Adhyaya 245

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे आयुधलक्षणादिर्नाम चतुश् चत्वारिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चचत्वारिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः रत्नपरीक्षा अग्निर् उवाच रत्नानां लक्षणं वक्ष्ये रत्नं धार्यमिदं नृपैः वज्रं मरकतं रत्नं पद्मरागञ्च मौक्तिकं

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa nagwakas ang ika-244 na kabanata na tinatawag na “Mga Katangian ng mga Sandata at Kaugnay na Paksa.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-245 na kabanata: “Pagsusuri sa mga Hiyas.” Sinabi ni Agni: “Ilalarawan ko ang mga katangian ng mga hiyas—mga hiyas na nararapat isuot ng mga hari: diyamante, esmeralda, rubi, at perlas.”

Verse 2

इन्द्रनीलं महानीलं वैदूर्यं गन्धशस्यकं चन्द्रकान्तं सूर्यकान्तं स्फटिकं पुलकं तथा

Ang Indranīla (sapiro), Mahānīla (malalim na bughaw na sapiro), Vaidūrya (batong “mata ng pusa”), Gandhaśasyaka (mabangong batong kulay-damo), Candrakānta (moonstone), Sūryakānta (sunstone), Sphaṭika (batong-kristal), at gayundin ang Pulaka (batong may batik o magaspang ang hibla) ay binanggit sa talaan.

Verse 3

कर्केतनं पुष्परागं तथा ज्योतीरसं द्विज स्पटिकं राजपट्टञ्च तथा राजमयं शुभं

O ikaw na dvija (dalawang-ulit na isinilang), kabilang din ang karketana (pulang hiyas), puṣparāga (topas), at ang jyotīrasa; gayundin ang sphaṭika (kristal), rājapaṭṭa, at ang mapalad na rājamaya.

Verse 4

सौगन्धिकं तथा गञ्जं शङ्खब्रह्ममयं तथा गोमेदं रुधिराक्षञ्च तथा भल्लातकं द्विज

“Dapat ding isaalang-alang ang saugandhika, gayundin ang gañja; at ang mga sangkap na mula sa śaṅkha (kabibe ng conch) at yaong tinatawag na ‘brahma-maya’; kasama rin ang gomeda (hessonite), rudhirākṣa (pulang butil na kuwintas), at bhallātaka (marking-nut), O dvija.”

Verse 5

धूलीं मरकतञ्चैव तुथकं सीसमेव च पीलुं प्रवालकञ्चैव गिरिवज्रं द्विजोत्तम

O dvijottama (pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang), dapat ding kilalanin: dhūlī (pinong alikabok o pulbos), esmeralda, tuthaka (asul na vitriol), tingga, pīlu, korales (pravāla), at girivajra (matigas na mineral na tinatawag na “diyamante ng bundok”).

Verse 6

भुजङ्गममणिञ्चैव तथा वज्रमणिं शुभं टिट्टिभञ्च तथा पिण्डं भ्रामरञ्च तथोत्पलं

Tinatawag din (ang mga ito) na Hiyas ng Ahas at ang mapalad na Hiyas na Vajra; at mayroon pang mga hiyas/anting na tinatawag na Ṭiṭṭibha, Piṇḍa, Bhrāmara, at Utpala.

Verse 7

सुवर्णप्रतिबद्धानि रत्नानि श्रीजयादिके अन्तःप्रभत्वं वैमल्यं सुसंस्थानत्वमेव च

Ang mga hiyas na nakalapat sa ginto—gaya ng mga uri na Śrī, Jaya, at kaugnay—ay dapat magtaglay ng liwanag sa loob, linaw (walang dungis), at maayos na sukat at hubog.

