
Chapter 48 — Account of the Hymn to the Twenty-Four Forms (Caturviṁśati-mūrti-stotra-kathana)
Sa kapaligiran ng Vāstu-Pratiṣṭhā at Īśāna-kalpa, isinasalaysay ni Panginoong Agni (bilang Bhagavān sa balangkas ng transmisyon) ang dalawampu’t apat na anyong Vaiṣṇava mula kina Keśava at Nārāyaṇa, at itinatakda ang bawat isa ayon sa tiyak na pagkakasunod ng mga banal na sagisag—padma (lotus), śaṅkha (kabibe), cakra (diskus), at gadā (pamalo), na kung minsan ay binabanggit din ang Śārṅga at Kaumodakī. Nagsisilbi ang kabanata bilang praktikal na susi sa ikonograpiya (pratimā-lakṣaṇa) at bilang yunit ng pagbigkas sa ritwal: bawat pangalan ay kaugnay ng makikilalang hanay ng sagisag para sa pagsamba, pradakṣiṇā (pag-ikot), at panawagang pangprotekta. Pagkaraan, itinatag nito ang teolohiya sa doktrinang vyūha (Vāsudeva → Saṅkarṣaṇa → Pradyumna → Aniruddha), iniaayon ang pagbigkas ng mantra sa kosmolohikong paglalanghap at paglalabas. Sa wakas, kinikilala ang himno bilang stotra na kaugnay ng Dvādaśākṣara, na naglalaman ng 24 na anyo, at sinasabing ang pagbigkas o kahit pakikinig ay nagdudulot ng paglilinis at ganap na kaganapan—ipinapakita na ang katumpakan sa anyo ng diyos ay isang sādhanā na nagbibigay ng bhukti (pag-iingat, pag-enjoy, sustento) at mukti (mapagpalayang kadalisayan).
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये शालग्रामादिपूजाकथनं नाम सप्तचत्वारिंशो ऽध्यायः अथाष्टाचत्वारिंशो ऽध्यायः चतुर्विंशतिमूर्तिस्तोत्रकथनं भगवानुवाच ओंरूपः केशवः पद्मशङ्खचक्रगदाधरः नारायणः शङ्खपद्मगदाचक्री प्रदक्षिणं
Kaya nito, sa Agni Purāṇa, natapos ang ika-47 kabanata na pinamagatang “Paglalahad ng pagsamba sa Śālagrāma at iba pang banal na anyo.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-48 kabanata, “Paglalahad ng himno sa Dalawampu’t Apat na Anyo (ni Viṣṇu).” Wika ng Mapalad na Panginoon: “Si Keśava ay nasa anyo ng Oṃ, taglay ang lotus, kabibe (śaṅkha), diskong-lingid (cakra), at pamalo (gadā). Si Nārāyaṇa ay may kabibe, lotus, pamalo, at cakra; sambahin siya sa pamamagitan ng pag-ikot na may paggalang (pradakṣiṇa).”
Verse 2
ततो गदो माधवोरिशङ्खपद्मी नमामि तं चक्रकौमोदकीपद्मशङ्खी गोविन्द ऊर्जितः
Pagkaraan nito (aking pinupuri) si Mādhava—na may hawak na pamalo, kabibe, at lotus. Ako’y yumuyuko kay Govinda na makapangyarihan, taglay ang diskong-lingid, ang pamalong Kaumodakī, ang lotus, at ang kabibe.
Verse 3
भोक्षदः श्रीगदी पद्मी शङ्खी विष्णुश् च चक्रधृक् शङ्खचक्राब्जगदिनं मधुसूदनमानमे
Ako’y sumasamba kay Madhusūdana—si Viṣṇu, tagapagkaloob ng pagtamasa at pagtaguyod ng buhay—na may dalang mapalad na pamalo, lotus, kabibe, at diskong-lingid; na ang mga sagisag niya ay kabibe, diskos, lotus, at pamalo.
Verse 4
भक्त्या त्रिविक्रमः पद्मगदी चक्री च शङ्ख्यपि शङ्खचक्रगदापद्मी वामनः पातु मां सदा
Nawa’y ingatan at debosyon ang maging daan upang si Trivikrama ay laging magtanggol sa akin—siya na may hawak na lotus, pamalo, diskong-lingid, at kabibe; ang Vāmana na pinalalamutian ng kabibe, diskos, pamalo, at lotus bilang mga sagisag.
Verse 5
गदितः श्रीधरः पद्मी चक्रशार्ङ्गी च शङ्ख्यपि हृषीकेशो गदाचक्री पद्मी चक्रशङ्खी च पातु नः
Nawa’y ingatan at pag-iingat ng Panginoon ang sumaatin—siya na tinatawag na Śrīdhara, tagapagdala ng lotus, tagapaghawak ng diskong-lingid at ng busog na Śārṅga, at may hawak ding kabibe; si Hṛṣīkeśa, taglay ang pamalo at diskos, tagapagdala ng lotus, at tagapagdala ng diskos at kabibe—nawa’y ipagsanggalang niya kami.
