Agni Purana Adhyaya 47
Vastu-Pratishtha & Isana-kalpaAdhyaya 4713 Verses

Adhyaya 47

Chapter 47 — शालग्रामादिपूजाकथनं (Teaching the Worship of Śālagrāma and Related Sacred Forms)

Ipinakikilala ni Bhagavān Agni ang isang sistematikong agham ng ritwal para sa pagsamba sa Śālagrāma at sa mga anyo ni Hari na may tatak na cakra, na inuuri ang pagsamba bilang kāmya (may hangarin), akāmya (tungkulin/walang hangarin), at halo (ubhayātmikā). Iniuugnay ng kabanata ang mga uri ng anyo (nagsisimula sa Mīna) sa inaasintang bunga, binabanggit ang palatandaan (cakra na may banayad na bindu), at ikinakabit ang layuning mapagpalaya sa Varāha, Narasiṃha, at Vāmana. Pagkaraan ng pag-uuri, tumutungo ito sa pamamaraan: heometriya ng maṇḍala (cakrābja sa loob ng parisukat; kasunod ang 16-sinag at 8-talulot), paglalagak ng praṇava sa puso, ṣaḍaṅga-nyāsa sa mga kamay at katawan, at ang pagkakasunod ng mga mudrā. Ang pagsamba ayon sa direksiyon ay itinatakda bilang pananggalang na palibot—Guru, Gaṇa, Dhātṛ, Vidhātṛ/Kartṛ/Hartṛ, Viśvaksena, at Kṣetrapāla—saka itinatatag ang mga sandigang Veda, mga patong ng kosmos (ādhāra-anantaka, bhū, pīṭha, padma), at mga maṇḍala ng araw-buwan-apoy. Binibigyang-diin ng teksto na kung hindi muna pararangalan si Viśvaksena/Cakra/Kṣetrapāla, ang pagsamba sa Śālagrāma ay nagiging “walang bunga”, kaya’t ang kawastuhang Āgama na may wastong loob ang saligan ng siddhi at bisa ng dharma.

Shlokas

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये शालग्रामादिमूर्तिलक्षणं नाम षट्चत्वारिंशो ऽध्यायः अथ सप्तचत्वारिंशो ऽध्यायः शालग्रामादिपूजाकथनं भगवानुवाच शालग्रामादिचक्राङ्कपूजाः सिद्ध्यै वदामि ते त्रिविधा स्याद्धरेः पूजा काम्याकाम्योभयात्मिका

Sa gayon, sa Ādi-Mahāpurāṇa, sa bahaging Āgneya, nagwakas ang ika-46 na kabanata na pinamagatang “Mga Katangian ng Śālagrāma at iba pang banal na anyo.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-47 kabanata, “Pagtuturo hinggil sa pagsamba sa Śālagrāma at mga kaugnay (na anyo).” Wika ng Mapalad na Panginoon: “Upang makamit ang siddhi (ganap na bunga), ipaliliwanag ko sa iyo ang pagsamba sa Śālagrāma at sa iba pang anyong may tatak na cakra. Ang pagsamba kay Hari ay may tatlong uri: kāmya (may hangaring bunga), akāmya (walang hangarin/obligado), at yaong may halong kalikasan (ubhayātmikā).”

Verse 2

मीनादीनान्तु पञ्चानां काम्याथो वोभयात्मिका मध्यचक्राधः सूक्ष्मविन्दुक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः काम्यार्थेवोभयात्मकेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः वराहस्य नृसिंहस्य वामनस्य च मुक्तये

Para sa limang (anyo/mantra) na nagsisimula sa Mīna, ang nilalayong bunga ay kāmya (pagtupad ng hangarin) at mayroon ding “dalawahang layon” (ubhayātmikā). Sa ibaba ng gitnang cakra ay may maselang bindu (tuldok/butil na tanda)—ganito ang pagbasa sa isang minarkahang tradisyon ng manuskrito; sa isa pang minarkahang pagbasa: “para sa layuning kāmya, (ito’y) may dalawahang kalikasan.” (Ito’y itinakda) para sa mukti (pagpapalaya) na kaugnay nina Varāha, Narasiṃha, at Vāmana.

Verse 3

चक्रादीनां त्रयाणान्तु शालग्रामार्चनं शृणु उत्तमा निष्फला पूजा कनिष्ठा सफलार्चना

Ngayon pakinggan ang pagsamba sa Śālagrāma kaugnay ng tatlong (tanda ni Viṣṇu) na nagsisimula sa cakra. Ang “pinakamataas” na pagsamba ay nagiging walang bunga (kung kulang sa wastong loob), samantalang kahit ang “mababa” na pagsamba—kapag isinagawa bilang tunay na arcana—ay nagiging mabunga.

Verse 4

मध्यमा मूर्तिपूजा स्याच्चक्राब्जे चतुरस्रके प्रणवं हृदि विन्यस्य षडङ्गङ्करदेहयोः

Ang “katamtamang” paraan ng pagsamba sa anyo ay isinasagawa sa cakrābja (gulong-lotus) na nakalagay sa loob ng parisukat. Itanim ang Praṇava (Oṁ) sa puso, at isagawa ang ṣaḍaṅga-nyāsa (anim-na-bahagi) sa mga kamay at sa katawan.

Verse 5

कृतमुद्रात्रयश् चक्राद् वहिः पूवे गुरुं यजेत् आप्ये गणं वायवे च धातारं नैरृते यजेत्

Pagkatapos isagawa ang tatlong mudrā, dapat sambahin—sa labas ng chakra (maṇḍala)—ang Guru sa silangan; si Gaṇa sa panig ng tubig (kanluran); si Dhātṛ sa panig ni Vāyu (hilagang-kanluran); at muli si Dhātṛ sa panig ng Nairṛta (timog-kanluran).

