
Adhyaya 236 — श्रीस्तोत्रम् (Śrī-stotra) / Hymn to Śrī (Lakṣmī) for Royal Stability and Victory
Binubuksan ng kabanatang ito ang paglipat ng paksa sa pagbanggit na may iba’t ibang colophon para sa naunang yunit (Kṣā), at saka ipinakikilala ang paggamit ng debosyon sa rāja-dharma: itinuturo ni Puṣkara na para sa katatagan ng rājya-lakṣmī (kapalaran at biyaya ng kaharian) at para sa tagumpay, dapat isagawa ng hari ang himno na minsang ginamit ni Indra sa pagpupuri kay Śrī. Sa stotra ni Indra, kinikilala si Lakṣmī bilang kosmikong Ina at di-maihihiwalay na śakti ni Viṣṇu, pinagmumulan ng auspiciousness, kasaganaan, at mga kakayahang nagpapanatili ng kabihasnan. Pinupuri siya hindi lamang bilang yaman, kundi bilang katawan ng mahahalagang vidyā at haligi ng pamamahala—Ānvīkṣikī (makatwirang pagsisiyasat), Trayī (pahayag ng Veda), Vārtā (ekonomiya/kabuhayan), at Daṇḍanīti (statecraft/batas at pamumuno)—na tuwirang inuugnay ang kaayusang pampolitika sa banal na kapangyarihan. Itinuturo ng himno ang ugnayang moral-politikal: kapag umurong si Śrī, bumabagsak ang mga daigdig at gumuho ang mga birtud; kapag tumingin siya nang may biyaya, kahit ang di-karapat-dapat ay nagkakamit ng guṇa, angkan, at tagumpay. Sa wakas, sinasabi na ang pagbigkas at pakikinig sa Śrī-stotra ay nagbibigay ng bhukti (ginhawa at kasaganaan) at mukti (kalayaan), at isinalaysay ni Puṣkara na ang Panginoon ni Śrī ay nagkaloob kay Indra ng biyayang matatag na kaharian at panalo sa labanan.
Verse 1
क्षा नाम पञ्चत्रिंअशधिकद्विशततमो ऽध्यायः धर्मनिष्ठो जयो नित्य इति ख , छ च देवान् विप्रान् गुरून् यजेदिति घ , ज , ञ च अथ षट्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः श्रीस्तोत्रं पुष्कर उवाच राज्यलक्ष्मीस्थिरत्वाय यथेन्द्रेण पुरा श्रियः स्तुतिः कृता तथा राजा जयार्थं स्तुतिमाचरेत्
(Pangwakas/tala ng paglipat:) “Sa gayon nagtatapos ang ika-235 kabanata na tinatawag na ‘Kṣā’—(nagtuturo na) ‘ang tagumpay ay laging tiyak para sa taong nakatatag sa dharma,’ at (na) ‘dapat sambahin ang mga diyos, ang mga brāhmaṇa, at ang mga guro,’” (ayon sa ilang salin). Ngayon nagsisimula ang ika-236 kabanata: ang Himno kay Śrī. Sinabi ni Puṣkara: “Upang maging matatag ang kapalarang pangkaharian (rājya-lakṣmī), gaya ng ginawa ni Indra noong una na pagpupuri kay Śrī, gayon din dapat isagawa ng hari ang himnong ito para sa tagumpay.”
Verse 2
इन्द्र उवाच नमस्ये सर्वलोकानां जननीमब्धिसम्भवां श्रियमुन्निन्द्रपद्माक्षीं विष्णुवक्षःस्थलस्थितां
Sinabi ni Indra: Ako’y yumuyukod at sumasamba kay Śrī (Lakṣmī)—ina ng lahat ng daigdig, isinilang mula sa karagatan—na ang mga matang tulad ng lotus ay higit pa sa lotus, at nananahan sa dibdib ni Viṣṇu.
Verse 3
त्वं सिद्धिस्त्वं स्वधा स्वाहा सुधा त्वं लोकपावनि सन्धया रात्रिः प्रभा भूतिर्मेधा श्रद्धा सरस्वती
Ikaw ang Siddhi (kaganapan); ikaw ang Svadhā; ikaw ang Svāhā; ikaw ang amṛta, ang nektar ng walang-kamatayan. Ikaw ang nagpapadalisay sa mga daigdig. Ikaw ang Sandhyā (banal na panalangin sa pagsapit), ikaw ang Gabi, ikaw ang Liwanag; ikaw ang Bhūti (kasaganaan), Medhā (talino), Śraddhā (pananampalataya), at Sarasvatī.
