Adhyaya 73
Vastu-Pratishtha & Isana-kalpaAdhyaya 7317 Verses

Adhyaya 73

अध्याय ७३: सूर्यपूजाविधिः (Sūrya-pūjā-vidhi — The Procedure for Sun-Worship)

Itinuturo ng kabanatang ito ang isang maayos na Sūrya-upāsanā sa estilo ng ritwal na Īśāna-kalpa, na binibigyang-diin ang nyāsa, paglalagay ng mga bīja-mantra sa mga bahagi ng katawan, mga mudrā, at patong-patong na pag-iingat (rakṣā/avaguṇṭhana). Nagsisimula ang pamamaraan sa mga paglalagak na nagpapabanal sa kamay at mga sangkap ng katawan at sa pagninilay na may pagkakakilanlan: “Ako si Sūrya, na binubuo ng liwanag,” at sinusundan ng arghya bilang pangunahing handog ng paggalang. Inihahanda ang pulang marka/diagram at sinasamba bilang sentrong-lunan ng ritwal; winawisikan ang mga sangkap, at isinasagawa ang pagsamba na nakaharap sa silangan. Lumalawak ang ritwal sa pagmamapa ng espasyo at proteksiyon: sinasamba si Gaṇeśa sa mga itinakdang punto, pinararangalan ang Guru sa apoy, at itinatatag ang gitnang pedestal/ulukang-upuan para sa anyong solar. Pinupuno ang lotus-mandala ng mga solar bīja at śakti (rāṃ, rīṃ, raṃ, rūṃ, reṃ, raiṃ; roṃ, rauṃ), at nagtatapos sa paglalagak ng ṣaḍakṣara na anyo ni Sūrya sa arkāsana. Kasama ang mga mantra ng pag-anyaya (kabilang ang “Hrāṃ Hrīṃ Saḥ”) at ang vimba-, padma-, bilva-mudrā; isinasagawa ang aṅga-nyāsa (puso, ulo, śikhā, kavaca, netra, astra) na may pagtatalaga sa mga direksiyon. Isinasama rin ang pagyukod sa mga planeta sa pamamagitan ng bīja-pagsamba (Soma, Budha, Bṛhaspati, Śukra; pati Mars, Saturn, Rāhu, Ketu). Nagtatapos sa japa, arghya, stuti, pormal na paghingi ng kapatawaran, banayad na pag-urong/pagtipon (saṃhāriṇī upasaṃskṛti), at pahayag na sa pamamagitan ni Ravi nagiging mabisa ang japa, dhyāna, at homa.

Shlokas

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये स्नानादिविधिर्नाम द्विसप्ततितमो ऽध्यायः अथ त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः सूर्यपूजाविधिः ईश्वर उवाच वक्ष्ये सूर्यार्चनं स्कन्द कराङ्गन्यासपूर्वकं अहं तेजोमयः सूर्य इति ध्यात्वार्घ्यमर्चयेत्

Sa gayon, sa Agni Purāṇa, nagwakas ang ikapitumpu’t dalawang kabanata na pinamagatang “Mga Alituntunin sa Pagligo at Kaugnay na mga Rito.” Ngayon ay nagsisimula ang ikapitumpu’t tatlong kabanata: “Pamamaraan ng Pagsamba sa Araw.” Sinabi ng Panginoon: “Ituturo ko ang pagsamba kay Sūrya, O Skanda, na nauuna sa nyāsa—ang banal na paglalagay sa mga kamay at mga sangkap ng katawan. Sa pagninilay, ‘Ako si Sūrya, na binubuo ng liwanag,’ dapat siyang sumamba sa pamamagitan ng pag-aalay ng arghya (tubig na paggalang).”

Verse 2

पूरयेद्रक्तवर्णेन ललाटाकृष्टविन्दुना तं संपूज्य रवेरङ्गैः कृत्वा रक्षावगुण्ठनं

Dapat niyang punuin (ang itinakdang puwesto/diagram) ng pulang kulay, gamit ang isang tuldok na iginuhit mula sa noo; saka, matapos sambahin ang tandang iyon sa pamamagitan ng mga handog na bumubuo sa mga aṅga ng Araw, isagawa niya ang ritong panangga at pagtabing (rakṣā-avagunṭhana).

Verse 3

सम्प्रोक्ष्य तज्जलैर् द्रव्यं पूर्वास्यो भानुमर्चयेत् ॐ अं हृद्वीजादि सर्वत्र पूजनं दण्डिपिङ्गलौ

Pagkatapos wisikan ng tubig na iyon ang mga sangkap ng ritwal, humarap sa silangan at sambahin ang Araw. Isagawa ang pagsamba sa lahat ng dako na nagsisimula sa binhing-puso (hṛd-bīja): “Oṃ aṃ”; at sambahin din sina Daṇḍin at Piṅgala (mga kasamang diyos).

