Adhyaya 161

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे वानप्रस्थाश्रमो नाम षष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथैकषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः यतिधर्मः पुष्कर उवाच यतिर्धर्मं प्रवक्ष्यामि ज्ञानमोक्षादिदर्शकं चतुर्धमायुषो भागं प्राप्य सङ्गात् परिवर्जयेत्

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa nagwakas ang ika-160 kabanata na tinatawag na “Vānaprastha-āśrama” (yugto ng naninirahan sa gubat). Ngayon ay nagsisimula ang ika-161 kabanata: “Yati-dharma” (dharma ng renunsiyante). Sinabi ni Puṣkara: “Ipapaliwanag ko ang dharma ng yati na nagpapakita ng kaalaman, kalayaan (mokṣa), at iba pa. Pagdating sa isang-kapat ng buhay, dapat talikuran ang pagkakadikit at pakikisama sa mundong tao.”

Verse 2

यदह्नि विरजेद्धीरस्तदह्नि च परिव्रजेत् प्रजापत्यां निरूप्येष्टिं सर्वदेवसदक्षिणां

Sa mismong araw na ang matatag na tao ay mawalan ng pagnanasa at pagkakadikit, sa araw ding iyon dapat siyang lumisan bilang naglalakbay na renunsiyante; matapos isaayos ang handog na Prājāpatya iṣṭi (alay na kaugnay ni Prajāpati), na may dakṣiṇā (kabayaran sa sakripisyo) na inihahandog sa ngalan ng lahat ng mga diyos.

Verse 3

आत्मन्यग्नीन् समारोप्य प्रव्रजेद्ब्राह्मणो गृहात् दृष्ट्वावश्यमिति ङ तपश्चोग्रं वने चरेदिति ङ भजेद्दिशमजिम्हग इति ङ सङ्गान् परित्यजेदिति ङ विरजेद्वापि तदह्नि इति ङ एक एव चरेन्नित्यं ग्रासमन्नाथमाश्रयेत्

Matapos ilagak sa sarili ang mga banal na apoy (panloob na apoy), ang isang brāhmaṇa ay dapat lisanin ang tahanan at pumasok sa buhay na walang bahay (pag-alis sa daigdig). Sa pagkakita sa di-maiiwasan (kamatayan at kawalang-tatag), dapat siyang magsagawa ng matinding pag-aayuno at manirahan sa gubat. Dapat siyang tumungo sa isang tuwid na direksiyon, walang liko; talikuran ang lahat ng pakikisama at pagkakadikit; at maging malaya sa pagnanasa at karumihan—mula sa araw na iyon. Dapat siyang laging maglakbay nang mag-isa, mamuhay sa isang subo ng pagkain, umaasa lamang sa pagkaing natamo nang walang pag-aangkin.

Verse 4

उपेक्षको ऽसिञ्चयिको मुनिर्ज्ञानसमन्वितः कपालं वृक्षमूलञ्च कुचेलमसहायाता

Ang muni na walang pagkakapit sa mga bagay ng daigdig, hindi nag-iimpok, at pinagkalooban ng tunay na kaalaman—may dalang mangkok na bungo, naninirahan sa paanan ng puno, nakasuot ng punit-punit na damit, at naglalakbay nang hindi umaasa kaninuman.

Verse 5

समता चैव सर्वस्मिन्नेतन्मुक्तस्य लक्षणं नाभिनन्देन मरणं नाभिनन्देत जीवनं

Ang pagkakapantay-pantay ng loob sa lahat ng bagay—ito ang tanda ng pinalaya: hindi siya nagagalak sa kamatayan, at hindi rin nagagalak sa buhay.

Verse 6

कालमेव प्रतीक्षेत निदेशं भृतको यथा दृष्टिपूतं न्यसेत्पादं वस्त्रपूतं जलं पिवेत्

Dapat maghintay lamang sa tamang panahon, gaya ng upahang lingkod na naghihintay ng utos; ilapag ang paa matapos siyasatin ang lugar (na para bang ‘dinadalisay ng tingin’), at uminom ng tubig na sinala sa tela.

Verse 7

सत्यपूतां वदेद्वाचं मनःपूतं समाचरेत् अलावुदारुपत्राणि मृण्मयं वैष्णवं यतेः

Magsalita ang asceta ng mga salitang dinadalisay ng katotohanan, at kumilos na may isip na nalinis. Para sa yati na Vaiṣṇava, ang nararapat na kasangkapan ay yaong gawa sa upo/kalabasa, kahoy, at mga dahon, at gayundin yaong gawa sa luwad.

