Adhyaya 360

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे स्वर्गपातालादिवर्गा नामोनषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ षष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अव्ययवर्गाः अग्निर् उवाच आङीषदर्थे ऽभिव्याप्तौ सीमार्थे धातुयोगजे आ प्रगृह्यः स्मृतौ वाक्ये ऽप्यास्तु स्यात् कोपपीड्योः

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa, natapos ang kabanatang tinatawag na “Mga Uri na Nagsisimula sa Svarga at Pātāla” (359). Ngayon ay nagsisimula ang ika-360 kabanata: “Mga Pangkat ng mga Di-Nagbabagong Salita (Avyaya).” Wika ni Agni: Ang partikulang “ā” ay ginagamit (i) sa diwang “kaunti/bahagya” (īṣat), (ii) upang ipahiwatig ang “paglaganap o paglawak” (abhivyāpti), (iii) upang tukuyin ang “hangganan/limitasyon” (sīmā), at (iv) bilang anyong nagmumula sa pagsasanib sa mga ugat ng pandiwa (dhātu-yoga). Ang “ā” ay itinuturing na pragṛhya (hindi nagbabago sa sandhi) sa pagbigkas na gaya ng smṛti at maging sa paggamit sa pangungusap; at maaari rin itong lumitaw sa diwang “galit” at “pagdurusa/pagpipiit” (kopapīḍā).

Verse 2

पापकुत्सेषदर्थे कु धिग्जुगुप्सननिन्दयोः चान्वाचयसमाहारेतरेतरसमुच्चये

Ang partikulong “ku” ay ginagamit sa diwang “makasalanan,” “kasuklam-suklam/hamak,” at “nalalabi o may kapintasan.” Ang “dhig” ay ginagamit upang ipahayag ang pagkasuklam at pagsaway. Ang “ca” ay ginagamit para sa: (i) anvācaya (pangalawa o dagdag na pagbanggit), (ii) samāhāra (sama-samang pagtitipon), at (iii) itaretara-samuccaya (magkatuwang na pag-uugnay na magkakapantay).

Verse 3

स्वस्त्याशीः क्षेमपुण्यादौ प्रकर्षे लङ्घने ऽप्यति स्वित्प्रश्ने च वितर्के च तु स्याद्भेदे ऽवधारणे

Ang “svasti” ay ginagamit bilang pagbabasbas; at ginagamit din sa simula ng mga pahayag tungkol sa kagalingan at kabutihang-loob (pala). Ang “ati” ay ginagamit sa diwang labis o nakahihigit, at gayundin sa paglabag o paglampas sa hangganan. Ang “svit” ay ginagamit sa mga tanong at sa pag-aalinlangang pinag-iisipan. Ang “tu” ay ginagamit upang ipakita ang pagsalungat/pagkakaiba at upang magtakda ng mahigpit na pagtiyak (diin na paglimita).

Verse 4

सकृत्सहैकवारे स्यादाराद्दूरसमीपयोः प्रतीच्यां चरमे पश्चादुताप्यर्थविकल्पयोः

Ang di-nagbabagong “sakṛt” ay nangangahulugang “minsanan.” Ang “saha” at “ekavāre” ay nagsasaad ng “sabay-sabay/sa iisang pagkakataon.” Ang “ārāt” ay ginagamit para sa “malayo” at, ayon sa konteksto, maaari ring “malapit.” Ang “pratīcyām” ay “sa kanluran.” Ang “carame” ay “sa huli/sa pinakahuling bahagi.” Ang “paścāt” ay “pagkaraan/sa likuran.” Ang “uta” at “api” ay ginagamit kapag may diwang pagpipilian o alternatibong kahulugan.

Verse 5

पुनःसदार्थयोः शश्वत् साक्षात् प्रत्यक्षतुल्ययोः खेदानुकम्पासन्तोषविस्मयामन्त्रणे वत

Ganito ang gamit ng mga partikulo: ang “punaḥ” at “sadā” ay nagpapahiwatig ng pag-uulit at pagkapalagian; ang “śaśvat” ay “laging-lagi.” Ang “sākṣāt” ay “tuwiran.” Ang “pratyakṣa” at “tulya” ay tumutukoy sa “nahahalatang napapansin/tiyak” at “katulad.” Ang “vata” ay ginagamit sa pananalitang may panghihina ng loob, habag, kasiyahan, pagkamangha, at sa pagtawag o pagharap sa isang tao.

