
Agnisthāpana-vidhi (Procedure for Establishing the Sacred Fire) and Protective Īśāna-kalpa Homa Sequences
Inilalatag ng kabanatang ito ang sunud-sunod na prayoga para itatag at buhayin ang apoy na pangyajña sa loob ng kontroladong pook-ritwal. Lumalapit ang punong pari sa agnyāgāra na may sisidlang argha, sinusuri ang kuṇḍa na nakaharap sa hilaga, at nagtatatag ng proteksiyon sa pamamagitan ng prokṣaṇa, pagtapik ng kuśa, astra-mantra, at mga panangga na varma/kavaca. Inihahanda ang kuṇḍa sa pisikal na paraan (pag-aalis ng hinukay, pagpuno, pagpapantay, pagpapalitada, pagguhit ng mga linya), habang ang panloob na paghahanda ay isinasagawa sa nyāsa, bīja-dhyāna, at pag-anyaya kina Vāgīśvarī at Īśā. Ang Agni ay kinukuha mula sa walang patid na pinagmumulan, dinadalisay, pinag-iisa bilang anala-traya, at tinatatakan sa dhenu-mudrā at pag-ikot (pradakṣiṇa). Pagkaraan, pinalalawak ang ritwal upang umalalay sa mga saṃskāra ng sambahayan (garbhādhāna, puṃsavana, sīmantonnayana, jātakarma) sa pamamagitan ng tiyak na mga handog at mga pagkakasunod na pañcabrahma (Sadyojāta–Īśāna), kabilang ang vaktra-udghāṭana at vaktra-ekīkaraṇa (pag-iisa ng limang mukha). Sa huli, inilalarawan ang mga hakbang ng homa, ang pag-aayos ng nāḍī sa pagitan ng yāgāgni at Śiva, at ang pagtatapos sa mga bali na panloob/panlabas para sa mga Rudra, Mātṛkā, Gaṇa, Yakṣa, Nāga, Graha, Rākṣasa at Kṣetrapāla, na binabawi sa saṃhāra-mudrā para sa pagsasara ng ritwal at paghingi ng kapatawaran.
Verse 1
ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हरहस्ते इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः शिवज्ञानामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः नमेदष्ताङ्गमूर्तये इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ पञ्चसप्ततितमो ऽध्यायः अग्निस्थापनादिविधिः ईश्वर उवाच अर्घपात्रकरो यायादग्न्यागारं सुसंवृतः यागोपकरणं सर्वं दिव्यदृष्ट्या च कल्पयेत्
Dito nagsisimula ang ikapitumpu’t limang kabanata, hinggil sa paraan ng pagtatatag ng banal na apoy at mga kaugnay na ritwal. Wika ng Panginoon (Īśvara): “Taglay sa kamay ang sisidlang arghya, at nasa wastong pagpipigil at pag-iingat ayon sa disiplina ng ritwal, magtungo siya sa santuwaryo ng apoy (agnyāgāra). Ayusin din niya ang lahat ng kasangkapan ng yajña sa pamamagitan ng dalisay at ‘banal’ na pagtuon (ritwal na pinabanal na pag-iisip).”
Verse 2
उदङ्मुखः कुण्डमीक्षेत् प्रओक्षणं ताडनंकुशैः विदध्यादस्त्रमन्त्रेण वर्मणाभ्युक्षणं मतं
Nakaharap sa hilaga, pagmasdan at siyasatin ang kuṇḍa (hukay ng apoy). Isagawa ang prokṣaṇa (pagwiwisik ng banal na tubig) at ang marahang pagtapik/paghampas gamit ang damong kuśa; at sa pamamagitan ng Astra-mantra, gawin ang abhyukṣaṇa (pagwiwisik na panangga) bilang varma, isang “baluting” proteksiyon—ito ang kinikilalang paraan.
Verse 3
खड्गेन खातमुद्धारं पूरणं समतामपि कुर्वीत वर्मणा सेकं कुट्टनन्तु शरात्मना
Ang lupang nahukay ay alisin gamit ang espada; gawin din ang muling pagpuno at pagpapantay. Ang pagwiwisik/pagdidilig ay isagawa sa pamamagitan ng varma (kagamitang panangga), at ang pagdiin o pagpapatigas ng lupa ay gawin gamit ang pamalong tulad ng tangkay ng palaso.
Verse 4
सम्मार्जनं समालेपं कलारूपप्रकल्पनं त्रिसूत्रीपरिधानं च वर्मणाभ्यर्चनं सदा
Laging isagawa: pagwawalis at paglilinis, pagpapahid at pagpapalitada sa pook-ritwal, pag-aayos ng mga anyo at guhit na masining, pagsusuot ng trisūtrī (taling tatlong hibla), at palagiang pagsamba sa pamamagitan ng varma (baluting panangga).
Verse 5
रेखात्रयमुदक् कुर्यादेकां पूर्वाननामधः कुशेन च शिवास्त्रेण यद्वा तासां विपर्ययः
Dapat iguhit ang tatlong guhit gamit ang tubig; ang isa ay ilagay sa ibaba na nakaharap sa silangan. Gawin ito sa pamamagitan ng damong kuśa at sa paggamit ng Śiva-astra (sandatang-mantra ni Śiva); o maaari ring baligtarin ang ayos ng mga guhit na iyon.
