Adhyaya 26
Explanation of the Characteristics of Mudrās (मुद्रालक्षणकथनं)
Matapos ipakita sa naunang kabanata ang mga mantra, tumutungo ang talakayan sa mudrā-lakṣaṇa: ang mga tanda at gumaganang anyo ng mga galaw ng kamay sa ritwal na lumilikha ng sannidhya (banal na presensya) at kaugnay na bisa ng pagsamba. Ipinakikilala ni Nārada ang Añjali bilang pangunahing mudrā ng mapitagang pagpupugay, nakahanay sa puso, at itinatatag ang debosyon bilang pasukan sa mas teknikal na pamamaraan. Pagkatapos ay inilalarawan ang tiyak na mga porma ng kamay—nagsisimula sa pagkakakuyom ng kaliwang kamao na may nakatayong hinlalaki at sa tungkulin ng hinlalaki ng kanang kamay sa pagkapit—na nagpapakita ng eksaktong koreograpiya ng katawan bilang bahagi ng mantra-vidyā. Ibinubukod ang karaniwan (sādhāraṇa) at di-karaniwan (asādhāraṇa) na mga mudrā sa loob ng ritwal na vyūha, at inilalatag ang sunod-sunod na walong galaw na nalilikha sa unti-unting pagluwag/pagbuka mula sa kalingkingan pataas. Binabanggit din ang mga baryanteng pagbasa sa manuskrito hinggil sa paggamit ng bīja at mga layunin gaya ng siddhi, saka ipinapasok ang Varāha-mudrā at ang sunud-sunod na hanay ng aṅganā-mudrās. Nagtatapos ang pamamaraan sa pag-urong at pagsasalamin ng porma sa kanang panig, na nagsasaad na ang wastong pagkakaayos ay nagbubunga ng mudrā-siddhi—tagumpay sa ritwal sa pamamagitan ng disiplinadong anyo.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये मन्त्रप्रदर्शनं नाम पञ्चविंशो ऽध्यायः अथ षड्विंशो ऽध्यायः मुद्रालक्षणकथनं नारद उवाच मुद्राणां लक्षणं वक्ष्ये सान्निध्यादिप्रकारकं अञ्जलिः प्रथमा मुद्रा वन्दनी हृदयानुगा
Sa gayon, sa Ādi-Mahāpurāṇa na Agni Purāṇa, nagtatapos ang ika-dalawampu’t limang kabanata na pinamagatang “Pagpapakita ng mga Mantra.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-dalawampu’t anim na kabanata, “Pagpapaliwanag ng mga Katangian ng mga Mudrā.” Sinabi ni Nārada: “Ilalarawan ko ang mga palatandaang tumutukoy sa mudrā—yaong lumilikha ng sānnidhya (ritwal na presensiya) at mga kaugnay na bunga. Ang unang mudrā ay Añjali (magkasanib ang palad): isang kilos ng mapitagang pagbati, isinasagawa ayon sa puso (o inilalagay sa tapat ng dibdib).”
Verse 2
ऊर्ध्वाङ्गुष्ठोवाममुष्टिर्दक्षिणाङ्गुष्ठबन्धनं सव्यस्य तस्य चाङ्गुष्ठो यस्य चोर्ध्वे प्रकीर्तितः
Ang kaliwang kamay ay gawing kamao na ang hinlalaki ay nakatindig paitaas; ang kanang hinlalaki ang siyang magbibigkis (kakapit) sa kaliwang kamao. Ang ayos na iyon ay ipinahahayag na yaong ang hinlalaki ay nasa itaas.
Verse 3
तिस्रः साधरणा व्यूहे अथासाधरणा इमाः कनिष्ठादिविमोकेन अष्टो मुद्रा यथाक्रमं
Sa pormasyong ritwal (vyūha) ay may tatlong karaniwang (sādhāraṇa) mudrā; at ngayon ay itinuturo ang mga di-karaniwan (asādhāraṇa) na ito. Sa sunud-sunod na pagbubukas/pagluwag ng mga daliri na nagsisimula sa hinliliit, may walong mudrā ayon sa wastong pagkakasunod.
Verse 4
अष्टानां पूर्ववीजानां क्रमशस्त्ववधारयेत् अङ्गुष्ठेन कनिष्टान्तं नमयित्वाङ्गुलित्रयं
Dapat na tiyakin nang sunod-sunod ang pagkakasunud-sunod ng unang walong pantig-binhi (bīja). Sa pamamagitan ng hinlalaki, ibaluktot ang dulo ng kalingking, at saka ibaluktot ang pangkat ng tatlong daliri.
Verse 5
ऊर्ध्वं कृत्वा सम्मुखञ्च वीजाय नवमाय वै वामहस्तमथोत्तानं कृत्वार्धं नामयेच्छनैः
Pag naitaas at naiharap sa unahan, isagawa ang ikasiyam na mudrā ng pagpaypay para sa bīja. Pagkaraan, buksan ang kaliwang kamay (palad pataas) at dahan-dahang ibaluktot hanggang kalahati.
Verse 6
सर्वसिद्ध्यै इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः वैराजं नागसंयुतमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाट्ःअः यौ वीजं चाङ्गसंयुतमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः यः सव्येर्धे प्रकीर्तित इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः वराहस्य स्मृता मुद्रा अङ्गनाञ्च क्रमादिमाः एकैकां मोचयेद्बद्ध्वा वाममुष्टो तथागुलीं
“Para sa pagkamit ng lahat ng siddhi”—ganito ang pagbasa sa ilang minarkahang manuskrito; at may iba na bumabasa: “ang anyong Vairāja na kaugnay ng sangkap na Nāga.” May iba pang bumabasa: “ang bīja na ‘yau’ na kasama ang mga aṅga (mga pantulong na mantra),” at may bumabasa rin: “ang pantig na ‘yaḥ’ ay ipinahahayag na nasa kaliwang kalahati.” Pagkaraan, itinuturo ang Mudrā ni Varāha, at gayundin ang pagkakasunod na nagsisimula sa mga aṅganā-mudrā: matapos buuin ang kamaong kaliwa at ayusin ang mga daliri, pakawalan ang mga ito isa-isa ayon sa ayos.
Verse 7
आकुञ्चयेत् पूर्वमुद्रां दक्षिणेप्येवमेव च ऊर्ध्वाङ्गुष्ठो वाममुष्ठिर्मुद्रासिद्धिस्ततो भवेत्
Dapat na unang ipulupot (ikontraksiyon) ang naunang mudrā; at sa kanang panig ay gayon din. Kapag ang kaliwang kamay ay ginawang kamao at ang hinlalaki ay nakatindig, saka nagaganap ang ganap na pagsasakatuparan ng mudrā.
Frequently Asked Questions
Añjali (palms joined) is taught first; it functions as a gesture of reverent salutation and is performed in alignment with the heart, establishing devotional orientation and ritual propriety.
By disciplining bodily action into precise mudrā-forms that invoke sannidhya, the chapter links external ritual correctness (karma/ācāra) with inner devotion and concentration, supporting Dharma and ultimately aiding the pursuit of Mukti while enabling efficacious practice (Bhukti).