Adhyaya 49

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये चतुर्विंशतिमूर्तिस्तोत्रं नाम अष्टाचत्वारिंशो ऽध्यायः अथोनपञ्चाशो ऽध्यायः मत्स्यादिलक्षणवर्णनं भगवानुवाच दशावतारं मत्स्यादिलक्षणं प्रवदामि ते मत्स्याकारस्तु मत्स्यः स्यात् कूर्मः कार्माकृलिर्भवेत्

Sa gayon, sa Agni Purāṇa, nagwakas ang ika-48 kabanata na pinamagatang “Himno sa Dalawampu’t Apat na Anyo.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-49 kabanata: “Paglalarawan ng mga katangian ni Matsya at ng iba pang (pagkakatawang-tao).” Wika ng Mapalad na Panginoon: “Sasabihin ko sa iyo ang mga katangian ng sampung avatāra, simula kay Matsya. Ang may anyong isda ay tinatawag na Matsya; ang avatāra na Kūrma ay may anyong pagong.”

Verse 2

शङ्खपद्मी इति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः नराङ्गो वाथ कर्तव्यो भूवराहो गदादिभृत् दक्षिणे वामके शङ्खं लक्ष्मीर्वा पद्ममेव वा

Ayon sa pagbasa ng dalawang minarkahang manuskrito (ga at ṅa), ang pangalan ay “Śaṅkha-padmī.” Ang anyo ay dapat likhain na may katawang-tao, o bilang Varāha—ang Baboy-Ramo na sumasalo sa Daigdig—na may hawak na pamalo (gada) at iba pang sagisag. Sa kanang kamay at sa kaliwa, hawak ang kabibe (śaṅkha); at naroon si Lakṣmī, o kung hindi, isang lotus lamang.

Verse 3

श्रीवामकूर्परस्था तु क्ष्मानन्तौ चरणानुगौ वराहस्थापनाद्राज्यं भवाब्धितरणं भवेत्

Si Śrī (Lakṣmī) ay dapat ilagay sa kaliwang siko; si Kṣmā (Daigdig) at si Ananta ay dapat ipakitang sumusunod at naglilingkod sa paanan. Sa paglalagak ng gayong anyong Varāha, nakakamit ang kapangyarihang panghari, at nagiging daan ito upang matawid ang karagatan ng pag-iral sa sanlibutan (saṃsāra).

Verse 4

नरसिंहो विवृत्तास्यो वामोरुक्षतदानवः तद्वक्षो दारयन्माली स्फुरच्चक्रगदाधरः

Si Narasiṃha, na nakabuka nang maluwang ang bibig, ay pinabagsak ang demonyo sa pamamagitan ng kaliwang hita; may suot na garland, pinunit niya ang dibdib nito habang tangan ang kumikislap na cakra at ang pamalo (gada).

Verse 5

छत्री दण्डी वामनः स्यादथवा स्याच्चतुर्भुजः रामश्चापेषुहस्तः स्यात् कड्गी परशुनान्वितः

Si Vāmana ay dapat ilarawan na may payong (chatra) at tungkod (daṇḍa), bilang isang pandak; o kaya’y bilang apat ang bisig. Si Rāma ay dapat ipakitang may busog at mga palaso sa kamay; (maaari ring) may dalang espada at may kasamang palakol (paraśu).

Verse 6

रामश्चापी शरी खड्गी शङ्खी वा द्विभुजः स्मृतः गदालाङ्गलधारी च रामो वाथ चतुर्भुजः

Si Rāma ay inaalala ring may dalawang bisig (dvibhuja), may hawak na busog, mga palaso, espada, o kabibe (śaṅkha). Bilang ibang anyo, maaari rin siyang apat ang bisig (caturbhuja), na may hawak ding pamalo (gada) at araro (lāṅgala).