Verse 6
वज्रीकरणमन्त्रेण हृदा दर्भैश् चतुष्पथं अक्षपात्रन्ततनुत्रेण विन्यसेद्विष्टरं हृदा
Sa pamamagitan ng mantrang Vajrīkaraṇa (matibay/pananggalang) at ng mantra ng puso (hṛdā), ayusin ang apat-na-daan (hugis-krus) gamit ang damong darbha; at sa mantrang Tatanutra (panakip na proteksiyon), ilagay ang sisidlang akṣa; pagkatapos, sa mantra ng puso, itakda ang luklukan ng ritwal (viṣṭara).
Verse 7
हृदा वागीश्वरीं तत्र ईशामावाह्य पूजयेत् वह्निं सदाश्रयानीतं शुद्धपात्रोपरिस्थितं
Doon, sa pamamagitan ng mantra ng puso, anyayahan at sambahin si Vāgīśvarī (Diyosa ng Pananalita), at anyayahan din si Īśā. Pagkaraan, itatag ang banal na apoy—dinala mula sa pinagmumulang walang patid—na inilalagay sa ibabaw ng dalisay na sisidlan.
Verse 8
क्रव्यादांशं परित्यज्य वीक्षणादिविशोधितं औदर्यं चैन्दवं भौतं एकीकृत्यानलत्रयं
Itakwil ang bahaging kravyāda (tila-laman/di-dalisay), at matapos linisin sa pamamagitan ng masusing pagtingin at kaugnay na mga paraan, pag-isahin ang mga sangkap na may kaugnayan sa pagtunaw—ang bahaging chandrá (malamig, pang-buwan) at ang bahaging bhūta (pang-elemento, pang-mundo)—upang mabuo ang anala-traya, ang “tatlong apoy.”
Verse 9
ॐ हूं वह्निचैतन्याय वह्निवीजेन विन्यसेत् संहितामन्त्रितं वह्निं धेनुमुद्रामृतीकृतं
Isagawa ang nyāsa gamit ang binhi ng apoy (vahni-bīja), na binibigkas: “Oṃ Hūṃ—sa kamalayan ni Agni.” Pagkatapos, itatag si Agni na pinabanal ng mga Saṃhitā-mantra, at gawing tila amṛta (nektar) sa pamamagitan ng Dhenu-mudrā.
Verse 10
रक्षितं हेतिमन्त्रेण कवचेनावगुण्ठितं पूजितन्त्रिः परिभ्राम्य कुण्डस्योर्ध्वं प्रदक्षिणं
Matapos itong pangalagaan sa Heti-mantra at balutin ng kavaca (ritwal na baluting pananggalang), at matapos itong sambahin nang wasto, dapat umikot sa hukay ng apoy/kuṇḍa nang tatlong ulit na nasa kanan ito—isang pradakṣiṇā na paikot nang pakanan sa itaas na gilid ng kuṇḍa.
Verse 11
दिव्यदृष्ट्या विल्प्कयेदिति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः शराणुनेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः शिववीजमिति ध्यात्वा वागीशागर्भगोचरे वागीश्वरेण देवेन क्षिप्यमानं विभावयेत्
Pagkatapos magnilay sa Śiva-bīja (binhing pantig ni Śiva), dapat gunitain—sa saklaw/larangan ni Vāgīśa, ang Panginoon ng Pananalita—na ito’y inihahagis o ipinapadala ng diyos na si Vāgīśvara. (May mga baryanteng pagbasa sa mga manuskrito: “divyadṛṣṭyā …” sa ilan, at “śarāṇunā/śarāṇune …” sa iba.)
Verse 12
भूमिष्ठजानुक्को मन्त्री हृदात्मसम्मुखं क्षिपेत् ततो ऽन्तस्थितवीजस्य नाभिदेशे समूहनं
Nakaluhod sa lupa, ang nagsasagawa ng mantra ay dapat itutok at ipadala (ang mantra/enerhiya) sa puso at sa Ātman (Sarili) na nasa harap niya; pagkatapos, hinggil sa binhing pantig na naitatag sa loob, dapat gawin ang masusing pagtipon/pagpapasiksik sa bahagi ng pusod.
Verse 13
सम्भृतिं परिधानस्य शौचमाचमनं हृदा गर्भाग्नेः पूजनं कृत्वा तद्रक्षार्थं शराणुना
Matapos ihanda nang wasto ang pananamit, magsagawa ng paglilinis ng katawan at ācamana nang may pagtutok ng loob, dapat sambahin ang Garbhāgni (ang itinalagang panloob o pambahay na apoy); at upang ito’y mapangalagaan, isagawa ang gawaing pananggalang gamit ang śarāṇu (tangkay ng tambo o baras ng palaso).
Verse 14
बध्नीयाद्गर्भजं देव्याः ककङ्कणं पाणिपल्लवे गर्भाधानाय सम्पूज्य सद्योजातेन पावकं
Para sa ritong garbhādhāna (paglilihi), dapat itali sa malambot na kamay ng devī (ang asawa) ang kakaṅkaṇa, isang pulseras-anting para sa pagdadalang-tao; matapos ang ganap na pagsamba, dapat dalisayin at italaga ang banal na apoy (pāvaka) sa pamamagitan ng (mantra) Sadyojāta.