Verse 6

हन्त हर्षे ऽनुकम्पायां वाक्यारम्भविषादयोः प्रति प्रतिनिधौ वीप्सालक्षणादौ प्रयोगतः

Ang di-nagbabagong “hanta” ay ginagamit upang ipahayag ang galak, habag, bilang panimula ng pangungusap, at sa pagpapahayag ng panlulumo. Ang “prati” ay ginagamit sa diwang “kapalit o laban/katapat,” at ginagamit din bilang “kinatawan o pamalit.” At ang ilang partikulo ay ginagamit sa diwang vīpsā (paulit-ulit) at sa pagtukoy ng lakṣaṇa (tanda o katangiang nagpapakilala), at iba pa—ayon sa kinaugaliang gamit.

Verse 7

इति हेतौ प्रकरणे प्रकाशादिसमाप्तिषु प्राच्यां पुरस्तात् प्रथमे पुरार्थे ऽग्रत इत्य् अपि

Ang «iti» ay ginagamit sa diwang sanhi (hetu) at sa mga paghahating paksa (prakaraṇa); ginagamit din ito sa pagtatapos ng mga paglalahad na nagsisimula sa «prakāśa» at iba pa. Para sa silangan (prācyām) ginagamit ang «purastāt» (“sa harap/silangan”); at sa diwang “una/nauna” (prathame, pūrva-arthe) maaari ring gamitin ang «agrataḥ» (“nasa unahan/sa harap”).

Verse 8

यावत्तावच्च साकल्ये ऽवधौ माने ऽवधारणे मङ्गलानन्तरारम्भप्रश्नकार्त्स्नेष्व् अथोथ च

Ang mga pantig na «yāvat–tāvat» (“hanggang—gayon/at saka”) ay ginagamit sa diwang kabuuan (sākalya), sa pagtatakda ng hangganan, sa pagsasaad ng sukat (māna), at sa tiyak na pagtitiyak (avadhāraṇa). Gayundin, ang «atha/atho» (“ngayon/at pagkatapos”) ay para sa mapalad na pambungad, sa pagsisimula matapos ang naunang sinabi, sa pagpapakilala ng tanong, at sa pagmamarka ng kabuuan o pagkakaganap ng paksa.

Verse 9

वृथा निरर्थकाविध्योर्नानानेकोभयार्थयोः नु पृच्छायां विकल्पे च पश्चात्सादृश्ययोरनु

Ang «vṛthā» ay ginagamit sa diwang “walang saysay” at “walang layunin.” Ang «nānā» ay nagpapahiwatig ng pagkakaiba-iba (“sari-sari”), ang «aneka» ay “marami,” at ang «ubhaya» ay “kapwa/dalawa.” Ang «nu» ay ginagamit sa tanong at sa pagpipilian (alternatibo). Ang «paścāt» ay “pagkatapos,” at ang «anu» ay “sumusunod/pagkaraan” at maaari ring magpahiwatig ng “pagkakahawig.”

Verse 10

प्रश्नावधारणानुज्ञानुनयामन्त्रणे ननु गर्हासमुच्चयप्रश्नशङ्कासम्भावनास्व् अपि

Ang pantig na «nanu» ay ginagamit din sa mga diwang: pagtatanong, pagtitiyak na may diin, pagbibigay-pahintulot, mapagpayapang panghihikayat, at paanyaya; at gayundin sa pagsaway, pagdaragdag ng punto (samuccaya), muling pagtatanong, pag-aalinlangan, at pagpapalagay o posibilidad (sambhāvanā).

Verse 11

उपमायां विकल्पे वा सामित्वर्धे जुगुप्सिते अमा सह समीपे च कं वारिणि च मूर्धनि

Sa diwang paghahambing (upamā) o kaya’y alternatibo; sa diwang pagmamay-ari at sa diwang “kalahati/bahagi”; sa diwang mapanlait o kasuklam-suklam; at gayundin sa diwang “kasama/na may” at “malapit”—ito ang kinikilalang saklaw ng kahulugan para sa mga nabanggit na gamit. Gayon din, ang anyong «kam» ay ginagamit sa kahulugang “sa tubig” at “sa ibabaw ng ulo” (isang gamit na lokatibo sa mga ganitong kalagayan).