Verse 8

विधूमे न्यस्तमुषले व्यङ्गारे भुक्तवज्जने वृत्ते शरावसम्पाते भिक्षां नित्यं यतिश् चरेत्

Ang renunciante ay dapat manghingi ng limos araw-araw lamang kapag (sa bahay) wala nang usok (ibig sabihi’y tapos na ang pagluluto), nakababa na ang pambayo, malamig na ang baga, nakakain na ang mga tao, at tumigil na ang kalansing ng mga pinggan at mangkok.

Verse 9

मधूकरमसङ्क्लिप्तं प्राक्प्रणीतमयाचितं तात्कालिकञ्चोपपन्नं भैक्षं पञ्चविधं स्मृतं

Ang limosna (bhaikṣa) ay inaalala na may limang uri: (1) “gaya ng bubuyog” (madhūkara), (2) di-nadungisan at di-iniimbak (asaṅklipta), (3) naihanda na noon pa (prākpraṇīta), (4) natanggap nang hindi humihingi (ayācita), at (5) nakuha sa tamang panahon at sa angkop na paraan (tātkālika, upapanna).

Verse 10

पाणिपात्री भवेद्वापि पात्रे पात्रात् समाचरेत् अवेक्षेत गतिं नॄणां कर्मदोषसमुद्भवां

Kahit ang sariling kamay ang gawing mangkok sa paghingi, dapat pa ring kumilos nang may wastong asal sa karapat-dapat na tumatanggap. Dapat pagnilayan ang mga kapalaran ng tao na umuusbong mula sa mga pagkukulang ng sariling karma.

Verse 11

शुद्धभावश् चरेद्भर्मं यत्र तत्राश्रमे रतः समः सर्वेषु भूतेषु न लिङ्गं धर्मकारणं

Sa dalisay na kalooban, isagawa ang dharma; saan man manirahan, manatiling tapat sa disiplina ng sariling āśrama. Maging pantay ang loob sa lahat ng nilalang, at alamin na ang panlabas na tanda lamang ay hindi sanhi ng dharma.

Verse 12

फलं कतकवृक्षस्य यद्यप्यम्बुप्रसादकं न नामग्रहणादेव तस्य वारि प्रसीदति

Bagaman ang bunga ng punong kaṭaka ay tunay na nagpapalinaw ng tubig, hindi luminaw ang tubig sa pagbanggit lamang ng pangalan nito.

Verse 13

वृक्षमूलानि ख , घ , छ , झ च वृक्षमूलादि इति ट एतच्छुद्धस्येति ङ जीवितमिति ख , घ , ङ , छ , ज च अजिह्मः पण्डकः पङ्गुरन्धो बधिर एव च सद्भिश् च मुच्यते मद्भिरज्ञानात् संसृतो द्विजः

“Mga ugat ng puno…”—ganyan ang pagbasa ng mga resensiyon (kha, gha, cha, jha); “mga ugat ng puno at mga katulad nito”—ganyan sa (ṭa); “ng taong nalinis sa pamamagitan nito”—ganyan sa (ṅa); at “para sa ikabubuhay”—ganyan sa (kha, gha, ṅa, cha, ja). Ang dvija (dalawang-ulit na isinilang) na dahil sa kamangmangan ay naipit sa saṃsāra—kahit hindi tuso, o isang paṇḍaka (di-karaniwang kalagayang seksuwal/ritwal), pilay, bulag, o bingi—ay napapalaya sa kasalanan/dungis sa pamamagitan ng mabubuti (sadbhiḥ), sa pakikisama at patnubay nila sa paglilinis.

Verse 14

अह्नि रात्र्याञ्च यान् जन्तून् हिनस्त्यज्ञानतो यतिः तेषां स्नात्वा विशुद्ध्यर्थं प्राणायामान् षडाचरेत्

Anumang nilalang na hindi sinasadyang napinsala ng isang yati (asceta) sa araw man o sa gabi—pagkatapos maligo, upang luminis mula sa pagkukulang na iyon, nararapat niyang isagawa ang anim na prāṇāyāma (pagpigil at pag-aayos ng hininga).