Verse 15
ततो हृदयमन्त्रेण जुहुयादाहुतित्रयं पुंसवनाय वामेन तृतीये यासि पूजयेत्
Pagkatapos, sa pamamagitan ng Hṛdaya-mantra, dapat siyang maghandog ng tatlong āhuti sa apoy. Para sa ritong puṃsavana, gamit ang kaliwang kamay/panig, sa ikatlong handog ay dapat niyang sambahin ang inanyayang diyos/śakti, na binibigkas ang “yāsi.”
Verse 16
आहुतित्रितयं दद्याच्छिरसाम्बुकणान्वितं सीमन्तोन्नयनं षष्ठे मासि सम्पूज्य रूपिणा
Dapat siyang maghandog ng tatlong āhuti na may kasamang pagwisik ng mga patak ng tubig sa ulo; at sa ikaanim na buwan, matapos sambahin nang wasto ang diyos na nagkatawang-anyo, isagawa ang sīmantonnayana (ritwal ng paghahati ng buhok ng buntis).
Verse 17
जुहुयादाहुतीस्तिस्रः शिखया शिखयैव तु वक्त्राङ्गकल्पनां कुर्याद्वक्त्रोद्घाटननिष्कृती
Dapat siyang maghandog ng tatlong āhuti; gamit ang liyab—tunay na sa liyab lamang—gawin niya ang itinakdang paglalagay/paggunita para sa bibig at mga sangkap ng katawan. Ito ang niṣkṛti (ritwal ng pagtubos) na tinatawag na vaktra-udghāṭana, ang “pagbubukas ng bibig.”
Verse 18
जातकर्मनृकर्मभ्यां दशमे मासि पूर्ववत् वह्निं सन्धुक्ष्य दर्भाद्यैः स्नानं गर्भमलापहं
Para sa jātakarma at sa mga kasunod na ritwal ng tao, sa ikasampung buwan, gaya ng dati: matapos sindihan ang banal na apoy (vahni), magsagawa ng paliligo gamit ang damong kuśa (darbha) at iba pa—isang paligong nag-aalis ng dumi ng sinapupunan.
Verse 19
सुवर्णबन्धनं देव्या कृतं ध्यात्वा हृदार्चयेत् सद्यःसूतकनाशाय प्रोक्षयेदस्त्रवारिणा
Sa pagninilay na ang Diyosa (Devī) ay pinalamutian ng isang gintong panali, dapat siyang sambahin sa loob, sa puso. Upang agad mapawi ang sūtaka (ritwal na karumihan), iwisik ang tubig na pinabanal sa pamamagitan ng astra-mantra sa sarili/lugar.
Verse 20
कुम्भन्तु वहिरस्त्रेण ताडयेद्वर्मणोक्षयेत् अस्त्रेणोत्तरपूर्वाग्रान्मेखलासु वहिः कुशान्
Dapat niyang hampasin ang sisidlang-tubig ng ritwal (kumbha) sa pamamagitan ng Vahni-astra; saka iwisik ang paglilinis sa mantra ng Varmaṇa (baluting-pananggalang). Sa mantra ng Astra, ilagay ang damong kuśa sa mga pabilog na bigkis (mekhalā) sa labas, na ang mga dulo ay nakaturo sa hilaga at silangan.
Verse 21
ततोन्तस्थितदेवस्य इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शरात्मना इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गन्धाद्यैर् इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः कुण्डन्तु इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः आस्थाप्य स्थापयेत्तेषु हृदा परिधिविस्तरं वक्ताणामस्त्रमन्त्रेण ततो नालापन्नुत्तये
Pagkaraan, matapos maitalaga (ang mga kasangkapang ritwal/mga diyos) sa kani-kanilang lugar, itatag niya—sa pamamagitan ng Hṛdā-mantra—ang lawak ng nakapaligid na hanggahan (paridhi). Pagkatapos nito, sa Astra-mantra, isagawa ang panangga at pagtaboy ng panganib para sa mga tagapagganap (at sa ritwal), upang walang sagabal o kapinsalaan na lumitaw.
Verse 22
समिधिः पञ्च होतव्याः प्रान्ते मूले घृतप्लुताः ब्रह्माणं शङ्करं विष्णुमनन्तञ्च हृदार्चयेत्
Limang patpat na panggatong (samidh) ang dapat ihandog, na pinahiran ng ghee sa dulo at sa ugat. At sa puso (hṛdā), sambahin si Brahmā, si Śaṅkara, si Viṣṇu, at si Ananta.
Verse 23
दूर्वाक्षतैश् च पर्यन्तं परिधिस्थाननुक्रमात् इन्द्रादीशानपर्यन्तान्तान्विष्टरस्थाननुक्रमात्
Gamit ang damong dūrvā at buo-buong bigas (akṣata), dapat niyang (sambahin/markahan) ang palibot na hanggahan nang paikot, ayon sa pagkakasunod ng mga puwesto sa gilid. At ilagay ang mga diyos mula kay Indra hanggang kay Īśāna, ayon sa pagkakasunod ng kanilang mga luklukan (viṣṭara).
Verse 24
अग्नेरभिमुखीभूतान् निजदिक्षु हृदार्चयेत् निवार्य विघ्नसङ्घातं वालकं पालयिष्यथ
Pagharap kay Agni, dapat siyang sumamba nang taos-puso sa mga nararapat na direksiyon na ukol sa kanya. Matapos maitaboy ang karamihan ng mga hadlang, iyong iingatan ang bata.