Verse 12

इवेत्थमर्थयोरेवं नूनं तर्के ऽर्थनिश् चये तूष्णीमर्थे सुखे जोषं किम्पृच्छायां जुगुप्सने

Ang mga di-nagbabagong pantig (avyaya) ay ginagamit nang ganito: ang “iva” at “ittham” ay nagpapahiwatig ng pagkakatulad at paraan; ang “evaṁ” at “nūnam” ay ginagamit sa pangangatwiran at sa pagtitiyak ng kahulugan; ang “tūṣṇīm” ay tumutukoy sa pananahimik; ang “joṣam” ay tumutukoy sa ginhawa/kaluguran; at ang “kim” ay para sa pagtatanong, at maaari ring magpahayag ng pagkasuklam o pag-ayaw (jugupsā).

Verse 13

नाम प्राकाश्यसम्भाव्यक्रोधोपगमकुत्सने अलं भूषणपर्याप्तिशक्तिवारणवाचकम्

Ang pantig na “nāma” ay nagpapahiwatig ng: pagpapakilala o pagpapahayag, posibilidad, galit, pagsang-ayon/pagtanggap, at pagsisi o pagbatikos. Samantala, ang di-nagbabagong “alam” ay ginagamit upang tukuyin ang: pag-aayos o palamuti, kasapatan, kakayahan, at pagbabawal o pagpigil.

Verse 14

हूं वितर्के परिप्रश्ने समयान्तिकमध्ययोः पुनरप्रथमे भेदे निर्निश् चयनिषेधयोः

Ang “hūṁ” ay ginagamit sa pagninilay at sa masusing pagtatanong. Ang “punaḥ” ay ginagamit sa mga kahulugang: sa tamang panahon, malapit, at nasa gitna; gayundin sa: hindi una/muli, pagkakaiba, pagtitiyak, at pagtanggi.

Verse 15

स्यात्प्रबन्धे चिरातीते निकटागामिके पुरा उरर्युरी चोररी च विस्तारे ऽङ्गीकृते त्रयम्

Sa isang prabandha (tuluy-tuloy na komposisyon), hinggil sa panahon, tatlong gamit ang tinatanggap: (i) napakalayong nakaraan, (ii) nalalapit na hinaharap, at (iii) dating/nauna. At sa pagpapalawig ng paglalahad, tinatanggap din ang mga anyong “uraryurī” at “corarī”.

Verse 16

स्वर्गे परे च लोके स्वर्वार्तासम्भावयोः किल निषेधवाक्यालङ्कारे जिज्ञासावसरे खलु

Tunay nga, sa usapin ng svarga (langit) at ng mas mataas na daigdig, sa sandali ng pagsisiyasat o pagtatanong, ginagamit ang palamuting pahayag na tinatawag na “pangungusap na nagbabawal,” kapag pinag-iisipan ang posibilidad ng balita tungkol sa langit.

Verse 17

समीपोभयतःशीघ्रसाकल्याभिमुखे ऽभितः नामप्रकाशयोः प्रादुर्मिथो ऽन्योन्यं रहस्यपि

Kapag ang dalawang bagay ay inilalagay na magkalapit sa magkabilang panig—mabilis at ganap, na magkaharap—kung gayon sa kapwa paglitaw ng kanilang mga pangalan, maging ang nakatagong diwa ay nahahayag dahil sa ugnayang pabalik-balik.

Verse 18

तिरो ऽन्तर्धौ तिर्यगर्थे हा विषादशुगर्तिषु अहहेत्यद्भुते खेदे हि हेताववधारणे

Ang “tiro” ay ginagamit sa diwang ‘pagkakubli/pagtatago’ at gayundin sa diwang ‘pahilis/patagilid’. Ang “hā” ay ginagamit sa pagpapahayag ng panghihina ng loob, dalamhati, at pagdurusa. Ang “ahahe” ay ginagamit sa pagkamangha at sa panaghoy. Ang “hi” ay ginagamit upang ituro ang sanhi (dahilan) at para sa pagbibigay-diin/pagtitiyak.

Verse 19

चिराय चिररात्राय चिरस्याद्याश्चिरार्थकाः मुहुः पुनः पुनः शश्वदभीक्ष्णमसकृत् समाः

Ang “cirāya” (sa mahabang panahon), “cirarātrāya” (sa mahabang gabi), “cirasya” at mga katulad na parirala (tumutukoy sa mahabang tagal), at ang “cirārthakāḥ” (mga pahayag na ang diwa ay ‘mahaba’). Gayundin, ang “muhuḥ”, “punaḥ punaḥ”, “śaśvat”, “abhīkṣṇam”, at “asakṛt” ay magkakatumbas ang kahulugan—lahat ay tumutukoy sa pag-uulit o tuluy-tuloy na pagbalik.

