Adhyaya 155
Dharma-shastraAdhyaya 15531 Verses

Adhyaya 155

Ācāra (Right Conduct)

Ang kabanatang ito ay parang munting manwal ng Dharma-śāstra para sa wastong gawi araw-araw. Itinatakda ni Puṣkara ang takbo ng ritwal at asal: gumising sa brāhma-muhūrta na may pag-alaala sa mga deva, sundin ang tamang direksiyon sa pagdumi/pag-ihi (sa araw patungong hilaga; sa gabi patungong timog), at iwasan ang di-angkop na lugar. Pagkatapos ay inayos ang śauca: ācamana gamit ang lupa, dantadhāvana (paglilinis ng ngipin), at ang pangunahing snāna (pagligo)—iginigiit na ang ritwal na walang paliligo ay walang bunga. Ibinigay ang antas ng mga tubig: tubig sa ilalim ng lupa, tubig na inigib, bukal, lawa, tubig-tīrtha, at ang Gaṅgā bilang pinakamakapaglinis. Ang pagligo ay inuugnay sa mga mantra ng Veda (Hiraṇyavarṇāḥ, Śanno devī, Āpo hi ṣṭhā, Idam āpaḥ), japa sa ilalim ng tubig, at mga maaaring bigkasin tulad ng Aghamarṣaṇa, Drupadā, Yuñjate manaḥ, at Pauruṣa sūkta; kasunod ang tarpaṇa, homa, at dāna. Sa huling bahagi, pinalawak ang mga pagpipigil na panlipunan at etikal: huwag manakit, magbigay-daan sa may pasan at sa buntis, mag-ingat sa tingin at pananalita, umiwas sa malas na asal, panatilihin ang asal sa publiko, kalinisan sa tubig, hangganan ng kalinisan sa pakikipagtalik at pakikisalamuha, paggalang sa Veda, mga diyos, mga hari at mga ṛṣi, at mga paalala sa kalendaryo (iwasan ang oil-massage sa ilang tithi). Binanggit din ang mga baryanteng manuskrito, na nagpapakita ng buhay na paglipat ng teksto habang pinananatili ang diwa: kadalisayan, pagpipigil, at kapakanan (yoga-kṣema) sa pamamagitan ng disiplinadong ācāra.

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे विवाहो नाम सतुःपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः आचारः पुष्कर उवाच ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय विष्ण्वादीन् दैवतान् स्मरेत् उभे मूत्रपुरीषे तु दिवा कुर्यादुदङ्मुखः

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa, nagwakas ang ika-154 na kabanata na tinatawag na “Kasal” (Vivāha). Ngayon ay nagsisimula ang ika-155 na kabanata: “Ācāra” (Wastong Pag-uugali/Disiplina). Sinabi ni Puṣkara: “Bumangon sa brāhma-muhūrta (banal na oras bago magbukang-liwayway) at alalahanin ang mga diyos na nagsisimula kay Viṣṇu. Sa araw, sa pag-ihi at pagdumi, humarap sa hilaga.”

Verse 2

रातौ च दक्षिणे कुर्यादुभे सन्ध्ये यथा दिवा न मार्गादौ जले वीप्यां सतृणायां सदाचरेत्

Sa gabi, isagawa ang dalawang sandhyā (ritong takipsilim) na nakaharap sa timog, gaya ng ginagawa sa araw. Huwag kailanman gawin ito sa bungad ng daan, sa tubig, sa lupang bagong araro/linang, o sa lupang may damo; laging mamuhay nang wasto at may pag-iingat.

Verse 3

शौचं कृत्वा मृदाचम्य भक्षयेद्दन्तधावनं नित्यं नैमित्तिकं काम्यं क्रियाङ्गं मलकर्षणं

Pagkatapos magsagawa ng paglilinis (śauca) at, gamit ang lupa/luwad, gawin ang ācamana (ritwal na pag-inom ng kaunting tubig para sa pagdalisay), dapat laging isagawa ang paglilinis ng ngipin. Ito’y inuuri bilang pang-araw-araw, paminsan-minsan, at ayon sa ninanais; isang pantulong na sangkap ng mga ritwal, upang alisin ang dumi at karumihan.