Verse 7

वामोर्ध्वे लाङ्गलं दद्यादधः शङ्खं सुशोभनं मुषलं दक्षिणोर्ध्वे तु चक्रञ्चाधः सुशोभनं

Sa itaas na kaliwa, ilagay ang araro; sa ibaba nito, ang maringal na kabibe (śaṅkha). Sa itaas na kanan, ilagay ang pambayo (muṣala); at sa ibaba nito, ang maringal na diskong banal (cakra).

Verse 8

शान्तात्मा लम्बकर्णश् च गौराङ्गश्चाम्बरावृतः ऊर्ध्वपद्मस्थितो बुद्धो वरदाभयदायकः

Ang Buddha ay may payapang diwa, mahahabang tainga, maliwanag ang anyo, at nababalutan ng balabal; nakaluklok siya sa nakataas na lotus at nagkakaloob ng varada (pagkakaloob ng biyaya) at abhaya (kawalang-takot).

Verse 9

धनुस्तूणान्वितः कल्की म्लेच्छोत्सादकरो द्विजः अथवाश्वस्थितः खड्गी शङ्खचक्रशरान्वितः

Si Kalki—isang dvija (dalawang-ulit na isinilang)—ay magkakaroon ng busog at lalagyan ng palaso, at magdudulot ng paglipol sa mga mleccha. O kaya, nakasakay sa kabayo, may tabak sa kamay, at taglay ang kabibe, diskong banal, at mga palaso.

Verse 10

लक्षणं वासुदेवादिनवकस्य वदामि ते दक्षिणोर्ध्वे गदा वामे वामोर्ध्वे चक्रमुत्तमं

Sasabihin ko sa iyo ang mga palatandaan ng pangkat ng siyam na nagsisimula kay Vāsudeva: sa itaas na kanang kamay ay ang pamalo (gadā); sa itaas na kaliwang kamay ay hawak ang dakilang diskong banal (cakra).

Verse 11

ब्रह्मेशौ पार्श्वगौ नित्यं वासुदेवोस्ति पूर्ववत् शङ्खी स वरदो वाथ द्विभुजो वा चतुर्भुजः

Si Brahmā at si Īśa (Śiva) ay laging ilalagay sa magkabilang gilid; si Vāsudeva ay gaya ng naunang paglalarawan. Taglay niya ang kabibe at maaari siyang ipakita bilang nagbibigay ng biyaya; maaari siyang ilarawan na may dalawang bisig o apat na bisig.

Verse 12

लाङ्गली मुषली रामो गदापद्मधरः स्मृतः वामोरुहृतदानव इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः गौराङ्गश्चायुधावृत इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः धनुर्वाणान्वित इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः प्रद्युम्नो दक्षिणे वज्रं शङ्खं वामे धनुः करे

Si Balarāma ay inaalala bilang may hawak na araro at pamalo (musala), at may tangan ding may gada at lotus. (Sa isang minarkahang pagbasa ng manuskrito: “ang nag-alis ng asura mula sa kaliwang hita”; sa dalawa pang minarkahang pagbasa: “maputi ang katawan at napaliligiran ng mga sandata”; at sa isa pang minarkahang pagbasa: “may busog at mga palaso”.) Si Pradyumna ay may hawak na vajra sa kanang kamay, śaṅkha sa kaliwa, at busog sa kanyang kamay.

Verse 13

गदानाभ्यावृतः पीत्या प्रद्युम्नो वा धनुःशरी चतुर्भुजो निरुद्धः स्यात्तथा नारायणो विभुः

Si Pradyumna ay dapat pagnilayan na napaliligiran (sa may pusod) ng isang gada, at nagniningning sa dilaw na kulay; at si Aniruddha naman ay dapat pagnilayan bilang may apat na bisig, tagapagdala ng busog at mga palaso. Gayundin, pagnilayan si Nārāyaṇa, ang Panginoong lumalaganap sa lahat.