Verse 15

अस्थिस्थूणं स्नायुयुतं मांसशोणितलेपनं चर्मावनद्धं दुर्गन्धं पूर्णं मूत्रपुरीषयोः

Ang katawan ay isang haliging buto, nakatali ng litid, pinahiran ng laman at dugo, binalot ng balat, mabaho, at punô ng ihi at dumi.

Verse 16

जराशोकसमाविष्टं रोगायतनमातुरं रजस्वलमनित्यञ्च भूतावासमिमन्त्यजेत्

Dapat nang talikdan ang katawang ito—nababalot ng katandaan at dalamhati, tahanan ng karamdaman, pinahihirapan, may karumihan ng pagreregla, di-mananatili, at tahanan ng mga nilalang.

Verse 17

धृतिः क्षमा दमो ऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः ह्रीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणं

Katatagan, pagtitiis, pagpipigil sa sarili, di-pagnanakaw, kalinisan, pagpigil sa mga pandama, kahinhinan, vidyā (tunay na kaalaman), katotohanan, at kawalan ng galit—ang sampung ito ang mga tanda ng dharma (matuwid na asal).

Verse 18

चतुर्विधं भैक्षवस्तु कुटीरकवहूदके हंसः परमहंसश् च यो यः पश्चात् स उत्तमः

Ang pamumuhay ng namamalimos na banal (bhikṣā-buhay) ay apat: kuṭīraka, bahūdaka, haṃsa, at paramahaṃsa. Sa pagkakasunod na ito, ang sumusunod na antas ang itinuturing na higit na mataas.

Verse 19

एकदण्डी त्रिदण्डी वा योगी मुच्यते बन्धनात् अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ

Maging may hawak man ng iisang tungkod (ekadaṇḍa) o ng tatlong tungkod (tridaṇḍa), ang yogin ay napapalaya sa pagkagapos sa pamamagitan ng pagsasagawa ng ahiṃsā (di-karahasan), satya (katotohanan), asteya (di-pagnanakaw), brahmacarya (kalinisan/selibasiya), at aparigraha (di-pagkamkam, di-pag-aangkin).

Verse 20

यमाः पञ्चाथ नियमाः शौचं सन्तोषणन्तपः स्वाध्यायेश्वरपूजा च पद्मकाद्यासनं यतेः

Ang limang yama at saka ang mga niyama—śauca (kalinisan), santoṣa (kasiyahan/kapayapaan), tapaḥ (pagpapakasakit o disiplina), svādhyāya (sariling pag-aaral/pagbasa ng banal na teksto), at īśvara-pūjā (pagsamba sa Panginoon)—kasama ang mga āsana gaya ng padmaka (upong-lotus) at iba pa, ay dapat sundin ng asceta.

Verse 21

प्राणायामस्तु द्विविधः स गर्भो ऽगर्भ एव च जपध्यानयुतो गर्भो विपरीतस्त्वगर्भकः

Ang prāṇāyāma ay may dalawang uri: “may binhi” (garbha) at “walang binhi” (agarbha). Yaong may kasamang japa (pagbigkas ng mantra) at dhyāna (pagmumuni/meditasyon) ang tinatawag na “may binhi”; ang kabaligtaran nito ay “walang binhi.”

Verse 22

प्रत्येकं त्रिविधं सोपि पूरकुम्भकरेचकैः पूरणात् पूरको वायोर् निश् चलत्वाच्च कुम्भकः

Ang bawat pagsasanay ay may tatlong bahagi: pūraka (paglanghap), kumbhaka (pagpigil ng hininga), at recaka (pagbuga). Dahil “pinupuno” nito ng hininga ang katawan, tinatawag itong pūraka; at dahil nagiging hindi gumagalaw ang hininga, tinatawag itong kumbhaka.

Verse 23

समाचरेदिति ख , छ च दयास्तेयमिति ङ त्रिदण्डी चेति ङ पद्मकाद्यासनं महत् इति ट रेचनाद्रेचकः प्रोक्तो मात्राभेदेन च त्रिधा द्वादशात्तु चतुर्विंशः षट्त्रिंशन्मात्रिको ऽपरः

“Dapat isagawa (ang mga ito),” ayon sa pagbasa sa kha/cha; “dayā (habag) at asteya (di-pagnanakaw),” ayon sa pagbasa sa ṅa; at “ang ascetang may tatlong tungkod (tridaṇḍin),” ayon din sa ṅa; at “ang dakilang āsana na nagsisimula sa padmaka (upong-lotus),” ayon sa pagbasa sa ṭa. Mula sa recana (“pagpapalabas”) ipinapaliwanag ang salitang recaka (pagbuga). Ayon sa pagkakaiba ng mātrā (yunit ng oras), ito’y tatlong uri: 12 mātrā, 24 mātrā, at isa pang 36 mātrā.

