रेण फडन्तेनात्मसञ्चयं संहृत्य दिव्यया लिङ्गं मूर्तिमन्त्रेण योजयेत्

Sa pamamagitan ng astra-mantra na may kasamang Nārāca-mudrā at nagtatapos sa pantig na “phaṭ”, tipunin at bawiin sa sarili ang naipong lakas-buhay/panloob na enerhiya; saka pag-isahin (italaga/palakasin) ang liṅga sa pamamagitan ng banal na mūrti-mantra.

Verse 5

स्थण्डिले त्वर्चिते देवे मन्त्रसङ्घातमात्मनि नियोज्य विधिनोक्तेन विदध्याच्चण्डपूजनं

Kapag ang diyos ay nasamba na sa sthāṇḍila (inihandang lupang-ritwal), dapat ilagak sa sariling katawan ang natipong kalipunan ng mga mantra; at pagkatapos, ayon sa itinakdang pamamaraan, isagawa ang pagsamba kay Caṇḍa (ang mabagsik na anyo ng Diyosa).

Verse 6

ॐ चण्डेशानाय नमो मध्यतश् चण्डमूर्तये ॐ धूलिचण्डेश्वराय हूं फट् स्वाहा तमाह्णयेत्

“Om—pagpupugay kay Caṇḍeśāna; (ilagay/ibigkas) sa gitna para kay Caṇḍamūrti. Om—kay Dhūli-Caṇḍeśvara: hūṃ, phaṭ, svāhā.” Sa gayon siya ay dapat tawagin (āvāhana).

Verse 7

चण्डहृदयाय हूं फट् ॐ चण्डशिरसे तथा ॐ चण्डशिखायै हूं फट् चण्डायुः कवचाय च

Bigkasin ang “hūṃ phaṭ” para sa puso ni Caṇḍa; gayundin ang “oṃ” para sa ulo ni Caṇḍa; at ang “oṃ hūṃ phaṭ” para sa śikhā (tuktok na buhol ng buhok) ni Caṇḍa; at (bigkasin) ang kavaca-mantra para sa āyuḥ, ang lakas-buhay ni Caṇḍa.

Verse 8

चण्डस्त्राय तथा हूं फट् चण्डं रुद्राग्निजं स्मरेत् शूलटङ्कधरं कृष्णं साक्षसूत्रकण्डलुं

Gamitin ang mantra, “(pagpupugay) sa Caṇḍāstra—hūṃ phaṭ,” at magnilay kay Caṇḍa, na isinilang mula kina Rudra at Agni: maitim ang kulay, may tangan na trident at tanka (palakol/piko), at may hawak na rosaryo at kamaṇḍalu (banga ng tubig).

Verse 9

टङ्काकरे ऽर्धचन्द्रे वा चतुर्वक्त्रं प्रपूजयेत् लिचण्डेश्वराय इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः क्रूं फडिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः हूं चण्डशिरसे स्वाहेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः हूं फट् चण्दत इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः टङ्कारेणार्धचन्द्रे इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः यथाशक्ति जपं कुर्यादङ्गानान्तु दशांशतः

Dapat sambahin nang wasto ang Apat-na-Mukhang (diyos) sa anyong ṭaṅka (tila pait/ palakol) o sa anyong kalahating-buwan. (Sa ilang salin, ganito ang pagbasa ng mantra:) “(pagpupugay) kay Caṇḍeśvara”; o “krūṃ phaḍ”; o “hūṃ—kay Caṇḍaśiras—svāhā”; o “hūṃ phaṭ—(kay) Caṇḍa…”. Pagkaraan, magsagawa ng japa ayon sa kakayahan; at para sa mga aṅga-mantra (mga mantra ng ‘sangkap’), ang bilang ay ikasampu ng pangunahing japa.

Verse 10

गोभूहिरण्यवस्त्रादिमणिहेमादिभूषणं विहाय शेसनिर्माल्यं चण्डेशाय निवेदयेत्

Isantabi (ibig sabihin, huwag ihandog sa kanya) ang mga kaloob gaya ng baka, lupa, ginto, kasuotan, hiyas, at mga palamuting ginto; sa halip, ialay kay Caṇḍeśa ang natitirang nirmālya—ang mga banal na kuwintas ng bulaklak at mga labi ng pagsamba.

Verse 11

लेह्यचोष्याद्यनुवरं ताम्बूलं स्रग्विलेपनं निर्माल्यं भोजनं तुभ्यं प्रदत्तन्तु शिवाज्ञया

Ang mga pagkaing nilalamas at sinisipsip at iba pang pagkain, kasama ang anuvara (handog na kasunod), tāmbūla (nganga), mga kuwintas ng bulaklak at mga pampahid na mabango, nirmālya (banal na nalabi), at pagkain—ang lahat ng ito ay ibinigay sa iyo ayon sa utos ni Śiva.

Verse 12

सर्वमेतत् क्रियाकाण्डं मया चण्ड तवाज्ञया न्यूनाधिकं कृतं मोहात् परिपूर्णं सदास्तु मे

O Caṇḍa, ayon sa iyong utos ay isinagawa ko ang buong pamamaraang ritwal na ito; kung dahil sa kamangmangan ay may kakulangan o kalabisan, nawa’y maging ganap ito para sa akin sa lahat ng panahon.

Verse 13

इति विज्ञाप्य देवेशं दत्वार्घ्यं तस्य संस्मरन् संहारमूर्तिमन्त्रेण शनैः संहारमुद्रया

Sa gayon, matapos ipabatid sa Panginoon ng mga diyos at maihandog sa kanya ang arghya (handog na tubig), habang inaalala siya, dapat ay dahan-dahang isagawa ang ritwal ng paglusaw (saṃhāra) sa pamamagitan ng mantra ng anyong Saṃhāra, kalakip ang saṃhāra-mudrā (kumpas ng paglusaw).

Verse 14

पूरकान्वितमूलेन मन्त्रानात्मनि योजयेत् निर्माल्यापनयस्थानं लिम्पेद्गोमयवारिणा प्रोक्ष्यार्घ्यादि विसृज्याथ आचान्तो ऽन्यत्समाचरेत्

Sa pamamagitan ng ugat-mantra (root-mantra) na sinasabayan ng paglanghap (pūraka), dapat ipaloob at iugnay ng nagsasagawa ang mga mantra sa kanyang sarili. Ang pook na pinagtatanggalan ng nirmālya (itinapong alay) ay pahiran ng tubig na hinaluan ng dumi ng baka; matapos wisikan, saka itapon ang arghya at iba pang nalalabing handog, at pagkaraang magsagawa ng ācamana, ipagpatuloy ang natitirang mga ritwal.

Frequently Asked Questions

Precise mantra–mudrā coordination (udbhava for arghya; Nārāca with astra-mantra ending in phaṭ; saṃhāra-mudrā for dissolution), proportional japa rules (aṅga-mantras at one-tenth), and explicit nirmālya handling/purification protocols—along with recorded pāṭhabheda (manuscript variants) for mantra readings.

By framing ritual exactness, humility (explicit kṣamā/forgiveness), internalization of mantras (antar-nyāsa), and controlled dissolution (saṃhāra) as disciplines that purify agency and align the practitioner’s body–speech–mind with Śaiva order, supporting both ritual efficacy and inner steadiness.