Verse 25
शैवीमाज्ञाभिमान्तेषां श्रावयेत्तदनन्तरं गृहीत्वा स्रुक्स्रुवावूर्ध्ववदनाधोमुखैः क्रमात्
Pagkaraan, iparinig niya sa mga nakatayo sa paligid ng dambana ang utos-mantra ng Śaiva; at pagkatapos, hawakan ang dalawang sandok—ang sruk at ang sruva—at gamitin ayon sa wastong pagkakasunod, ang isa’y nakaharap ang bunganga paitaas at ang isa’y nakaharap pababa.
Verse 26
प्रताप्याग्नौ त्रिधा दर्भमूलमध्याग्रकैः स्पृशेत् कुशस्पृष्टप्रदेशे तु आत्मविद्याशिवात्मकं
Pagkatapos painitin sa apoy ang damong darbha, dapat niyang hipuin (ang katawan) sa tatlong paraan—sa ugat, sa gitna, at sa dulo. Sa bahaging nahipo ng kuśa, dapat niyang itatag o pagnilayan ang ātma‑vidyā, ang kaalaman sa Sarili na may kalikasan ni Śiva.
Verse 27
क्रमात्तत्त्वत्रयं न्यस्य हां हीं हूं सं रवैः क्रमात् स्रुवि शक्तिं स्रुवे शम्भुं विन्यस्य हृदयाणुना
Pagkatapos, ayon sa wastong pagkakasunod, gawin niya ang nyāsa ng tatlong tattva; at sunod-sunod, sa mga binhing tunog na hāṃ, hīṃ, hūṃ, at saṃ (binibigkas nang may tamang resonansiya), itanim niya si Śakti sa sruva at si Śambhu (Śiva) sa sruk, gamit ang maselang ‘puso’ na mantra bilang prinsipyong nagpapakilos.
Verse 28
त्रिसूत्रीवेष्टितग्रीवो पूजितौ कुसुमादिभिः कुशानामुपरिष्टात्तौ स्थापयित्वा स्वदक्षिणे
Matapos balutan ang ‘leeg’ (ng kagamitang ritwal) ng lubid na may tatlong hibla, at matapos sambahin ang dalawang bagay na iyon sa pamamagitan ng mga bulaklak at iba pa, ilagay ang mga ito sa ibabaw ng damong kuśa, sa sariling kanang panig.
Verse 29
गव्यमाज्यं समादाय वीक्षणादिविशोधितं स्वकां ब्रह्ममयीं मूर्तिं सञ्चिन्त्यादाय तद्घृतं
Pagkuha ng ghee mula sa baka (gavyam ājya) na nalinis sa pamamagitan ng mga gawaing pagpapabanal gaya ng vīkṣaṇa (ritwal na pagtingin/pagsusuri) at iba pa, pagnilayan niya ang ninanais niyang anyo ng sarili na brahmamayī—puspos ng Brahman—at saka kunin ang ghee na iyon para sa ritwal o handog.
Verse 30
कुण्डस्योर्ध्वं हृदावर्त्य भ्रामयित्वाग्निगोचरे पुनर्विष्णुमयीं ध्यात्वा घृतमीशानगोचरे
Pagkatapos iangat (ang kamalayan/enerhiya) mula sa kundā (hukay ng apoy) at iguhit ito sa puso, at paikutin sa saklaw ni Agni, magnilay muli na ang handog ay nilulukuban ni Viṣṇu; saka ihandog ang ghee sa saklaw ni Īśāna (Śiva).
Verse 31
धृत्वादाय कुशाग्रेण स्वाहान्तं शिरसाणुना आस्तीर्येति घ, ङ, चिह्नितपुस्तद्वयपाठः हां ह्रीं ह्रं समिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हूं हां क्रूं समिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः शिरसात्मना इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः जुहुयाद्विष्णवे विन्दुं रुद्ररूपमनन्तरं
Pagkuha nito at paghawak gamit ang dulo ng damong kuśa, ikalat/ilapat ang mantra na nagtatapos sa “svāhā” kasama ang pantig na ‘śiras’ (pantig ng “ulo”). (Sa ilang minarkahang manuskrito: “hāṃ hrīṃ hraṃ”; sa iba: “hūṃ hāṃ krūṃ”; at sa iba pa: “śirasātmanā”.) Pagkaraan, maghandog kay Viṣṇu—bilang ‘bindu’—sa anyo ni Rudra.
Verse 32
भावयन्निजमात्मानं नाभौ धृत्वाप्लवेत्ततः प्रादेशमात्रदर्भाभ्यामङ्गुष्टानामिकाग्रकैः
Sa pagninilay sa sariling Ātman, ituon ang pansin sa pusod; saka isagawa ang ‘plavana’ (pagsasanay ng “paglutang”) gamit ang dalawang talim ng damong darbha na kasinlaki ng isang dangkal, hawak sa dulo sa pagitan ng hinlalaki at dulo ng palasingsingan.
Verse 33
धृताभ्यां सम्मुखं वह्नेरस्त्रेणाप्लवमाचरेत् हृदात्मसम्मुखं तद्वत् कुर्यात् सम्प्लवनन्ततः
Na nakahawak ang dalawang kamay (ayon sa itinakdang paraan), humarap sa apoy at isagawa ang ritong ‘aplava’ sa pamamagitan ng mantra ng sandata (astra). Gayundin, humarap sa sariling puso at panloob na sarili, at pagkatapos ay isagawa ang ‘samplavana’ (ganap na paglusaw/paglaganap na pananggalang).