Verse 14

चतुर्मुखश् चतुर्बाहुर्वृहज्जठरमण्डलः लम्बकूर्चो जटायुक्तो व्रह्मा हंसाग्रवाहनः

Si Brahmā ay may apat na mukha at apat na bisig, may malapad at bilugang tiyan; may mahahabang hibla ng buhok na nakalaylay at pinalamutian ng jata (buhok na nakapulupot). Ang kanyang pangunahing sasakyan ay ang haṃsa (sisne/ganser).

Verse 15

दक्षिणे चाक्षसूत्रञ्च स्रुवो वामे तु कुण्डिका आज्यस्थाली सरस्वती सावित्री वामदक्षिणे

Sa kanan ay ilagay ang akṣasūtra (rosaryo), at sa kaliwa ang sruva (sandok na panghandog) at kuṇḍikā (banga ng tubig). Ilagay din ang ājyasthālī (sisidlan ng ghee), at ang mga diyosang Sarasvatī at Sāvitrī ay itakda sa kaliwa at sa kanan.

Verse 16

विष्णुरष्टभुजस्तार्क्षे करे खड्गस्तु दक्षिणे गदाशरश् च वरदो वामे कार्मुकखेटके

Si Viṣṇu, na may walong bisig, ay dapat mailarawan na nakasakay kay Tārkṣya (Garuḍa). Sa mga kanang kamay ay may tabak; (may dala rin) gada at palaso; at sa mga kaliwang kamay ay nagbibigay ng biyaya, habang (may hawak) na busog at kalasag.

Verse 17

चक्रशङ्खौ चतुर्बाहुर् नरसिंहश् चतुर्भुजः शङ्खचक्रधरो वापि विदारितमहासुरः

Si Narasiṃha ay dapat ilarawan na may apat na bisig, tangan ang diskos (cakra) at kabibe (śaṅkha); o kaya’y bilang tagapagdala ng śaṅkha at cakra na pumilas sa dakilang asura.

Verse 18

अचतुर्बाहुर्वराहस्तु शेषः पाणितले धृतः धारयन् बाहुना पृथ्वीं वाम्नेन कमलाधरः

Ang Varāha (ang Baboy-Damo) ay hindi apat ang bisig; hawak niya si Śeṣa sa ibabaw ng palad. Sa isang bisig ay sinasandigan niya ang Daigdig, at sa kaliwa’y may tangan na lotus.

Verse 19

पादलग्ना धरा कार्या पदा लक्ष्मीर्व्यवस्थिता त्रैलोक्यमोहनस्तार्क्ष्ये अष्टबाहुस्तु दक्षिणे

Si Dharā (Diyosa ng Daigdig) ay dapat likhain na nakayakap sa mga paa; at si Lakṣmī ay dapat ipakitang nakatayo sa paanan. Sa ibabaw ni Tārkṣya (Garuḍa) ay iguhit ang ‘Tagapag-akit ng Tatlong Daigdig’; at sa kanang panig, ang anyo ay dapat may walong bisig.

Verse 20

चक्रं खड्गं च मुषलं अङ्कुशं वामके करे शङ्खशार्ङ्गगदापाशान् पद्मवीणासमन्विते

Sa mga kaliwang kamay (taglay niya) ang diskos (cakra), espada, pamalo/club (muṣala), at pangkawit (aṅkuśa); at siya’y may kasamang kabibe (śaṅkha), Śārṅga na busog, maso (gadā), panilo (pāśa), lotus, at vīṇā.

Verse 21

लक्ष्मीः सरस्वती कार्ये विश्वरूपो ऽथ दक्षिणे मुद्गरं च तथा पाशं शक्तिशूलं शरं करे

Si Lakṣmī at Sarasvatī ay dapat ilagay sa kaliwang panig; at sa kanang panig ay si Viśvarūpa. Sa kanyang kamay (ipinapakitang may hawak) ang pamukpok/maso (mudgara), gayundin ang panilo (pāśa), sibat (śakti), trident (śūla), at palaso.