Verse 4

द्वारि दक्षे वामपार्श्वे ईशाने अं गणाय च अग्नौ गुरुं पीठमध्ये प्रभूतं चासनं यजेत्

Sa may pintuan sa kanan, sa kaliwa, at sa hilagang-silangan (Īśāna), sambahin si Gaṇeśa sa pantig na “aṃ”; sa lugar ng apoy (agni) sambahin ang Guru; at sa gitna ng pīṭha sambahin ang Makapangyarihan, kasama ang kaniyang āsana (luklukan).

Verse 5

अग्न्यादौ विमलं सारमाराध्यं परमं सुखं सितरक्तपीतनीलवर्णान् सिंहनिभान् यजेत्

Simula kay Agni, dapat sambahin ang dalisay at pangunahing prinsipyo—karapat-dapat pag-ukulan ng aradhana at nagdudulot ng pinakamataas na kaligayahan—sa mga anyong puti, pula, dilaw, at bughaw, na may anyong tulad ng leon.

Verse 6

पद्ममध्ये रां च दीप्तां रीं सूक्ष्मां रं जयांक्रमात् रूं भद्रां रें विभूतीश् च विमलां रैममोघया

Sa gitna ng lotus, ilagay ang bīja na rāṃ bilang Kapangyarihang Nagliliwanag, ang rīṃ bilang Kapangyarihang Pinong-pinong; at saka, ayon sa wastong pagkakasunod, ang raṃ bilang Kapangyarihang Mapagtagumpay; kasunod ang rūṃ bilang Kapangyarihang Mapalad; ang reṃ bilang Kapangyarihang Panginoon ng mga Pagpapakita; at sa huli ang raiṃ bilang Kapangyarihang Walang Dungis at Di-Nabibigo.

Verse 7

रों रौं विद्युता शक्तिं पूर्वाद्याः सर्वतोमुखाः ॐ हां हृद्वीजादीति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः रुं जयां क्रमादिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः रं मध्ये अर्कासनं स्यात् सूर्यमूर्तिं षडक्षरं

Sa mga pantig na roṃ at rauṃ, itatag ang Vidyut-Śakti, ang Kapangyarihang Kidlat. Mula sa silangan, gawin ang paglalagay na ang mga mukha ay nakaharap sa lahat ng direksiyon. (Ayon sa isang minarkahang pagbasa ng manuskrito: “oṃ hāṃ—simula sa binhi ng puso (hṛd-bīja)”; at sa isa pang minarkahang pagbasa: “ruṃ—ilagay si Jayā ayon sa pagkakasunod”.) Sa gitna, sa raṃ, nararapat ang arkāsana, ang luklukan ni Arka; doon itatag ang anyong solar na may anim na pantig (ṣaḍakṣara Sūrya-mūrti).

Verse 8

ॐ हं खं खोल्कयेति यजेदावाह्य भास्करं ललाटाकृष्टमञ्जल्यां ध्यात्वा रक्तं न्यसेद्रविं

Sa pagbigkas ng “Oṁ haṁ khaṁ kholkaye”, dapat sumamba matapos anyayahan si Bhāskara (Araw). Itaas ang magkadikit na palad hanggang noo, magnilay kay Ravi (Araw) bilang pula, at isagawa ang nyāsa, ang ritwal na paglalagay/pagpapatatag ng mantra o diyos ng Araw.

Verse 9

ह्रां ह्रीं सः सूर्याय नमो मुद्रयावाहनादिकं विधाय प्रीतये विम्बमुद्रां गन्धादिकं ददेत्

Sa pagbigkas ng “Hrāṃ Hrīṃ Saḥ—pagpupugay kay Sūrya”, isagawa ang mga paunang gawain na nagsisimula sa pag-anyaya sa pamamagitan ng itinakdang mudrā. Upang ikasiya ng diyos, ipakita ang vimba-mudrā at maghandog ng pabango at iba pang karaniwang upacāra.

Verse 10

पद्ममुद्रां बिल्वमुद्रां प्रदर्श्याग्नौ हृदीरितं ॐ आं हृदयाय नमः अर्काय शिरसे तथा

Matapos ipakita ang Padma-mudrā (Lotus Mudrā) at Bilva-mudrā, dapat bigkasin sa ibabaw ni Agni (ang banal na apoy) ang mantra ng puso: “Oṃ āṃ—pagpupugay sa Puso,” at gayundin ang mantra ng ulo: “kay Arka—pagpupugay sa Ulo.”

Verse 11

भूर्भुवः स्वः सुरेशाय शिखायै नैरृते यजेत् हुं कवचाय वायव्ये हां नेत्रायेति मध्यतः

Dapat sambahin/italaga (nyāsa) ang “bhūr bhuvaḥ svaḥ” sa Panginoon ng mga diyos bilang Śikhā (tuktok na bunton ng buhok) sa timog-kanluran (Nairṛta); ang “huṁ” bilang Kavaca (baluting pananggalang) sa hilagang-kanluran (Vāyavya); at ang “hāṁ” bilang Netra (mantra ng mata) sa gitna.