Verse 20

स्राग्झटित्यञ्चसाह्नाय सपदि द्राङ्मङ्खु च द्रुते बलवत् सुष्ठु किमुत विकल्पे किं किमूत च

Ang “srāk”, “jhaṭiti”, “añca”, at “sāhnāya” ay nangangahulugang ‘mabilis’. Ang “sapadi”, “drāk”, “maṅkhu”, at “drute” ay ‘agad/kaagad’. Ang “balavat” ay ‘may lakas, sapilitan’. Ang “suṣṭhu” ay ‘mabuti, wasto’. Ang “kimuta” ay ginagamit sa diwang a fortiori (‘lalo na, gaano pa kaya!’). Ang “kiṃ” ay ginagamit sa mga pagpipilian. At ang “kimūta” ay ginagamit din sa gayong mariing tanong/a fortiori.

Verse 21

तु हि च स्म ह वै पादपूरणे पूजनेप्यति दिवाह्नीत्यथ दोषा च नक्तञ्च रजनाविति

Tunay ngang itinuturo rin na sa mga gawaing pagsamba, para sa ritwal na pagkapuno ng taludtod (pādapūraṇa), ang wastong panahon ay sa araw (divāhna). Dagdag pa, ang mga bahagi ng gabi ay itinatakda bilang: unang bahagi ng gabi (doṣā), hatinggabi (nakta), at ang nalalabing gabi (rajanī).

Verse 22

तिर्यगर्थे साचि तिरो ऽप्यथ सम्बोधनार्थकाः स्युः प्याट्पाड्ङ्ग हे है भोः समया निकषा हिरुक्

Para sa kahulugang “pahalang/patagilid” (tiryak-artha), ginagamit ang mga partikulang sāci at tiro. Dagdag pa, ang mga partikulang pantawag (vocative) ay pyāṭ, pāḍṅga, he, hai, bhoḥ; gayundin, ginagamit ding mga partikula ang samayā, nikaṣā, at hiruk.

Verse 23

अतर्किते तु सहसा स्यात् पुरः पुरतो ऽग्रतः स्वाहा देवहविर्दाने श्रौषट् वौषट् वषट् स्वधा

Sa di-inaasahang (biglaang) pangyayari, dapat agad bigkasin: “puraḥ, purataḥ, agrataḥ” (“sa harap; bago; nasa unahan”). Sa paghahandog ng oblation (havis) sa mga diyos, binibigkas ang “svāhā”; at ang mga sigaw-ritwal ay “śrauṣaṭ, vauṣaṭ, vaṣaṭ”; samantalang para sa mga ninuno ang bigkas ay “svadhā”.

Verse 24

किञ्चिदीषन्मनागल्पे प्रेत्यामुत्र भवान्तरे जिज्ञासानुनय इति ञ यथा तथा चैव साम्ये अहो हो इति विस्मये

Ang “kiñcit, īṣat, manāk” ay tumutukoy sa “kaunti” (maliit na antas). Ang “pretya” ay “pagkaraan ng kamatayan”; ang “amutra” ay “doon (sa kabilang daigdig)”; at ang “bhavāntare” ay “sa ibang pag-iral (ibang kapanganakan o kalagayan)”. Ang partikulang “iti” ay ginagamit sa diwa ng pagtatanong at magalang na pakiusap. Ang “yathā” at “tathā” ay para sa pagtutugma/pagkakapantay. Ang “aho” at “ho” ay para sa pagkamangha.

Verse 25

मौने तु तूष्णीं तूष्णीकं सद्यः सपदि तत्क्षणे दिष्ट्या शमुपयोषञ्चेत्यानन्दे ऽथान्तरे ऽन्तरा

Sa pagtalima sa katahimikan (mauna), ang tao ay nagiging ganap na tahimik—agad, kaagad, sa mismong sandaling iyon. Sa mabuting kapalaran, nakakamit ang kapayapaan; ang isip ay lumalapat at napipigil; at pagkaraan, sa loob ay muling sumisibol ang panloob na kaligayahan, patong-patong, paulit-ulit.

Verse 26

अन्तरेण च मध्ये स्युः प्रसह्य तु हटार्थकम् युक्ते द्वे साम्प्रतं स्थाने ऽभीक्ष्णं शस्वदनारते

Ang “antareṇa” at “madhye” ay ginagamit sa kahulugang “sa pagitan/sa gitna”. Ang “prasahya” ay may diwang “sapilitan”, at ang “haṭārthakam” ay tumutukoy rin sa “sa lakas/pamimilit”. Ang pares na “yukte” at “dve” ay ginagamit sa kahulugang “magkakabit/magkaparis”. Ang “sāmpratam” ay “ngayon/sa kasalukuyan”. Para sa kahulugang “lugar” ay “sthāne”. Ang “abhīkṣṇam” ay “paulit-ulit”, ang “śasvat” ay “palagi”, at ang “anārate” ay “walang patid”.