Verse 22

वामे शङ्खञ्च शार्ङ्गञ्च गदां पाशं च तोमरं दक्षिणे चक्रमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः गदी रत्यावृत इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः लम्बभ्रुव इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाटः धारयन्नाकुलां पृथ्वीं वामेन कमलामध इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः लाङ्गलं परशुं दण्डं छुरिकां चर्मक्षेपकं

Sa kaliwang kamay ay ang śaṅkha (banal na kabibe) at ang busog na Śārṅga, ang gadā (pamalo), ang pāśa (pisi/panali), at ang tomara (sibát); sa kanang kamay ay ang cakra (diskong sandata)—ganito ang pagbasa sa isang minarkahang baryanteng manuskrito. May iba pang minarkahang pagbasa: “may hawak na gadā, napalilibutan ni Rati.” Isa pa: “may mahahabang kilay.” Isa pa: “binubuhat ang naguguluhang daigdig; sa kaliwa (hawak) si Lakṣmī sa ibaba.” (Iba pang sandata:) araro, palakol, tungkod, punyal, at sandatang panghagis na yari sa balat (pangsaboy na pisi/kalasag).

Verse 23

विंशद्बाहुश् चतुर्वक्त्रो दक्षिणस्थोथ वामके त्रिनेत्रे वामपार्श्वे न शयितो जलशाय्यपि

Siya ay may dalawampung kamay at apat na mukha; siya’y nakapuwesto sa kanan at gayundin sa kaliwa. Siya’y may tatlong mata; sa kaliwang panig ay hindi siya inilalarawang nakahiga, kahit sa anyo ng “yaong nakahimlay sa mga tubig” (jalāśāyī).

Verse 24

श्रिया धृतैकचरणो विमलाद्याभिरीडितः नाभिपद्मचतुर्वक्त्रो हरिशङ्करको हरिः

Si Hari—na ang isang paa ay sinusuportahan ni Śrī (Lakṣmī), na pinupuri ni Vimalā at ng iba pang mga diyosa; mula sa lotus sa kanyang pusod ay sumibol ang Apat-na-Mukha (Brahmā); at siya ang pinagmulan kapwa ni Hari at ni Śaṅkara—ang Kataas-taasang Hari na iyon lamang ang dapat sambahin.

Verse 25

शूलर्ष्टिधारी दक्षे च गदाचक्रधरो पदे रुद्रकेशवलक्ष्माङ्गो गौरीलक्ष्मीसमन्वितः

Sa kanang kamay ay hawak niya ang trident (śūla) at sibat (aṣṭi); sa kaliwang kamay ay hawak niya ang gadā (pamalo) at cakra (diskong sandata). Ang kanyang katawan ay may mga tanda nina Rudra at Keśava, kasama si Lakṣmī; at siya’y sinasamahan nina Gaurī at Lakṣmī.

Verse 26

शङ्खचक्रगदावेदपाणिश्चाश्वशिरा हरिः वामपादो धृतः शेषे दक्षिणः कूर्मपृष्ठगः

Si Hari na may ulo ng kabayo ay may hawak na śaṅkha, cakra, gadā, at ang Veda sa kanyang mga kamay; ang kaliwang paa niya’y sinusuportahan ni Śeṣa, samantalang ang kanang paa’y nakapatong sa likod ng Pagong (Kūrma).

Verse 27

दत्तात्रेयो द्विबाहुः स्याद्वामोत्सङ्गे श्रिया सह विश्वक्सेनश् चक्रगदी हली शङ्खी हरेर्गणः

Si Dattātreya ay dapat ilarawan na may dalawang bisig, at si Śrī (Lakṣmī) ay nakaupo sa kanyang kaliwang kandungan. Si Viśvaksena—tagapaglingkod ni Hari—ay dapat may hawak na diskos at maso, pati araro at kabibe (conch) na banal.