Adhyaya 71
Gaṇeśa-pūjā-vidhiḥ (The Procedure for Worship of Gaṇeśa)
Sa konteksto ng Vāstu-Pratiṣṭhā at Īśāna-kalpa, inilalahad ni Īśvara ang pamamaraang pagsamba kay Gaṇeśa upang makamit ang nirvighnatā (kalayaan sa mga hadlang) bago isagawa ang mahahalagang ritwal. Nagsisimula ito sa mantra-nyāsa, paglalagay ng mga epithets ni Gaṇapati sa mga bahagi ng katawan (hṛdaya, śiras, śikhā, varma, netra, astra) upang gawing banal ang katawan ng nagsasagawa bilang kasangkapang pang-ritwal. Pagkatapos ay pinalalawak sa pagsambang nakasentro sa maṇḍala: kasama ang Gaṇa, ang Guru at pādukā, Śakti at Ananta, Dharma, at ang mga patong ng diyagram (kabilang ang pangunahing “bone-circle” at mga takip sa itaas/ibaba), na nag-uugnay sa linya ng pagtuturo, kapangyarihan, kosmikong pagsuporta, at kaayusan. Inaanyayahan ang mga anyo ng Diyosa—Padmakarṇikā-bījā, Jvālinī, Nandayā, Sūryeśā, Kāmarūpā, Udayā, Kāmavartinī—kasunod ang mga tala sa pagkakaibang-bersyon ng teksto at maikling pagtutugma ng bīja-ponema sa mga tungkulin ng mga elemento para sa paghahanda ng ritwal. Nagtatapos ang kabanata sa Gaṇapati gāyatrī at litanya ng mga pangalan ni Gaṇeśa, na binibigyang-diin Siya bilang Vighnanāśaka para sa matagumpay na pratiṣṭhā at katuparang dharmiko.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमाहापुराणे आग्नेये पादपारामप्रतिष्ठाकथनं नाम सप्ततितमो ऽध्यायः अथ एकसप्ततितमो ऽध्यायः गणेशपूजाविधिः ऐश्वर उवाच गणपूजां प्रवक्ष्यामि निर्विघ्नामखिलार्थदां गणाय स्वाहा हृदयमेकदंष्ट्राय वै शिरः
Sa gayon, sa Agni Purāṇa sa loob ng Sinaunang Mahāpurāṇa, nagtatapos ang ikapitumpung kabanata na pinamagatang “Paglalahad ng pagtatatag ng sukdulang kalagayan sa pamamagitan ng ‘pāda-pārāma-pratiṣṭhā’.” Ngayon ay nagsisimula ang ikapitumpu’t isang kabanata: “Pamamaraan ng pagsamba kay Gaṇeśa.” Sinabi ni Īśvara: “Ilalahad ko ang pagsamba kay Gaṇa (Gaṇeśa), na nag-aalis ng mga hadlang at nagbibigay ng lahat ng layunin. (Isagawa ang nyāsa:) ‘Kay Gaṇa, svāhā’—ito ang puso; ‘kay Ekadaṃṣṭra (May Isang Pangil)’—ito ang ulo.”
Verse 2
गजकर्णिने च शिखा गजवक्त्राय वर्म च महोदराय स्वदन्तहस्तायाक्षि तथास्त्रकम्
Para sa “Gajakarṇin” (may taingang-elepante), italaga ang śikhā (tuktok na bunton ng buhok). Para sa “Gajavaktra” (may mukhang-elepante), italaga ang varma (baluting panangga). Para sa “Mahodara” (malaking tiyan), italaga ang akṣi (mga mata); at gayundin, italaga ang astra (mantra ng sandata) para sa “Svadantahasta” (yaong may kamay na may hawak sa sariling pangil).
Verse 3
गणो गुरुः पादुका च शक्त्यनन्तौ च धर्मकः मुख्यास्थिमण्डलं चाधश्चोर्ध्वच्छदनमर्चयेत्
Dapat sambahin ayon sa wastong pagkakasunod: ang Gaṇa, ang Guru, ang pādukā (sandalyas ng Guru), ang Śakti at Ananta, ang Dharma, ang pangunahing bilog ng mga buto ng maṇḍala (mukhya-asthi-maṇḍala), at pati ang mga pantakip sa ibaba at sa itaas.