Verse 4
यज्ञविद्या महाविद्या गुह्यविद्या च शोभने आत्मविद्या च देवि त्वं विमुक्तिफलदायिनी
O mapalad at marangal na Diyosa, ikaw ang kaalaman ng yajña (handog na sakripisyo), ang Dakilang Kaalaman, ang lihim na kaalaman, at ang kaalaman sa Sarili (Ātman); O Devi, ikaw ang nagkakaloob ng bunga ng mokṣa, ang paglaya.
Verse 5
आन्वीक्षिकी त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्त्वमेव च सौम्या सौम्यैर् जगद्रूपैस्त्वयैतद्देवि पूरितं
O maamong Diyosa, ikaw lamang ang Ānvīkṣikī (makatwirang pagsisiyasat), ang Trayī (tatlong Veda), ang Vārtā (agham ng kabuhayan), at ang Daṇḍanīti (pamamahala at batas ng estado). Sa pamamagitan mo—sa iyong mapalad na mga anyo bilang mismong hugis ng daigdig—ang buong sansinukob na ito ay nalulukuban at napupuno.
Verse 6
का त्वन्या त्वामृते देवि सर्वयज्ञमयं वपुः अध्यास्ते देव देवस्य योगिचिन्त्यं गदाभृतः
O Diyosa, bukod sa iyo sino pa ang maaaring maging katawang binubuo ng lahat ng yajña, na nananahan sa Kataas-taasang Diyos ng mga diyos, na pinagninilayan ng mga yogin, at may tangan na gadā (pamalo)?
Verse 7
त्वया देवि परित्यक्तं सकलं भुवनत्रयं विनष्टप्रायमभवत् त्वयेदानीं समेधितं
O Diyosa, nang ikaw ay umurong, ang buong tatlong daigdig ay halos napahamak; ngunit dahil sa iyo ngayon, ito’y muling pinasigla at pinaunlad.
Verse 8
दाराः पुत्रास् तथागारं सुहृद्धान्यधनादिकं भवत्येतन्महाभागे नित्यं त्वद्वीक्षणान् नृणां
Asawa, mga anak, tahanan, mabubuting kaibigan, butil at ani, kayamanan at iba pa—O Mahābhāgā, ang lubhang mapalad—ang mga ito’y palagiang natitiyak sa mga tao sa pamamagitan ng iyong mapagpalang sulyap.
Verse 9
सर्वभूतानामिति घ , ज , ञ च जवनीमम्बुसम्भवामिति ज शरीरारोग्यमैश्वर्यमरिपक्षक्षयः सुखं देवि त्वद्दृष्टिदृष्टानां पुरुषाणां न दुर्लभं
“(Ikaw ay) para sa lahat ng nilalang …”—ganyan ang pagbasa ng mga manuskrito (gha, ja, ña); at “ang kapangyarihang nagtatakip, isinilang mula sa mga tubig”—ganyan ang (ja). O Diyosa, sa mga lalaking tinamaan ng iyong titig, ang kalusugan ng katawan, kapangyarihan/kasaganaan, pagkalipol ng pangkat ng kaaway, at kaligayahan ay hindi mahirap makamtan.
Verse 10
त्वमम्बा सर्वभूतानां देवदेवो हरिः पिता त्वयैतद्वोइष्णुना चाम्ब जगद्व्याप्तं चराचरं
O Ina, ikaw ang Ina ng lahat ng nilalang; si Hari (Vishnu), ang Diyos ng mga diyos, ang Ama. O Ina, sa pamamagitan mo—at sa pamamagitan ng Vishnu na lumalaganap sa lahat—ang buong sansinukob na ito, ang gumagalaw at di-gumagalaw, ay napupuno at nalulukuban.
Verse 11
मानं कोषं तथा कोष्ठं मा गृहं मा परिच्छदं मा शरीरं कलत्रञ्च त्यजेथाः सर्वपावनि
O Ganap na Tagapagpadalisay, huwag mong talikuran ang dangal, yaman, kamalig, tahanan, mga pag-aari, ang katawan, ni maging ang asawa.