Verse 34
हृदालब्धदग्धदर्भं शस्त्रक्षेपात् पवितयेत् दीप्तेनापरदर्भेण निवाह्यानेन दीपयेत्
Kung ang darbha (damo) ay nasunog at naging di-karapat-dapat (hal., dahil sa pagdikit/pagkarumihan), dapat itong linisin ayon sa ritwal sa pamamagitan ng pagtatapon nito gamit ang “sandata” (mantra). Pagkatapos, gamit ang isa pang darbha na nagliliyab na, dalhin ito ayon sa itinakdang pamamaraan at sindihan (ang ritwal/apoy).
Verse 35
अस्त्रमन्त्रेण निर्दग्धं वह्नौ दर्भं पुनः क्षिपेत् क्षिप्त्वा घृते कृतग्रन्थिकुशं प्रादेशसम्मितं
Matapos sunugin sa bisa ng Astra-mantra, ihagis muli ang damong darbha sa apoy. Pagkahagis, ilagay sa ghṛta (ghee) ang isang piraso ng damong kuśa na may buhol, na kasinlaki ng isang dangkal ng kamay.
Verse 36
पक्षद्वयमिडादीनां त्रयं चाज्ये विभावयेत् क्रामाद्भागत्रयादाज्यं स्रुवेणादाय होमयेत्
Dapat pag-isipan ang paghahati ng dalawang bahagi para sa iḍā at mga kaugnay na handog, at tatlong bahagi sa loob ng ājya (ghṛta). Pagkaraan, ayon sa wastong pagkakasunod, sumalok ng ghee mula sa tatluhang bahagi gamit ang sruva (kutsarang pang-ritwal) at ihandog sa apoy bilang mga āhuti sa homa.
Verse 37
स्वेत्यग्नौ हा घृते भागं शेषमाज्यं क्षिपेत् क्रमात् ॐ हां अग्नये स्वाहा ॐ हां सोमाय स्वाहा ॐ हां अग्नीषोमाभ्यां स्वाहा उद्घाटनाय नेत्राणां अग्नेर्नेत्रत्रये मुखे
Pagkatapos, sa dalisay/maliwanag na apoy, ihandog ang isang bahagi ng ghṛta. Pagkaraan, ihulog ang natitirang ghee ayon sa pagkakasunod, kasama ang mga mantra: “Oṁ hāṁ, kay Agni, svāhā”; “Oṁ hāṁ, kay Soma, svāhā”; “Oṁ hāṁ, kina Agni at Soma, svāhā”. Ito ay para sa pagbubukas ng mga mata, binibigkas/itinatakda sa mukha, sa tatluhang mata ni Agni.
Verse 38
स्रुवेण घृतपूर्णेन चतुर्थीमाहुतिं यजेत् ॐ हां अग्नये स्विष्टकृते स्वाहा अभिमन्त्र्य षडङ्गेन बोधयेद्धेनुमुद्रया
Gamit ang sruva na punô ng ghṛta, ihandog ang ikaapat na āhuti, na binibigkas: “Oṁ hāṁ—kay Agni bilang Svishṭakṛt: svāhā.” Matapos basbasan sa ṣaḍaṅga (nyāsa/mantra ng anim na bahagi), gisingin/paandarin ang ritwal sa pamamagitan ng Dhenumudrā.
Verse 39
अवगुण्ठ्य तनुत्रेण रक्षेदाज्यं शराणुना हृदाज्यविन्दुविक्षेपात् कुर्यादभ्युक्ष्य शोधनं
Matapos takpan ng pananggalang na tanūtra, ingataning bantayan ang ghṛta sa pamamagitan ng ‘palaso’ (śara). Kung mula sa bahagi ng puso ay may mga patak ng ghee na kumalat, magsagawa ng paglilinis sa pamamagitan ng pagwiwisik (abhyukṣya) ng binasbasang tubig.
Verse 40
वक्त्राभिघारसन्धानां वक्त्रैकीकरणं तथा ॐ हां सद्योजाताय स्वाहा ॐ हां वामदेवाय स्वाहा ॐ हां स्वाहेत्यग्नौ घृते इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः शरात्मनेति ण, चिह्नितपुस्तकपाठः अघोराय स्वाहा ॐ तत्पुरुषाय स्वाहा ॐ हां ईशानाय स्वाहा इत्येकैकघृताहुत्या कुर्याद्वक्त्राभिघारकं
Para sa ritwal na tinatawag na “pagdurugtong ng mga pagpapahid sa bibig” (vaktrābhighāra-sandhāna) at “pagpapaisa ng mga bibig” (vaktra-ekīkaraṇa), dapat maghandog ng ghee sa apoy bilang tig-iisang alay, bawat isa’y may kasamang mga mantra: “Oṃ hāṃ kay Sadyojāta, svāhā”; “Oṃ hāṃ kay Vāmadeva, svāhā”; (may mga baryanteng pagbasa sa ilang minarkahang manuskrito); “kay Aghora, svāhā”; “Oṃ kay Tatpuruṣa, svāhā”; at “Oṃ hāṃ kay Īśāna, svāhā.” Sa mga alay na ghee na isa-isa, isinasagawa ang ritwal ng pagpapahid sa bibig (vaktrābhighāraka).