Verse 4

क्रियास्नानं तथा षष्ठं षोढास्नानं प्रकीर्तितं अस्नातस्याफलं कर्म प्रातःस्नानं चरेत्ततः

Kaya nito, ang ikaanim ay ipinahayag na ‘kriyā-snāna’ (paliligo ayon sa ritwal), at itinuturo rin ang ‘ṣoḍhā-snāna’ (paliligo sa labing-anim na paraan). Sa hindi pa naliligo, walang bunga ang gawaing ritwal; kaya dapat isagawa ang paliligo sa umaga.

Verse 5

भूमिष्ठमुद्धृतात् पुण्यं ततः प्रस्रवणोदकं ततो ऽपि सारसं पुण्यं तस्मान्नादेयमुच्यते

Ang tubig na nanatili sa lupa ay higit na may bisa at kabanalan kaysa sa tubig na iniahon (mula sa balon at iba pa). Higit pa roon ang tubig mula sa likás na bukal; at higit pa kaysa rito ang tubig-lawa. Kaya sinasabi na ang gayong tubig ay hindi dapat itakwil bilang di-karapat-dapat.

Verse 6

तीर्थतोयं ततः पुण्यं गाङ्गं पुण्यन्तु सर्वतः संशोधितमलः पूर्वं निमग्नश् च जलाशये

Kaya nga, ang tubig ng tīrtha (banal na tawiran o pook-sagradong paliguan) ay may dakilang bisa; at ang tubig ng Ilog Gaṅgā ay nagpapadalisay mula sa lahat ng panig. Matapos munang alisin ang karumihan, saka dapat lumubog at magpaligo sa isang imbakan o anyong-tubig.

Verse 7

उपस्पृश्य ततः कुर्यादम्भसः परिमार्जनं हिरण्यवर्णास्तिसृभिः शन्नो देवीति चाप्यथ

Pagkatapos isagawa ang ācamana (pag-inom ng kaunting tubig para sa paglilinis), dapat linisin ang sarili sa pamamagitan ng tubig, sa pagpunas o pagwisik, gamit ang tatlong taludtod na nagsisimula sa “hiraṇyavarṇāḥ” at pati ang mantra na “śanno devī”.

Verse 8

आपोहिष्ठेति तिसृभिरिदमापस्तथैव च ततो जलाशये मग्नः कुर्यादन्तर्जलं जपं

Sa pamamagitan ng tatlong taludtod na nagsisimula sa “Āpo hi ṣṭhā…”, at gayundin ng mantra na “Idam āpaḥ…”, pagkatapos ay dapat siyang lumubog sa isang imbakan ng tubig at magsagawa ng japa (paulit-ulit na pagbigkas) sa ilalim ng tubig.

Verse 9

तत्राघमर्षणं सूक्तं द्रुपदां वा तथा जपेत् युञ्जते मन इत्य् एवं सूक्तं सूक्तं वाप्यथ पौरुषं

Sa gayong kalagayan, dapat bigkasin ang Aghamarṣaṇa Sūkta, o gayundin ang himnong Drupadā; at idagdag pa ang himnong nagsisimula sa “yuñjate manaḥ…”. Kaya maaaring bumigkas ng isang sūkta—o muling bumigkas ng isang sūkta—at pagkatapos ay ang Pauruṣa (Puruṣa Sūkta).

Verse 10

गायत्रीं तु विशेषेण अघमर्षणसूक्तके देवता भाववृत्तस्तु ऋषिश् चैवाघमर्षणः

Sa Aghamarṣaṇa-sūkta, ang sukat (chandas) ay lalo na ang Gāyatrī; ang namumunong diyos ay Bhāva-vṛtta, at ang ṛṣi (tagakita) ay si Aghamarṣaṇa mismo.

Verse 11

छन्दश्चानुष्टुभं तस्य भाववृत्तो हरिः स्मृतः आपीडमानः शाटीं तु देवतापितृतर्पणं

Ang sukat nito ay Anuṣṭubh; ang bhāva-vṛtti (nangingibabaw na damdamin/anyo) ay itinuturing na si Hari (Viṣṇu). Ang gamit na pampanitikan/panritwal na tinatawag na āpīḍamāna ay “śāṭī”, at ito’y para sa tarpaṇa (handog na pampasiyá) sa mga diyos at sa mga ninuno.