Verse 4
पद्मकर्णिकवीजांश् च ज्वालिनीं नन्दयार्चयेत् सूर्येशा कामरूपा च उदया कामवर्तिनी
Sambahin ang Diyosa bilang Padmakarṇikā-bījā (binhi-mantra), at bilang Jvālinī (ang nagliliyab); at sambahin din bilang Nandayā, Sūryeśā, Kāmarūpā, Udayā, at Kāmavartinī.
Verse 5
निर्विघ्नां पापनाशिनीमिति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः बलकर्णिने चेति ख, ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः महोदराये दण्डहस्तायाक्षि इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मुख्यास्तिमण्डलमिति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः सत्यां च विघ्ननाशा च आसनं गन्धमृत्तिका यं शोषा रं च दहनं प्लवो लं वं तथामृतम्
“(Siya ay) walang hadlang at tagapuksa ng kasalanan”—ganyan ang pagbasa ng dalawang minarkahang manuskrito. “At (siya ay) para kay Balakarṇa”—ganyan ang pagbasa ng mga minarkahang manuskrito (kha, ga, gha, ṅa). “Para kay Mahodara, para sa may hawak ng tungkod (daṇḍahasta), (at bilang) ang Mata”—ganyan ang pagbasa ng minarkahang manuskritong ṅa. “Ang pangunahing maṇḍala ng mga buto (mukhya-asthi-maṇḍala)”—ganyan ang pagbasa ng dalawang minarkahang manuskrito (kha, ṅa). At (siya ay) “Satyā” at “Vighna-nāśā” (tagapag-alis ng balakid). Ang āsana (upuan) ay mabangong lupa/luwad; “yaṃ” ay pagpapatuyo (śoṣaṇa); “raṃ” ay pagsusunog (dahana); “laṃ” ay paglutang (plava); “vaṃ” ay amṛta (ambrosiya).
Verse 6
लम्बोदराय विद्महे महोदराय धीमहि तन्नो दन्ती प्रचोदयात् गणपतिर्गणाधिपो गणेशो गणनायकः गणक्रीडो वक्रतुण्ड एकदंष्ट्रो महोदरः
Nakikilala at iginagalang namin ang Lambodara (may nakalaylay na tiyan); minumuni-muni namin ang Mahodara, ang Panginoong malaki ang tiyan. Nawa’y ang Dantī (may pangil/ngipin ng elepante) na iyon ang mag-udyok at magpaliwanag sa amin. Siya ang Gaṇapati, Gaṇādhipa, Gaṇeśa, Gaṇanāyaka; ang naglalaro sa gitna ng mga gaṇa (gaṇa-krīḍa); Vakratuṇḍa (baluktot ang nguso/trunk); Ekadaṃṣṭra (iisang pangil); Mahodara (malaking tiyan).
Verse 7
गजवक्त्रो लम्बुक क्षिर्विकटो विघ्ननाशनः धूम्रवर्णा महेन्द्राद्याः पूज्या गणपतेः स्मृताः
May mukhang elepante, may malaking tiyan, (Kṣirvi) ang kakila-kilabot, ang tagapagwasak ng mga hadlang, may kulay-usok—ang mga ito at iba pang anyo/pangalan na nagsisimula kay Mahendra ay inaalala bilang mga kagalang-galang na pangalan/anyo ni Panginoong Gaṇapati, karapat-dapat sambahin.
Frequently Asked Questions
The chapter emphasizes mantra-nyāsa with precise deity-epithet assignments to bodily loci (heart, head, crown-tuft, armor, eyes, weapon-mantra), followed by a structured mandala worship order (Gaṇa, Guru/pādukā, Śakti, Ananta, Dharma, and diagrammatic layers).
By foregrounding Gaṇeśa as Vighnanāśaka, it frames technical ritual correctness as a discipline of purification and dharmic alignment, ensuring that Vāstu-Pratiṣṭhā proceeds with auspiciousness while cultivating devotion, lineage-respect (guru), and inner steadiness through nyāsa and mantra.
A Gaṇapati gāyatrī is given: “लम्बोदराय विद्महे महोदराय धीमहि तन्नो दन्ती प्रचोदयात्”, positioning Gaṇeśa as the meditated deity who impels insight and successful completion of rites.