Verse 41
औं हां सद्योजातवामदेवाभ्यां स्वाहा ॐ हां वामदेवाघोराभ्यां स्वाहा ॐ हां अघोरतत्पुरुषाभ्यां स्वाहा ॐ हां तत्पुरुषेशानाभ्यां स्वाहा इतिवक्त्रानुसन्धानं मन्त्रैर् एभिः क्रमाच्चरेत् अग्रितो गतया वायुं निरृतादिशिवान्तया
“Auṁ hāṃ—svāhā kina Sadyojāta at Vāmadeva; Oṃ hāṃ—svāhā kina Vāmadeva at Aghora; Oṃ hāṃ—svāhā kina Aghora at Tatpuruṣa; Oṃ hāṃ—svāhā kina Tatpuruṣa at Īśāna.” Sa gayon, sa pamamagitan ng mga mantrang ito, isagawa ang sunud-sunod na “pag-uugnay” ng mga Mukha (ni Śiva) (vaktrānusandhāna)—magsimula sa Silangan (Agni) at magpatuloy sa direksiyon ng Hangin; ayon sa pag-ikot ng mga direksiyon, magsimula sa sulok ng Nirṛti at magwakas kay Śiva (Īśāna).
Verse 42
वक्त्राणामेकतां कुर्यात् स्रुवेण घृतघारया ॐ हां सद्योजातवामदेवाघोरतत्पुरुषेशानेभ्यः स्वाहा इतीष्टवक्त्रे वक्त्राणामन्तर्भावस्तदाकृतिः
Sa pamamagitan ng agos ng ghee na ibinubuhos gamit ang sruva (kutsarang panghandog), dapat pag-isahin ang (limang) Mukha, na binibigkas: “Oṃ hāṃ, kina Sadyojāta, Vāmadeva, Aghora, Tatpuruṣa, at Īśāna—svāhā.” Sa gayon, sa ninanais na (pangunahing) Mukha, ang iba pang mga mukha ay nilulon at isinasaloob, na tinatanggap ang mismong anyong iyon.
Verse 43
ईशेन वह्निमभ्यर्च्य दत्वास्त्रेणाहुतित्रयं कुर्यात् सर्वात्मना नाम शिवाग्निस्त्वं हुताशन
Pagkatapos sambahin ang apoy sa pamamagitan ng (Īśāna) mantra, at saka maghandog ng tatlong alay gamit ang Astra-mantra, isagawa ito nang buong pagkatao, na binibigkas: “Sa pangalan, ikaw ay Śivāgni—O Hutāśana (Apoy), tanggapin ang handog.”
Verse 44
हृदार्चितौ विसृष्टाग्नौ पितरौ विधिपूरणीं मूलेन वौषडन्तेन दद्यात् पूर्णां यथाविधि
Matapos sambahin nang taos-puso ang dalawang Pitṛ, at matapos ding pormal na palayain ang banal na apoy ayon sa tuntunin, dapat ihain, ayon sa ritwal, ang “ganap na handog” (pūrṇā) na tumutupad sa gawain, gamit ang mūla-mantra at nagtatapos sa pagbigkas na “vauṣaṭ”.
Verse 45
ततो हृदम्बुजे साङ्गं ससेनं भासुरं परं यजेत् पूर्ववदावाह्य प्रार्थ्याज्ञान्तर्पयेच्छिवं
Pagkaraan nito, sa lotus ng puso, dapat sambahin ang Kataas-taasang Śiva na maningning, kasama ang kanyang mga aṅga (mga kasamang aspekto) at ang kanyang mga pangkat; matapos siyang anyayahan gaya ng dati at manalangin, dapat bigyang-kasiyahan (palubagin) si Śiva sa pamamagitan ng handog na kaalaman.
Verse 46
यागाग्निशिवयोः कृत्वा नाडीसन्धानमात्मना शक्त्या मूलाणुना होमं कुर्यादङ्गैर् दशांशतः
Matapos maisagawa ang pag-uugnay ng mga nāḍī (maseselang daluyan) sa pagitan ng apoy ng handog at ni Śiva, dapat, sa sariling panloob na kapangyarihan (Śakti), isagawa ang homa gamit ang yunit ng pantig ng mūla-mantra; at saka ihandog ang mga aṅga-mantra bilang tig-iisang bahagi sa sampu.
Verse 47
घृतस्य कार्षिको होमः क्षीरस्य मधुनस् तथा शक्तिमात्राहुतिर्दध्नः प्रसृतिः पायस्यतु
Para sa ghee (ghṛta), ang homa ay dapat sa sukat na isang kārṣa; gayundin para sa gatas at pulot. Para sa curd (dadhi), sinasabing ang handog ay śakti-mātra lamang, ibig sabihi’y isang kutsara; at para sa pāyasa (kaning-gatas), ito’y isang prasṛti, sukat ng nakasahod na palad.
Verse 48
यथावत् सर्वभक्षाणां लाजानां मुष्टिसम्मितं खण्डत्रयन्तु मूलानां कलानां स्वप्रमाणतः
Para sa lahat ng pagkaing inihahandog, dapat sundin ang wastong sukat. Para sa lāja (piniritong bigas), ang sukat ay isang dakot; para sa mga ugat (mūla), tatlong piraso; at para sa mga kalā (bahagi o hiwa), ayon sa kani-kanilang itinakdang sukat.