Verse 12

पौरुषेण तु सूक्तेन ददेच्चैवोदकाञ्जलिं ततो ऽग्निहवनं कुर्याद्दानं दत्वा तु शक्तितः

Sa pamamagitan ng himnong Pauruṣa, maghandog ng tubig na nakasahod sa palad bilang libasyon; pagkatapos ay magsagawa ng handog-sa-apoy (homa), at saka—ayon sa kakayahan—magbigay ng kaloob (dāna).

Verse 13

तत्राघमर्षणमित्यादिः देवतापितृतर्पणमित्यन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति ततो ऽग्निहरणमिति ङ , छ च दीपं दत्वेति झ ततः समभिगच्छेत योगाक्षेमार्थमीश्वरं आसनं शयनं यानं जायापत्यङ्कमण्डलुः

Dito, ang pagbasa na nagsisimula sa “aghamaṛṣaṇa” (ritwal na nagpapawi ng kasalanan) at nagtatapos sa “tarpana para sa mga diyos at mga ninuno” ay wala sa manuskritong Jha. Pagkaraan nito, ang baryanteng “pagkatapos ay ang paglilipat/pag-alis ng (banal) apoy” ay nasa mga manuskritong Ṅa at Cha; sa Jha naman ay “pagkakaloob ng isang lampara.” Pagkatapos, alang-alang sa yoga at kṣema (kapakanan at katiwasayan), dapat lumapit nang nararapat sa Panginoon, na may handog na gaya ng upuan, higaan, sasakyan, asawa, mga anak, papag/kama, at kamaṇḍalu (sisidlang tubig).

Verse 14

आत्मनः शुचिरेतानि परेषां न शुचिर्भवेत् भाराक्रान्तस्य गुर्विण्याः पन्था देयो गुरुष्वपि

Ang mga gawaing ito ay para sa sariling kalinisan; hindi dapat maging sanhi ng karumihan o abala sa iba. Kahit ang isang guro ay nararapat magbigay-daan sa taong may pasan at sa babaeng nagdadalang-tao.

Verse 15

न पश्येच्चार्कमुद्यन्तन्नास्तं यान्तं न चाम्भसि नेक्षेन्नग्नां स्त्रियं कूपं शूनास्थानमघौघिनं

Huwag tumingin sa araw habang sumisikat, ni habang lumulubog, ni sa anyo nitong nasasalamin sa tubig. Huwag ding tumitig sa hubad na babae, sa balon, sa isang tiwangwang na lugar, o sa bunton ng kasalanan/kasamaan.

Verse 16

कार्पासाथि तया भस्म नाक्रामेद् यच्च कुत्सितं अन्तःपुरं वित्तिगृहं परदौत्यं ब्रजेन्न हि

Huwag apakan o lampasan ang bulak (karpāsa) at abo, ni anumang itinuturing na marumi. Tunay nga, huwag pumasok sa antaḥpura (loob na silid ng kababaihan), huwag pumasok sa bahay-yaman/imbakan, at huwag ding gumanap na sugo para sa iba (tagapamagitan sa kanilang mga gawain).

Verse 17

नारोहेद्विषमान्नावन्न वृक्षं न च पर्वतं अर्थायतनशास्त्रेषु तथैव स्यात् कुतूहली

Huwag sumakay sa bangkang di-ligtas, ni huwag umakyat sa puno o bundok. Gayundin, sa mga śāstra tungkol sa yaman at pamamahala ng kaharian, maging mapanuri at masusing mausisa.

Verse 18

लोष्टमर्दो तृणच्छेदी नखखादी विनश्यति मुखादिवादनं नेहेद् विना दीपं न रात्रिगः

Ang dumudurog ng tipak ng lupa, pumuputol ng damo, o kumakagat ng kuko ay hahantong sa kapahamakan. Gayundin, huwag lumikha ng tugtugin sa bibig at iba pa; at kung walang ilawan, huwag gumala sa gabi.

Verse 19

नाद्वारेण विशेद्वेश्म न च वक्त्रं विरागयेत् कथाभङ्गं न कुर्वीत न च वासोविपर्ययं

Huwag pumasok sa bahay sa pintuang likod o tagiliran; at huwag magpakita ng mukhang may paghamak o pagkainis. Huwag putulin ang daloy ng usapan, at huwag magsuot ng kasuotan nang baligtad o di-wasto.