Verse 27

अभावे नह्यनो नापि मास्म मालञ्च वारणे पक्षान्तरे चेद्यदि च तत्त्वे त्व् अद्धाञ्जसा द्वयम्

Sa diwang “kawalan/ pagwawalang-bisa,” ginagamit ang mga di-nagbabagong pantig na “na, hi, anu, na, api”; at para sa pagbabawal, “mā, sma, mālam.” Para sa alternatibo o ibang pagpipilian, “cet” at “yadi” ang gamit; samantalang sa tuwirang pagsasabi ng tunay na katotohanan, “tu” ang ginagamit. Ang “addhā” at “añjasā” ay magkaparis na pananda ng katiyakan at tuwirang pagtiyak.

Verse 28

प्राकाश्ये प्रादुराविः स्यादोमेवं परमं मते समन्ततस्तु परितः सर्वतो विश्वगित्यपि

Sa kalagayan ng maningning na pagpapakita, ang paglitaw nito ay nagiging hayag—kaya ang “Oṃ” ay itinuturing na kataas-taasang prinsipyo. Ito’y naroroon sa lahat ng panig, sa paligid, sa bawat dako; kaya tinatawag din itong “viśvag” (ang sumasaklaw sa lahat).

Verse 29

अकामानुमतौ काममसूयोपगमे ऽस्तु च ननु च स्याद्विरोधोक्तौ कच्चित् कामप्रवेदने

Sa kalagayang may pagsang-ayon na walang pagnanasa, sinasabi: “magkaroon nga ng pagnanasa”; at kung wala ang inggit, “maging gayon.” Ngunit—hindi ba nagiging salungatan ang ganitong pahayag?—lalo na kapag ang layon (kāma) ay hayagang ibinubunyag.

Verse 30

निःषमं दुःषमं गर्ह्ये यथास्वन्तु यथायथं मृषा मिथ्या च वितथे यथार्थन्तु यथातथं

Sa kapuna-punang paggamit, sinasabi ang “niḥṣama” (lampas sa sukat) at “duḥṣama” (masamang sukat), gayundin ang “yathāsvam” (ayon sa narinig) at “yathāyatham” (sa anumang paraan). Sa huwad o di-totoo, ginagamit ang “mṛṣā,” “mithyā,” at “vitatha”; ngunit sa tunay, ginagamit ang “yathārtha,” ibig sabihi’y “yathā-tatha” (gaya ng tunay na kalagayan).

Verse 31

स्युरेवन्तु पुनर्वैवेत्यवधारणवाचकाः प्रागतीतार्थकं नूनमवश्यं निश् चये द्वयं

Ang “syuḥ,” “eva,” “tu,” “punar,” at “vai”—mga di-nagbabagong salita ito na nagpapahayag ng pagtatakda/pagbibigay-diin (avadhāraṇa). Ang “nūnam” at “avaśyam” ay nagpapahiwatig ng nauna nang naitatag (prāg-atīta) at katiyakan; ang pares na ito’y gumaganap bilang pagtiyak o pasya (niścaya).

Verse 32

संवद्वर्षे ऽवरे त्वर्वागामेवं स्वयमात्मना अल्पे नीचैर् महत्युच्चैः प्रायोभूम्न्य् अद्रुते शनैः

Sa siklo ng taon, ang mababang yugto ang nauuna at saka sumusulong sa ganitong paraan ayon sa sariling likas na katangian: kapag maliit ang sukat, mababa ang pag-usad; kapag malaki ang sukat, tumataas—karaniwang gumagalaw sa ibabaw ng lupa nang dahan-dahan at hindi biglaan.

Verse 33

सना नित्ये वहिर्वाह्ये स्मातीते ऽस्तमदर्शने अस्ति सत्त्वे रुषोक्तावूमुं प्रश्ने ऽनुनये त्वयि

Ang pantig na “sanā” ay ginagamit sa diwang “palagi/walang hanggan”; ang “bahirvāhya” sa diwang “panlabas/patungong labas”; ang “smāt” kapag tumutukoy sa nagdaan; ang “asti” sa diwang “umiiral/naroroon”; (mga salitang gaya ng) “sattva” sa diwang “pagiging/diwa”; ang “ūmuṃ” ay ginagamit sa pananalitang may galit; at ang “tvayi” ay ginagamit sa tanong at sa mapagpayapang pagtawag.