Verse 49
ससेनं भास्करं परमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शासनं भास्करं परमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः शाशनं भास्रं परमिति ङ चिह्नितपुस्तकपाठः शासनं त्र्यक्षरं परमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः ग्रासार्धमात्रमन्नानां सूक्ष्माणि पञ्च होमयेत् इक्षोरापर्विकं मानं लतानामङ्गुलद्वयं
“sasenaṃ bhāskaraṃ param”—ganito ang pagbasa ng minarkahang manuskrito sa resensiyong kha; “śāsanaṃ bhāskaraṃ param”—sa resensiyong ga; “śāśanaṃ bhāsraṃ param”—sa resensiyong ṅa; “śāsanaṃ tryakṣaraṃ param”—sa resensiyong gha. Para sa handog na pagkain, dapat mag-alay ng limang pinong bahagi, bawat isa’y sukat na kalahating subo. Ang sukat para sa tubo ay āparvika; para sa mga baging (lata), dalawang lapad ng daliri.
Verse 50
पुष्पं पत्रं स्वमानेन समिधां तु दशाङ्गुलं चन्द्रचन्दनकाश्मीरकस्तूरीयक्षकर्दमान्
Ang mga bulaklak at mga dahon ay dapat ihandog ayon sa wastong sukat na nakaugalian; ang mga patpat na panggatong para sa homa ay dapat may habang sampung lapad ng daliri; at maaari ring ihandog ang puting sandalwood na gaya ng liwanag ng buwan, saffron, musk, at yakṣa-kardama (mabangong pahid).
Verse 51
कलायसम्मितानेनान् गुग्गुलं वदरास्थिवत् कन्दानामष्टमं भागं जुहुयाद्विधिवत् परं
Kapag ang mga bagay na ito ay sinukat na kasinlaki ng butil ng gisantes, dapat ihandog nang ayon sa tuntunin ang guggulu—na pira-pirasong gaya ng buto ng jujube—at kumuha ng ikawalong bahagi ng mga tuber, isagawa ang alay ayon sa batas-ritwal bilang higit na mainam na paraan.
Verse 52
होमं निर्वर्तयेदेवं ब्रह्मवीजपदैस्ततः घृतेन स्रुचि पूर्णायां निधायाधोमुखं स्रुवं
Sa gayon, dapat isagawa nang wasto ang homa sa pamamagitan ng mga bīja (binhing pantig) at mga salita ng mantra ayon sa Brahmanikong tradisyon; at kapag napuno ng ghee ang sruc, ilagay ang sruva na nakaharap pababa.
Verse 53
स्रुगग्रे पुष्पमारोप्य पश्चाद्वामेन पाणिना पुनः सव्येन तौ धृत्वा शङ्खसन्निभमुद्रया
Pagkatapos ilagay ang isang bulaklak sa dulo ng sruva, saka ito hawakan sa kaliwang kamay; at muli, hawakan ang dalawang kasangkapang ritwal sa kanang kamay, sa pamamagitan ng mudrā na kahawig ng banal na kabibe (shankha).
Verse 54
समुद्गतो अर्धकायश् च समपादः समित्थितः नाभौ तन्मूलमाधाय स्रुगग्रव्यग्रलोचनः
Iangat ang sarili hanggang kalahati ng katawan, tumayong matatag na pantay ang dalawang paa at maging hindi matinag; ilagay ang ugat nito sa pusod, at ituon ang masidhing tingin sa dulo ng sruva.
Verse 55
ब्रह्मादिकारणात्यागाद्विनिःसृत्य सुषुम्णया वामस्तनान्तमानीय तयोर्मूलमतन्द्रितः
Matapos umurong mula sa mga sentrong sanhi gaya ni Brahmā at iba pa, at lumabas sa daluyang Suṣumṇā, dalhin ang agos ng buhay na iyon hanggang sa dulo ng kaliwang dibdib; saka, sa patuloy na pagbabantay, ituon ang isip sa ugat ng magkaparis (mga banayad na daluyan/sentro).
Verse 56
मूलमन्त्रमविस्पष्टं वौषडन्तं समुच्चरेत् तदग्नौ जुहुयादाज्यं यवसम्मितधारया
Bigkasin ang mūla-mantra nang mahina at hindi masyadong malakas, at tapusin sa pagbigkas na “vauṣaṭ”; saka, sa apoy na iyon, maghandog ng ghee bilang isang agos na sinukat na kasinglaki ng butil ng sebada.
Verse 57
आचामं चन्दनं दत्वा ताम्बूलप्रभृतीनपि भक्त्या तद्भूतिमावन्द्य विदध्यात्प्रणतिं परां
Pagkatapos maghandog ng tubig na ācāmana at paste ng sandalwood, at pati ng nganga (betel) at mga katulad, dapat—sa debosyon—sambahin ang banal na ningning at kamahalan na iyon, at isagawa ang pinakamataas na pagpapatirapa.
Verse 58
ततो वह्निं समभ्यर्च्य पडन्तास्त्रेण संवरान् संहारमुद्रयाहृत्य क्षमस्वेत्यभिधाय च
Pagkaraan, matapos sambahin nang wasto si Agni, dapat bakuran at tiyakin ang paligid sa pamamagitan ng Paḍantāstra; saka, isagawa ang Saṃhāra-mudrā (kumpas ng pag-urong/pagsasara), at banggitin, “Patawarin (mo ako),” at tapusin.