Verse 20

भद्रं भद्रमिति ब्रूयान्नानिष्टं कीर्तयेत् क्वचित् पालाशमासनं वर्ज्यं देवादिच्छायया व्रजेत्

Magsalita lamang ng mapalad na salita, na binibigkas ang “bhadra, bhadra” (nawa’y maging mapalad), at huwag banggitin kailanman ang di-mapalad. Iwasan ang upuang yari sa kahoy na palāśa, at huwag dumaan sa anino ng diyos at mga katulad na banal na bagay.

Verse 21

न मध्ये पूज्ययोर्यायात् नोच्छिष्टस्तारकादिदृक् नद्यान्नान्यां नदीं ब्रूयान्न कण्डूयेद् द्विहस्तकं

Huwag dumaan sa gitna ng dalawang kagalang-galang. Kapag nasa kalagayang katatapos kumain (di-ganap na malinis), huwag tumingin sa mga bituin at iba pa. Pagdating sa isang ilog, huwag banggitin ang ibang ilog; at huwag kamutin ang sarili gamit ang dalawang kamay.

Verse 22

असन्तर्प्य पितॄन् देवान्नदीपारञ्च न व्रजेत् मलादिप्रक्षिपेन्नाप्सु न नग्नः स्नानमाचरेत्

Kung hindi muna napasiyahan sa handog ang mga ninuno (pitṛ) at ang mga diyos, hindi dapat tumungo sa malayong pampang ng ilog. Huwag magtapon ng dumi at katulad nito sa tubig; at huwag maligo nang hubad.

Verse 23

परभृतो भवेन्न हि इति झ लोष्टमद्दीत्यादिः, न रात्रिग इत्य् अन्तः पाठः, गपुस्तके नास्ति देवाद्रिच्छाययेति ख , छ , ग च मलादिक्षेपयेन्नाप्सु इति ख , ट च ततः समभिगच्छेत योगक्षेमार्थमीश्वरं स्रजन्नात्मनाप्पनयेत् खरादिकरजस्त्यजेत्

Ayon sa pagbasa na “parabhṛto bhavenna hi,” hindi dapat maging taong umaasa sa iba. May mga salin na tumutukoy sa “loṣṭa-mad” at kaugnay na mga salita; may isa pang panloob na pagbasa na “na rātrigaḥ,” at sa isang manuskrito ay wala ito. May ilang tradisyon na bumabasa ng “devādri-cchāyāyā” (“sa lilim ng banal na bundok”); ang iba nama’y “malādi kṣepayen nāpsu” (“huwag magtapon ng dumi sa tubig”). Pagkaraan, para sa yoga-kṣema (kapakanan at katiwasayan), dapat lumapit sa Panginoon; at matapos isuot ang kuwintas ng bulaklak sa sarili bilang bahagi ng pagsamba, alisin ito at iwaksi ang alikabok at dumi—gaya ng alikabok mula sa asno at iba pa—ibig sabihin, itakwil ang karumihan.

Verse 24

हीनान्नावहसेत् गच्छेन्नादेशे नियसेच्च तैः वैद्यराजनदीहीने म्लेच्छस्त्रीबहुनायके

Huwag maglakbay sakay ng mababa o di-ligtas na bangka; huwag pumunta sa di-wastong lupain, ni manirahan sa piling ng gayong mga tao. Iwasan ang pook na walang manggagamot, walang hari, at walang ilog—at ang lugar na pinaghaharian ng mleccha, ng mga babae, o ng maraming pinuno.

Verse 25

रजस्वलादिपतितैर् न भाषेत केशवं स्मरेत् नासंवृतमुखः कुर्याद्धासं जृम्भां तथा क्षुतं

Huwag makipag-usap sa babaeng may regla at sa mga katulad nito (yaong nasa kalagayang marumi o nalugmok ang asal). Alalahanin si Keśava (Viṣṇu). At huwag tumawa, humikab, o bumahing na hindi natatakpan ang bibig.

Verse 26

प्रभोरप्यवमनं खद्गोपयेद्वचनं बुधः इन्द्रियाणां नानुकूली वेदरोधं न कारयेत्

Kahit ang isang panginoon ay magsalita nang may paghamak, ang marunong ay dapat itong itago, gaya ng pagsasaklob ng tabak sa kaluban. Huwag, alang-alang sa pagpapasaya sa mga pandama (indriya), magdulot ng hadlang sa Veda—sa tungkulin at kapangyarihang Vediko.