Verse 34

हूं तर्के स्यादुषा रात्रेरवसाने नमो नतौ पुनरर्थे ऽङ्गनिन्दायां दुष्ठु सुष्ठु प्रशंसने

Ang “hūṃ” ay ginagamit sa pagtatalo (bilang padamdam sa debate). Ang “uṣā” ay tumutukoy sa bukang-liwayway sa dulo ng gabi. Ang “namo” ay ginagamit sa diwang pagyukod at pagpupugay (pagpupuri at paggalang). Ang “punar” ay nangangahulugang “muli.” Ang “aṅga” ay ginagamit kapag nanunumbat (pamilyar na tawag sa panunuligsa). Ang “duṣṭhu” at “suṣṭhu” ay ginagamit sa diwang paninisi at papuri, ayon sa pagkakasunod.

Verse 35

सायं साये प्रगे प्रातः प्रभाते निकषान्तिके परुत्परार्यैसमो ऽब्दे पूर्वे पूर्वतरे यति

Ang “sa gabi” ay ipinahahayag bilang sāyam o sāye; ang “sa madaling-araw/maaga” bilang prage o prātaḥ; ang “sa pagsikat ng araw” bilang prabhāte; ang “malapit” bilang nikaṣā o antike. Sa diwang “lampas/mas malayo pa” ginagamit ang para at uttara; ang ārya ay kasingkahulugan ng sama (“kapantay”). Para sa “sa loob ng taon” ginagamit ang ’abde. Para sa “nauna/dati” ginagamit ang pūrve, at para sa “mas nauna pa” ang pūrvatare. (Ito ang tinatanggap na gamit sa pagsasanay ng balarila.)

Verse 36

अद्यात्राह्न्य् अथ पूर्वेह्नीत्यादौ पूर्वोत्तरा परात् तथाधरान्यान्यतरेतरात्पूर्वेद्युरादयः

Ngayon, sa hanay ng mga pananalitang pang-oras na nagsisimula sa “adya” (ngayon) at “trāhni/atrāhni” (sa araw na iyon), at “pūrvehni” (sa umaga bago magtanghali), ipinaliliwanag ang kaugnay na pagbuo/paglalangkap ng mga anyo. Gayundin, ang mga anyong tumutukoy sa “nauna at kasunod” (pūrva–uttara), “mas mataas at mas mababa” (para/uttara laban sa adhara), “magkabalikan/magkatumbasan” (anyonyatara/itaretara), at yaong nagsisimula sa “pūrvedyuḥ” (sa nakaraang araw).

Verse 37

उभयद्युश्चोभयेद्युः परे त्वह्नि परेद्यपि ह्यो गते ऽनागते ऽह्नि श्वः परश्वः श्वःपरे ऽहनि

Ang ‘Ubhayadyuḥ’ (o ‘ubhayedyuḥ’) ay ginagamit para sa isang araw na kapwa “nauna at sumunod” (ibig sabihin, kaugnay sa dalawang batayang sanggunian). Ang ‘Paredyuḥ’ ay ginagamit din para sa mas malayong araw. Ang ‘Hyaḥ’ ay tumutukoy sa araw na lumipas; para sa araw na hindi pa dumarating ay ‘śvaḥ’; para sa makalawa ay ‘paraśvaḥ’; at para sa kasunod pa nito ay ‘śvaḥpare’ (sa huling araw na iyon).

Verse 38

तदा तदानीं युगपदेकदा सर्वदा सदा एतर्हि सम्प्रतीदानीमधुना साम्प्रतन्तथा

Ang ‘tadā’ (noon), ‘tadānīm’ (sa mismong panahong iyon), ‘yugapad’ (sabay-sabay), ‘ekadā’ (minsan/sa isang pagkakataon), ‘sarvadā’ (palagi), ‘sadā’ (lagi at lagi/magpakailanman), ‘etarhi’ (ngayon), ‘samprati’ (sa kasalukuyan), ‘idānīm’ (ngayon na ngayon), ‘adhunā’ (sa panahong ito/sa ngayon), ‘sāmpratam’ (kasalukuyan), at ‘tathā’ (gayon/diyan sa paraan) — ay mga di-nagbabagong pantig (avyaya) na tumutukoy sa panahon at paraan.