Verse 24

तालो लघ्वक्षरो मात्रा प्रणवादि चरेच्छनैः प्रत्याहारो जापकानां ध्यानमीश्वरचिन्तनं

Ang tāla (itinakdang tiyempo), ang maikling pantig, at ang mātrā (yunit ng sukat ng ritmo/panahon)—na nagsisimula sa praṇava na “Oṃ”—ay dapat sanayin nang dahan-dahan. Para sa nagsasagawa ng japa, ang pratyāhāra ay pag-urong ng mga pandama, at ang dhyāna ay pagninilay sa Panginoon.

Verse 25

मनोधृतिर्धारणा स्यात् समाधिर्ब्रह्मणि स्थितिः अयमात्मा परं ब्रह्म सत्यं ज्ञानमनन्तकं

Ang katatagan ng isip ay tinatawag na dhāraṇā (pagtutuon). Ang samādhi ay ang pananatili sa Brahman. Ang Sariling ito ang kataas-taasang Brahman—Katotohanan, Kaalaman, at Walang-hanggan.

Verse 26

विज्ञानमानन्दं ब्रह्म तत्त्वमस्यअहमस्मि तत् परम् ब्रह्म ज्योतिरात्मा वासुदेवो विमुक्त ॐ

Ang Brahman ay kamalayan at kaligayahan (ānanda). “Ikaw ay Yaon”; “Ako ay Yaon.” Yaon ang kataas-taasang Brahman—ang Sarili na likas na liwanag; Yaon si Vāsudeva. (Ang nakakabatid nito) ay napapalaya. Oṃ.

Verse 27

देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितं जाग्रत्स्वप्नसुसुप्त्यादिमुक्तं ब्रह्म तुरोयकं

Ang Brahman ay yaong walang katawan, pandama, isip, talino, prāṇa (hiningang-buhay), at ego; malaya sa mga hangganan ng paggising, panaginip, at mahimbing na tulog at iba pa—iyon ang Turīya (ang ‘ikaapat’ na kalagayan).

Verse 28

नित्यशुद्धबुद्धयुक्तसत्यमानन्दमद्वयं अहं ब्रह्म परं ज्योतिरक्षरं सर्वगं हरिः

Ako ay Brahman—walang hanggang dalisay, may kamalayan, tunay, mapagpala, at di-dalawa; ang Kataas-taasang Liwanag, ang di-nasisira, ang sumasaklaw sa lahat—si Hari.

Verse 29

सो ऽसावादित्यपुरुषः सो ऽसावहमखण्ड ॐ सर्वारम्भपरित्यागी समदुःखसुखं क्षमी

Siya nga ang Purusha ng Araw; Siya nga rin ang ako—di-nahahati, Oṃ. (Siya/ako) ang tumatalikod sa lahat ng bagong pagsisimula, nananatiling pantay sa lungkot at ligaya, at mapagtiis at mapagpatawad.

Verse 30

भावशुद्धश् च ब्रह्माण्डं भित्त्वा ब्रह्म भवेन्नरः आषढ्यां पौर्णमास्याञ्च चातुर्मास्यं व्रतञ्चरेत्

Sa dalisay na loob, ang tao—binabasag at nilalampasan ang brahmāṇḍa, ang “kosmikong itlog”—ay nagiging kaisa ng Brahman. Sa araw ng kabilugan ng buwan ng Āṣāḍha, dapat niyang pasimulan ang panatang Cāturmāsya.

Verse 31

ततो ज्रजेत् नवम्यादौ ह्य् ऋतुसन्धिषु वापयेत् प्रायश्चित्तं यतीनाञ्च ध्यानं वायुयमस् तथा

Pagkaraan nito, dapat isagawa ang itinakdang disiplina na nagsisimula sa ikasiyam na araw ng buwan; at sa mga salubungan ng mga panahon ay gawin din ito. Ito ang pag-aaring-sala (prāyaścitta) para sa mga yati (asceta), kalakip ang pagsasanay sa pagninilay—gayundin (ang pagninilay sa) Vāyu at Yama.