Verse 6

विधातारञ्च कर्तारं हर्तारं दक्षसौम्ययोः विश्वक्सेनं यजेदीशे आग्नेये क्षेत्रपालकम्

Sa timog at hilagang mga panig, dapat sambahin (ayon sa pagkakasunod) si Vidhātṛ (Tagapag-ayos ng tadhana), si Kartṛ (Tagapaglikha/Tagagawa), at si Hartṛ (Tagapag-alis). Sa hilagang-silangan sambahin si Viśvaksena, at sa timog-silangan sambahin ang Kṣetrapālaka (tagapagbantay ng banal na pook).

Verse 7

ऋगादिवेदान् प्रागादौ आधारानन्तकं भुवं पीठं पद्मं चार्कचन्द्रवह्न्याख्यं मण्डलत्रयं

Sa pasimula, mula sa silangang panig, ilagay ang Ṛg at ang iba pang mga Veda; saka itatag ang sumusuportang batayan na tinatawag na Ādhāra‑Anantaka, ang patong na Bhū (lupa), ang pīṭha (luklukan/plataporma), ang padma (lotus), at ang tatlong maṇḍala na tinatawag na Arka (Araw), Candra (Buwan), at Vahni (Apoy).

Verse 8

आसनं द्वादशार्णेन तत्र स्थाप्य शिलां यजेत् अस्तेन च समस्तेन स्ववीजेन यजेत् क्रमात्

Matapos itatag ang āsana (luklukan ng ritwal) sa pamamagitan ng labindalawang-pantig na mantra, ilagay roon ang banal na bato at sambahin ito. Pagkaraan, ayon sa wastong pagkakasunod, magsagawa ng pagsamba gamit ang astra-mantra, ang ganap na kalipunan ng mga mantra, at ang sariling bīja-mantra (binhing mantra).

Verse 9

पूर्वादावथ वेदाद्यैर् गायत्रीभ्यां जितादिना प्रणवेनार्चयेत् पञ्चान्मुद्रास्तिस्रः प्रदर्शयेत्

Mula sa silangan, saka sa mga pambungad na bahagi ng Veda, sa dalawang mantra ng Gāyatrī, sa mantrang nagsisimula sa “Jita…”, at sa Praṇava (Oṃ), dapat isagawa ang pagsamba; at dapat ding ipakita ang tatlong mudrā gayundin ang limang mudrā.

Verse 10

विश्वक्सेनस्य चक्रस्य क्षेत्रपालस्य दर्शयेत् शालग्रामस्य प्रथमा पूजार्थो निष्फलोच्यते

Dapat munang magpugay at maghandog-galang kay Viśvaksena, sa Sudarśana Cakra, at sa Kṣetrapāla (tagapagbantay ng banal na pook). Ang pagsamba sa Śālagrāma, kung isasagawa nang wala ang paunang paggalang na ito, ay ipinahahayag na walang bunga.

Verse 11

पूर्ववत् षोडशारञ्च सपद्मं मण्डलं लिखेत् शङ्खचक्रगदाखड्गैर् गुर्वाद्यं पूर्ववद्यजेत्

Gaya ng dati, iguhit ang isang maṇḍala na may labing-anim na sinag, kasama ang lotus; at sa mga sagisag na kabibe (śaṅkha), diskus (cakra), pamalo (gadā), at tabak (khaḍga), magsamba—nagsisimula sa Guru—ayon mismo sa naunang itinakda.

Verse 12

पूर्वे सौम्ये धनुर्वाणान् वेदाद्यैर् आसनं ददेत् शिलां न्यसेद् द्वादशार्णैस्तृतीयं पूजनं शृणु

Sa mapagpalang silangan, ilagay ang busog at mga palaso at ihandog ang āsana (upuan) sa pamamagitan ng mga pormulang Veda at iba pa. Itatag ang banal na bato (śilā) sa pamamagitan ng mantrang may labindalawang pantig. Ngayon pakinggan ang ikatlong paraan ng pagsamba.

Verse 13

अष्टारमब्जं विलिखेत् गुर्वाद्यं पूर्ववद्यजयेत् चतुर्भिः पूर्ववद्यजेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः गन्धाद्यैर् इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अष्टार्णेनासनं दत्वा तेनैव च शिलां न्यसेत् पूजयेद्दशधा तेन गायत्रीभ्यां जितं तथा

Iguhit ang isang lotus na may walong talulot. Simula sa Guru, magsamba ayon sa naunang itinakda; at sa apat na bahagi/bagay, magsamba rin sa kaparehong paraan (ayon sa minarkahang pagbasa ng manuskrito). Sa mga pabango at iba pa (ayon sa minarkahang pagbasa), matapos ihandog ang āsana sa mantrang may walong pantig, ilagay ang śilā (banal na bato) sa mismong mantrang iyon. Pagkaraan, magsagawa ng pagsamba sa sampung paraan sa pamamagitan ng mantrang iyon; gayon din, natatamo ito sa dalawang Gāyatrī.

Frequently Asked Questions

The chapter emphasizes ritual sequencing and ritual-geometry: constructing specific maṇḍalas (cakrābja-in-square; sixteen-spoked; eight-petalled), performing praṇava-hṛdaya installation and ṣaḍaṅga-nyāsa, and completing directional worship—especially Viśvaksena, Sudarśana Cakra, and Kṣetrapāla—as mandatory preliminaries for efficacious Śālagrāma arcana.

It ties external correctness (mantra, nyāsa, mudrā, maṇḍala, and dikpūjā) to inner disposition (bhāva), warning that even ‘highest’ worship can be fruitless without proper orientation, while disciplined arcana—though ‘inferior’ in form—becomes fruitful, aligning siddhi, protection, and devotion toward dharma and mukti.