Verse 6
वरदः पद्मनाभस्तु शङ्खाब्जारिगदाधरः दामोदरः पद्मशङ्खगदाचक्री नमामि तं
Ako’y yumuyuko at sumasamba sa Kanya—Varada, ang Tagapagkaloob ng biyaya; Padmanābha, ang may pusod na lotus; ang may tangan ng shankha (banal na kabibe), lotus, chakra at gada; si Dāmodara—ang pinalalamutian ng lotus, shankha, gada at chakra bilang mga banal na sagisag.
Verse 7
तेने गदी शङ्खचक्री वासुदेवोब्जभृज्जगत् सङ्कर्षणो गदी शङ्खी पद्मी चक्री च पातु वः
Nawa’y ingatan si Vāsudeva—may tangan ng gada, shankha at chakra, at may hawak na lotus—ang magtanggol sa sanlibutan; at nawa’y si Saṅkarṣaṇa—may tangan ng gada at shankha, at taglay din ang lotus at chakra—ang mag-ingat sa inyo.
Verse 8
जितं तत इति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः चक्री गद्यथ शङ्ख्यपि इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः गदी चक्री शङ्खगदी प्रद्युम्नः पद्मभृत् प्रभुः अनिरुद्धश् चक्रगदी शङ्खी पद्मी च पातु नः
Nawa’y si Pradyumna—ang makapangyarihang Panginoon, taglay ang lotus, may sandatang gada at chakra, at may hawak na shankha—ang magtanggol sa amin; at nawa’y si Aniruddha rin ang mag-ingat sa amin, taglay ang chakra at gada, may hawak na shankha at lotus.
Verse 9
सुरेशोर्यब्जशङ्खाढ्यः श्रीगदी पुरुषोत्तमः अधोक्षजः पद्मगदी शङ्खी चक्री च पातु वः
Nawa’y ang Kataas-taasang Persona—si Adhokṣaja, Puruṣottama—na pinalalamutian ng lotus at shankha, may tangan ng mapalad na gada, at taglay ang lotus-gada, shankha at chakra—ang magtanggol sa inyo.
Verse 10
देवो नृसिंहश् चक्राब्जगदाशङ्खी नमामि तम् अच्युतः श्रीगदी पद्मी चक्री शङ्खी च पातु वः
Ako’y sumasamba sa banal na Narasiṃha, na may tangan ng chakra, lotus, gada at shankha. Nawa’y si Acyuta (Viṣṇu)—taglay ang mapalad na gada, lotus, chakra at shankha—ang magtanggol sa inyo.
Verse 11
बालरूपी शङ्खगदी उपेन्द्रश् चक्रपद्म्यपि जनार्दनः पद्मचक्री शङ्खधारी गदाधरः
Siya ay may anyong tulad ng bata; taglay Niya ang kabibe (shankha) at pamalo (gada); Siya si Upendra; taglay din Niya ang diskong (chakra) at lotus (padma). Siya si Janārdana—may hawak na lotus at disk, tagapagdala ng kabibe, tagapaghawak ng pamalo.
Verse 12
शङ्खी पद्मी च चक्री च हरिः कौमोदकीधरः कृष्णः शङ्खी गदी पद्मी चक्री मे भुक्तिमुक्तिदः
Nawa’y si Hari—si Kṛṣṇa—na may hawak na kabibe, lotus, at disk, at may tangan sa pamalong Kaumodakī—ang Panginoong may kabibe, pamalo, lotus, at disk—ay magkaloob sa akin ng bhukti (tamasang makamundo) at mukti (kalayaan).
Verse 13
आदिमूत्तिर्वासुदेवस्तस्मात् सङ्कर्षणोभवत् सङ्कर्षणाच्च प्रद्युम्नः प्रद्युम्नादनिरुद्धकः
Ang unang pagpapakita ay si Vāsudeva; mula sa Kanya lumitaw si Saṅkarṣaṇa. Mula kay Saṅkarṣaṇa lumitaw si Pradyumna, at mula kay Pradyumna lumitaw si Aniruddha.
Verse 14
केशवादिप्रभेदेन ऐकैकस्य त्रिधा क्रमात् द्वादशाक्षरकं स्तोत्रं चतुर्विंशतिमूर्तिमत् यः पठेच्छृणुयाद्वापि निर्मलः सर्वमाप्नुयात्
Sa pagkakaiba-ibang nagsisimula kay Keśava—bawat pangalan/anyo na inayos nang sunod-sunod sa tatluhang pagkakasunod—ito ang himnong Dvādaśākṣara na nagtataglay ng dalawampu’t apat na anyo (ni Viṣṇu). Sinumang bumigkas nito, o kahit makarinig lamang, ay luminis at makakamtan ang lahat ng bunga.
The chapter specifies each Vaiṣṇava form by the ordered arrangement of emblems (śaṅkha, cakra, gadā, padma), enabling precise pratimā-lakṣaṇa for worship, recognition, and ritual deployment in Vāstu-pratiṣṭhā contexts.
It turns iconographic precision into sādhanā: recitation/hearing purifies (śuddhi), invokes protection (rakṣā), and aligns devotion with the vyūha cosmology—explicitly promising both bhukti (worldly welfare) and mukti (liberative purity).
They function as canonical identifiers (cihna) for distinct forms and as contemplative anchors in worship, ensuring the deity’s form (rūpa) and function (protection, sustenance, boon-giving) are invoked without ambiguity.