Verse 8

सुधार्या नैव धार्यास्तु निष्प्रभा मलिनास् तथा खण्डाः सशर्करा ये च प्रशस्तं वज्रधरणम्

Ang diyamanteng “maaayos pa lamang” ay hindi dapat isuot; gayundin ang walang kislap, marumi, may bitak, o magaspang na may halong buhangin. Ang pagsusuot ng iisang diyamanteng kapuri-puri at walang kapintasan ang pinahihintulutan.

Verse 9

अम्भस्तरति यद्वज्रमभेद्यं विमलं च यत् षट्कोणं शक्रचापाभं लघु चार्कनिभं शुभम्

Ang banal na anyong iyon ay tinatawag na Vajra: ito’y “nakakatawid sa mga tubig,” hindi mabubutas at dalisay; may anim-na-sulok, kahawig ng busog ni Indra (bahaghari), magaan, kumikislap na tila araw, at mapalad.

Verse 10

शुकपक्षनिभः स्निग्धः कान्तिमान्विमलस् तथा स्वर्णचूर्णनिभैः सूक्ष्मैर् मरकतश् च विन्दुभिः

Dapat itong maging tulad ng pakpak ng loro, makinis at makintab, maningning at walang dungis; at mayroon ding napakapinong tuldok na parang alikabok ng ginto, kasama ang mga tuldok na gaya ng esmeralda.

Verse 11

स्फटिकजाः पद्मरागाः स्यू रागवन्तो ऽतिनिर्मलाः जातवङ्गा भवन्तीह कुरुविन्दसमुद्भवाः

Ang mga batong Padmarāga na nagmumula sa sphaṭika (kristal) ay may masidhing kulay at lubhang malinaw; at yaong nagbubuhat sa kuruvinda ay tinatawag dito na jātavaṅga.

Verse 12

सौगन्धिकोत्था काषाया मुक्ताफलास्तु शुक्तिजाः विमलास्तेभ्य उत्कृष्टा ये च शङ्खोद्भवा मुने

Ang mga perlas (muktāphala) na nagmumula sa pinagmumulang saugandhika ay kulay kayumangging-dilaw; gayunman, ang perlas ay nalilikha rin mula sa śukti (kabibe ng talaba). Ang mga malinaw ay higit na mataas kaysa iba; at, O muni, ang pinakainam ay yaong sinasabing nagmumula sa śaṅkha (kabibe ng conch).

Verse 13

नागदन्तभवाश्चाग्र्याः कुम्भशूकरमत्स्यजाः वेणुनागभवाः श्रेष्ठा मौक्तिकं मेघजं वरं

Ang mga perlas na nagmumula sa pangil ng elepante (nāgadanta) ang itinuturing na pangunahin; kinikilala rin ang mga nalilikha mula sa isdang kumbha, sa baboy-ramo, at sa isda. Ang nagmumula sa veṇunāga ang pinakamainam; at ang perlas na isinilang mula sa mga ulap ay dakila at mahusay.

Verse 14

वृत्तत्वं शुक्रता स्वाच्छ्यंमहत्त्वं मौक्तिके गुणाः इन्द्रनीलं शुभं क्षीरे राजते भ्राजते ऽधिकं

Ang pagkabilog, kintab, linaw, at kalakihan—ito ang mga katangian ng perlas. Ang mabuting indranīla (sapiro) ay mapalad at kanais-nais; kapag inilagay sa gatas, lalo itong kumikislap at nagniningning.

Verse 15

रञ्जयेत् स्वप्रभावेण तममूल्यं विनिर्दिशेत् नीलरक्तन्तु वैदूर्यं श्रेष्ठं हारादिकं भजेत्

Dapat hatulan ang halaga ng hiyas ayon sa kung paano ito kumikislap at nagpapakita ng kulay sa pamamagitan ng sariling likas na ningning, at sa gayon ay itakda ang presyo. Sa mga vaidūrya (batong mata-ng-pusa), ang bughaw at mapulang uri ang itinuturing na pinakamainam at nararapat gamitin sa kuwintas at mga kahalintulad na palamuti.