Verse 27

नोपेक्षितव्यो व्याधिः स्याद्रिपुरल्पो ऽपि भार्गव रथ्यातिगः सदाचामेत् विभृयान्नाग्निवारिणी

O Bhārgava, ang karamdaman ay hindi dapat pabayaan, gaya ng kaaway na kahit maliit ay hindi dapat maliitin. Ang naglalakad sa lansangang-bayan ay dapat laging magsagawa ng ācamana (ritwal na paghuhugas/pagmumog) at magdala ng apoy at tubig bilang pananggalang.

Verse 28

न हुङ्कुर्याच्छिवं पूज्यं पादं पादेन नाक्रमेत् प्रत्यक्षं वा परोक्षं वा कस्य चिन्नाप्रियं वदेत्

Huwag magbigkas ng mapanlait na “huṅ” laban kay Śiva na karapat-dapat sambahin; huwag tapakan o lampasan ng sariling paa ang paa ng iba; at huwag magsalita ng anumang nakasasakit o di-kalugdan ng sinuman, sa harap man o sa likod nila.

Verse 29

वेदशास्त्रनरेन्द्रर्षिदेवनिन्दां विवर्जयेत् स्त्रीणामीर्षा न कर्तव्या त्रिश्वासन्तासु वर्जयेत्

Dapat iwasan nang lubos ang paglibak sa Veda at mga śāstra, sa hari, sa mga ṛṣi, at sa mga diyos. Huwag magtanim ng paninibugho laban sa kababaihan; at iwasan ang pakikipag-ugnayan/pakikipagtalik sa babaeng nasa kalagayang “tatlong-hininga,” ibig sabihi’y may regla.

Verse 30

धर्मश्रुतिं देवरतिं कुर्याद्धर्मादि नित्यशः सोमस्य पूजां जन्मर्क्षे विप्रदेवादिपूजनं

Dapat laging magsikap sa pakikinig ng mga aral ng dharma at sa debosyon sa mga diyos, at araw-araw isagawa ang mga tungkuling nagsisimula sa dharma at iba pa. Sa araw ng sariling bituing-kapanganakan (janma-nakṣatra), sambahin si Soma at parangalan din ang mga Brahmin at ang mga diyos (at iba pang kagalang-galang).

Verse 31

पुर्वत्सोपि इति ङ समाचामेदिति छ स्त्रीणामिच्छेति क देवनतिमिति ग , घ , ङ , ञ , ट च वेदनतिमिति ख ,छ च भद्रं भद्रमिति ब्रूयादित्यादिः, कुर्याद्धर्मादि नित्यश इत्य् अन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति षष्ठीचतुर्दश्यष्टम्यामभ्यङ्गं वर्जयेत्तथा दूराद्गृहान् मूत्रविष्ठे नोत्तमैवैरमाचरेत्

May mga tala ng iba’t ibang pagbasa ayon sa magkakaibang manuskrito (hal. “purvatsopi,” “samācāmet,” “strīṇām icchā,” “deva-nati / veda-nati,” at “bhadraṃ bhadram iti brūyāt”); at ang panloob na pagbasa na “kuryād dharmādi nityaśaḥ” ay wala sa manuskritong Jha. Ang tuntuning ipinag-uutos ay: iwasan ang pagmamasahe na may langis (abhyaṅga) sa ika-6, ika-14, at ika-8 na araw ng buwang lunar; gayundin, ilayo ang mga bahay sa ihi at dumi; at huwag makipagtalo sa mga taong mabuti/mahuhusay.

Frequently Asked Questions

Brahma-muhūrta rising with deva-smaraṇa → śauca and ācamana (with earth) → dantadhāvana → morning snāna (with mantra-recitation and japa) → tarpaṇa → homa → dāna, followed by sustained ethical restraints in speech, gaze, and conduct.

The chapter cites Hiraṇyavarṇāḥ (three verses), Śanno devī, Āpo hi ṣṭhā (three verses), Idam āpaḥ, plus optional recitations: Aghamarṣaṇa-sūkta, Drupadā hymn, Yuñjate manaḥ hymn, and the Pauruṣa (Puruṣa) sūkta for udakāñjali/tarpaṇa.

It sacralizes bodily and civic discipline by linking purity acts to mantra, japa, tarpaṇa, homa, and dāna, making self-regulation and social non-harm instruments of dharma that protect yoga-kṣema and purify intention toward Mukti.