Verse 59
भासुरान् परिधीस्तांश् च पूरकेण हृदाणुना विनिःसृत्य स्वपृष्टया इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः विनिःसृत्य स्वपुष्टया इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः भास्वरानिति ख, ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः हृदात्मनेति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः श्रद्धया परयात्मीये स्थापयेत हृदम्बुजे
Sa pamamagitan ng pūraka (paglanghap), ilabas ang mga maningning na singsing na iyon mula sa banayad na atom sa puso; pagkatapos, sa sariling nakatuong kamalayan at may dakilang pananampalataya, itatag ang mga iyon sa lotus ng puso, sa Kataas-taasang Sarili (parayātmīya).
Verse 60
सर्वपाकाग्रमादाय कृत्वा मण्डलकद्वयं अन्तर्वहिर्बलिं दद्यादाग्नेय्यां कुण्डसन्निधौ
Kunin ang pinakapangunahing bahagi mula sa lahat ng nilutong pagkain, at matapos gawin ang dalawang bilog na mandala ng ritwal, dapat ihandog ang bali—sa loob at sa labas—sa panig na timog-silangan (Agneya), malapit sa hukay ng apoy (kuṇḍa).
Verse 61
ॐ हां रुद्रेभ्यः स्वाहा पूर्वे मातृभ्यो दक्षिणे तथा वारुणे हां गणेभ्यश् च स्वाहा तेभ्यस्त्वयं बलिः
“Oṃ. ‘Hāṃ’—para sa mga Rudra, svāhā. Para sa mga Ina (Mātṛ) sa silangan, at gayundin (sa mga Ina) sa timog. Sa panig ni Varuṇa, ‘Hāṃ’—para sa mga Gaṇa, svāhā. Para sa kanila, ito ang handog na bali.”
Verse 62
उत्तरे हाञ्च यक्षेभ्य ईशाने हां ग्रहेभ्य उ अग्नौ हामसुरेभ्यश् च रक्षोभ्यो नैरृते बलिः
Sa hilaga, dapat ihandog ang bali na may bigkas na “hāñ” para sa mga Yakṣa; sa hilagang-silangan (Īśāna), na may “hāṃ” para sa mga Graha; sa panig ni Agni (timog-silangan), na may “hām” para sa mga Asura; at sa timog-kanluran (Nairṛta), ang bali ay para sa mga Rākṣasa.
Verse 63
वायव्ये हाञ्च नागेभ्यो नक्षत्रेभ्यश् च मध्यतः हां राशिभ्यः स्वाहा वह्नौ विश्वेभ्यो नैरृते यथा
Sa hilagang-kanluran (Vāyavya), dapat maghandog (kasabay ng pantig) “hāñ” para sa mga Nāga; at mula sa gitna, maghandog para sa mga Nakṣatra. Sa “hāṃ”, gawin ang oblation para sa mga Rāśi, na binibigkas ang “svāhā” at inihuhulog sa apoy. Gayundin, sa timog-kanluran (Nairṛta), (maghandog) para sa mga Viśvedevas.
Verse 64
वारुण्यां क्षेत्रपालाय अन्तर्बलिरुदाहृतः द्वितीये मण्डले वाह्ये इन्द्यायाग्नियमाय च
Sa panig ni Varuṇa, ang panloob na handog (antar-bali) ay itinakda para sa Tagapagbantay ng Lupain (Kṣetrapāla). Sa ikalawang mandala, ang panlabas na bilog, ang mga handog ay dapat gawin para kay Indra, kay Agni, at gayundin kay Yama.
Verse 65
नैरृताय जलेशाय वायवे धनरक्षिणे ईशानाय च पूर्वादौ हीशाने ब्रह्मणे नमः
Pagpupugay sa tagapagbantay ng timog-kanluran (Nairṛta), sa Panginoon ng mga tubig (Jaleśa), kay Vāyu, sa tagapangalaga ng kayamanan, at kay Īśāna; at sa silangan at iba pang dako, pagpupugay kay Brahmā sa direksiyong Īśāna (hilagang-silangan).
Verse 66
नैरृते विष्णवे स्वाहा वायसादेर्वहिर्बलिः बलिद्वयगतान्मन्त्रान् संहारमुद्रयाअत्मनि
Sa timog-kanluran (nairṛta), maghandog ng oblation sa mantra: “kay Viṣṇu, svāhā,” at maglagay ng panlabas na bali na alay para sa mga uwak at katulad nito. Pagkaraan, ang mga mantrang ginamit sa dalawang bali ay dapat bawiin pabalik sa sarili sa pamamagitan ng Saṃhāra-mudrā (kilos ng pag-urong).
It emphasizes layered protection and correctness-by-sequence: kuṇḍa preparation (lines, leveling, plastering), mantra-based armoring (astra/varma/kavaca), precise nyāsa with bīja-syllables, and calibrated oblation counts and measures (e.g., threefold and fourth oblations; kārṣa/prasṛti units).
It converts external ritual into internal sādhana by linking Agni with Śiva through nāḍī-sandhāna, requiring visualization, heart-centered worship (hṛdā), and withdrawal (saṃhāra) so that technical homa becomes a discipline of purification, concentration, and Śiva-oriented realization.