Verse 12
मा पुत्रान्मासुहृद्वर्गान्मा पशून्मा विभूषणं त्यजेथा मम देवस्य विष्णोर्वक्षःस्थलालये
Huwag mong talikuran ang mga anak na lalaki; huwag ang pangkat ng mga kaibigan; huwag ang mga alagang hayop; huwag ang mga palamuti—sapagkat ako’y nananahan sa dibdib ng aking Panginoon, si Vishnu, bilang kanyang tahanan.
Verse 13
सत्त्वेन सत्यशौचाभ्यां तथा शीलादिभिर्गुणैः त्यजन्ते ते नरा सद्यः सन्त्यक्ता ये त्वयामले
Ang mga lalaking iniwan mo, O Walang Dungis, ay agad ding iniiwan ng sarili nilang mga birtud—ng sattva (kadalisayan ng pagkatao), ng katotohanan at kalinisan, at ng mabuting asal at iba pang katangian.
Verse 14
त्वयावलोकिताः सद्यः शीलाद्यैर् अखिलैर् गुणैः कुलैश्वर्यैश् च युज्यन्ते पुरुषा निर्गुणा अपि
Kahit ang mga lalaking salat sa kabutihan, kapag tinitigan mo, agad silang napupuspos ng lahat ng katangiang nagsisimula sa mabuting asal, at napagkakalooban din ng marangal na angkan at kasaganaan.
Verse 15
स श्लाघ्यः स गुणी धन्यः स कुलीनः स बुद्धिमान् स शूरः स च विक्रान्तो यस्त्वया देवि वीक्षितः
Ang sinumang tinitingnan mo, O Diyosa, ay karapat-dapat purihin; siya’y may kabutihan at mapalad; siya’y marangal ang angkan at matalino; siya’y matapang at tunay na magiting.
Verse 16
सद्यो वैगुण्यमायान्ति शीलाद्याः सकला गुणाः पराङ्मुखी जगद्धात्री यस्य त्वं विष्णुवल्लभे
O minamahal ni Viṣṇu, para sa taong pinagtatalikuran mo—ikaw na Jagaddhātrī, tagapagtaguyod ng daigdig—ang lahat ng kabutihang gaya ng mabuting asal ay agad nagiging salat at humihina.
Verse 17
न ते वर्णयितुं शक्ता गुणान् जिह्वापि वेधसः प्रसीद देवि पद्माक्षि नास्मांस्त्याक्षीः कदाचन
Kahit ang dila ng Lumikha (Brahmā) ay hindi kayang ilarawan ang iyong mga katangian. Maawa ka, O Diyosa na may matang-lotus; huwag mo kaming iwan kailanman.
Verse 18
पुष्कर उवाच एवं स्तुता ददौ श्रीश् च वरमिन्द्राय चेप्सितं सुस्थिरत्वं च राज्यस्य सङ्ग्रामविजयादिकं
Sinabi ni Puṣkara: Nang mapuri nang gayon, si Śrīśa, ang Panginoon ni Śrī, ay nagkaloob kay Indra ng ninanais na biyaya—matatag na paninindigan ng kanyang kaharian, kasama ang tagumpay sa digmaan at iba pang katulad nito.
Verse 19
क्षयः स्वयमिति ख , ग , घ , झ च क्षयः शुभमिति छ देवदेवस्येति ट वक्षःस्थलाश्रये इति ख , ग , घ , ञ च स्वस्तोत्रपाठश्रवणकर्तॄणां भुक्तिमुक्तिदं श्रीस्तोत्रं सततं तस्मात् पठेच्च शृणुयान्नरः
Kaya nararapat na laging bigkasin at pakinggan ng tao ang Śrī-stotra na ito, sapagkat ipinagkakaloob nito ang kapakinabangang makamundo (bhukti) at ang paglaya (mukti) sa mga nagsasagawa ng pagbigkas at pakikinig. (May mga baryanteng pagbasa sa mga manuskrito gaya ng: “kṣayaḥ svayam…”, “kṣayaḥ śubham…”, “devadevasya…”, at “vakṣaḥsthalāśraye…”.)
It is prescribed for stabilizing rājya-lakṣmī (royal prosperity/legitimacy) and securing victory (jaya), presenting devotion to Śrī as a dharmic support for governance.
Ānvīkṣikī, Trayī, Vārtā, and Daṇḍanīti; this frames rational inquiry, revelation, economy, and statecraft as emanations of divine śakti, sacralizing political order and administrative competence.