Verse 12

वः अस्त्रायेति पूर्वादौ ततो मुद्राः प्रदर्शयेत् धेनुमुद्रा हृदादीनां गोविषाणा च नेत्रयोः

Una, simula sa silangan, dapat ilapat ang pananggalang na pormula na “vaḥ astrāya”; pagkatapos ay ipakita ang mga mudrā ng ritwal. Ang Dhenumudrā ay ilalapat sa puso at sa iba pang mahahalagang paglalagyan (nyāsa), at ang Govīṣāṇā-mudrā naman sa mga mata.

Verse 13

अस्त्रस्य त्रासनी योज्या ग्रहणां च नमस्क्रिया सों सोमं बुं बुधं वृञ्च जीवं भं भार्गवं यजेत्

Para sa astra (sandatang-mantra), dapat gamitin ang trāsanī na ritong panangga at pagtaboy; at para sa mga planeta, isagawa ang ritwal ng pagpupugay. Sambahin si Soma sa “soṃ”, si Budha sa “buṃ”, si Bṛhaspati (Jīva) sa “vṛñ”, at si Bhārgava (Śukra) sa “bhaṃ”.

Verse 14

दले पूर्वादिके ऽग्न्यादौ अं भौमं शं शनैश् चरं रं राहुं कें केतवे च गन्धाद्यैश् च खखोल्कया

Sa talulot (dala) na nasa silangan at sa iba pang talulot—simula sa timog-silangan (bahagi ni Agni)—dapat ilagay sa nyāsa ang mga bīja: “aṁ” para kay Bhauma (Mars), “śaṁ” para kay Śanaiścara (Saturn), “raṁ” para kay Rāhu, at “keṁ” para kay Ketu; at sambahin sila sa pabango at iba pang handog, kalakip ang pormulang “khakholkā”.

Verse 15

मूलं जप्त्वार्घ्यपात्राम्बु दत्वा सूर्याय संस्तुतिः नत्वा पराङ्मुखञ्चार्कं क्षमस्वेति ततो वदेत्

Matapos bigkasin ang mūla-mantra at ihandog ang tubig mula sa sisidlang arghya kay Sūrya, dapat magpahayag ng himno ng papuri sa kanya; saka yumukod at tumalikod kay Arka (ang Araw), at pagkatapos ay sabihin: “Patawarin mo ako.”

Verse 16

शराणुना फडन्तेन समाहत्याणुसंहृतिं भां नेत्रायेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः पराङ्मुखञ्चार्घ्यमिति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः शवानुना फडन्तेन समाहृत्यानुसंहतिमिति ख, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः शवाणुना फडन्तेन समहत्यार्थं संहतिमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः हृत्पद्मे शिवसूर्येतिसंहारिण्योपसंस्कृतिं

Sa pagwasak sa maselang hadlang sa pamamagitan ng mantra ng sandata na nagtatapos sa “phaḍ”, isagawa ang aṇu-saṃhṛti (maselang pag-urong/pag-ipit). Sa isang salin: bigkasin ang “bhāṃ, sa Mata (netra)!”; sa iba: “Maghandog ng arghya habang nakatalikod.” Sa isa pang pagbasa: “Tipunin sa pamamagitan ng śavāṇu-mantra na nagtatapos sa ‘phaḍ’, at isagawa ang maselang pag-ipit.” Kaya, sa lotus ng puso, ganapin ang pangwakas na pagpapabanal (upasaṃskṛti) ng saṃhāriṇī (pamamaraang pag-urong/paglusaw) sa pormulang “Śiva–Sūrya …”.

Verse 17

योजयेत्तेजश् चण्डाय रविनिर्माल्यमर्पयेत् अभ्यर्च्यैशे जपाद्ध्यानाद्धोमात्सर्वं रवेर्भवेत्

Dapat pag-isahin ang sariling tejas (ningning) kay Caṇḍa (mabangis na anyo ng Araw) at ihandog kay Ravi ang mga kuwintas ng bulaklak at mga nalalabing handog na inialay kay Ravi. Matapos sambahin ang Panginoon, sa pamamagitan ng japa, dhyāna, at homa—ang lahat ay nagaganap sa pamamagitan ni Ravi (ang Araw).

Frequently Asked Questions

A tightly sequenced ritual technology: kara-aṅga-nyāsa, lotus-mandala bīja placement (rāṃ–raiṃ plus roṃ/rauṃ), installation of the ṣaḍakṣara Sūrya-mūrti on the arkāsana, and aṅga-nyāsa with directional assignments (śikhā in the south-west, kavaca in the north-west, netra in the centre, astra from the east).

By coupling identity-meditation (“I am Sūrya, made of radiance”) with disciplined mantra, mudrā, and protective rites, it frames external worship as an internalization of solar consciousness—purifying attention, regulating ritual space, and aligning bhakti with yogic transformation toward dharma and higher realization.

Yes. It prescribes graha-namaskriyā and bīja worship for key planets (Soma, Budha, Bṛhaspati, Śukra; plus Mars, Saturn, Rāhu, Ketu), presenting the solar rite as cosmically comprehensive—harmonizing luminary and planetary forces within a single liturgical architecture.