Adhyaya 22
Chapter 22 — स्नानविधिकथनं (Instruction on the Rite of Bathing)
Itinatakda ng kabanatang ito ang snāna (ritwal na pagligo) bilang kailangang paghahanda sa pagsamba, na inuugnay ang paglilinis ng katawan sa panloob na disiplina na binabantayan ng mga mantra. Nagsisimula ito sa pagkuha ng dalisay na lupa (mṛttikā) habang binibigkas ang Nṛsiṃha/Siṃha mantra, paghahati nito, at paggamit ng isang bahagi para sa “pagligong pang-isip” (manaḥ-snāna), na nagsasaad na ang kadalisayan ay una munang panloob. Pagkatapos ng paglubog at ācamana, isinasagawa ang nyāsa at itinatatag ang proteksiyong bakod (rakṣā/digbandha) sa pagbigkas ng lion-mantra, at binabanggit ang mga alternatibong pormulang panangga (Tvaritā o Tripurā). Sa pagtuon ng puso sa Hari-jñāna sa pamamagitan ng walong-pantig na mantra, pinababanal ang tubig-tīrtha sa Vāsudeva-japa, nililinis ang katawan sa mga mantrang Vedic, at sinasamba ang Diyos na nasa anyong mūrti. Kasunod ang aghamarṣaṇa, pagsusuot ng malinis na kasuotan, paglilinis ng tubig sa palad, prāṇāyāma sa ilalim ng Nārāyaṇa mantra, pag-aalay ng arghya sa labindalawang-pantig na mantra, at malawak na pag-uulit ng mantra kabilang ang pag-anyaya mula yogapīṭha hanggang sa mga dikpāla, mga ṛṣi, at pitṛ-gaṇa. Nagtatapos ang ritwal sa pagpapauwi sa mga nilalang sa kani-kanilang kinalalagyan, pag-urong ng mga “bahagi” ng seremonya, at pagpasok sa lugar ng pagsamba—isang muling magagamit na huwaran para sa iba pang pūjā sa pamamagitan ng pangwakas na snāna na nakabatay sa mūla-mantra.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये वासुदेवादिपूजाकथनं नाम एकविंशतितमो ऽध्यायः अथ द्वाविंशो ऽध्यायः स्नानविधिकथनं नारद उवाच वक्ष्ये स्नानं क्रियाद्यर्थं नृसिंहेन तु मृत्तिकां गृहीत्वा तां द्विधा कृत्वा मनःस्नानमथैकया
Sa gayon, sa Agni Purāṇa, nagwakas ang ika-dalawampu’t isang kabanata na pinamagatang “Paglalahad ng pagsamba kay Vāsudeva at iba pa.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-dalawampu’t dalawang kabanata, “Pagtuturo sa tuntunin ng pagligo.” Sinabi ni Nārada: “Ipapaliwanag ko ang pagligo, para sa layunin ng mga gawaing ritwal at iba pa. Pagkuha ng lupang panlinis (mṛttikā) sa pamamagitan ng mantra ni Nṛsiṃha at paghahati nito sa dalawa, gawin ang ‘pagligo ng isip’ (manas-snāna) gamit ang isang bahagi.”
Verse 2
निमज्याचम्य विन्यस्य सिंहेन कृतरक्षकः ह्रीं त्वरितायै, ह्रीं ऐं क्लीं सौ त्रिपुरा इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः कृतरक्षण इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः विधिस्नानं ततः कुर्यात् प्राणायामपुरःसरं
Pagkalubog (sa tubig) at matapos gawin ang ācamana, at maisagawa ang nyāsa ayon sa tuntunin, itatag ang pag-iingat sa pamamagitan ng mantrikong pormulang ‘Siṃha’. (Bigkasin) “Hrīṃ, kay Tvaritā,” o ayon sa ibang minarkahang pagbasa: “Hrīṃ aiṃ klīṃ sau—Tripurā.” Matapos makumpleto ang ritwal ng pag-iingat, saka gawin ang pagligong ayon sa batas, na pinangungunahan ng prāṇāyāma.
Verse 3
हृदि ध्यायन् हरिज्ञानं मन्त्रेणाष्टाक्षरेण हि त्रिधा पाणितले मृत्स्नां दिग्बन्धं सिंहजप्ततः
Sa puso ay magnilay sa nagliligtas na kaalaman ni Hari (Viṣṇu), at gamitin ang walong-pantig na mantra; kumuha ng lupa (luwad/alikabok na panlinis) sa palad nang tatlong ulit. Sa lupang ‘na-japa’ sa mantra ng ‘Siṃha’, isagawa ang digbandha—ang pagbibigkis sa mga direksiyon—bilang pananggalang na bakod.
Verse 4
वासदेवप्रजप्तेन तीर्थं सङ्कल्प्य चालभेत् गात्रं वेदादिना मन्त्रैः सम्मार्ज्याराध्य मूर्तिना
Matapos basbasan ang banal na tubig sa pamamagitan ng japa ng pangalan/mantra ni Vāsudeva, dapat itong italaga sa saṅkalpa bilang tīrtha at saka salukin; pagkatapos, linisin ang katawan sa mga mantrang Veda at kaugnay na mga mantra, at sambahin ang Diyos na nakatawang anyo sa mūrti (larawan/ikono).
Verse 5
कृत्वाघमर्षणं वस्त्रं परिधाय समाचरेत् विन्यस्य मन्त्रैर् द्विर्मार्ज्य पाणिस्थं जलमेव च
Pagkatapos isagawa ang ritong Aghamarṣaṇa, magsuot ng kasuotan at ipagpatuloy ang pagsasagawa; saka gawin ang nyāsa sa pamamagitan ng mga mantra, at punasan nang dalawang ulit ang tubig na nasa palad din.
Verse 6
नारायणेन संयम्य वायुमाघ्राय चोत्सृजेत् जलं ध्यायन् हरिं पश्चाद्दत्वार्घ्यं द्वादशाक्षरं
Sa pamamagitan ng (mantra) “Nārāyaṇa,” pigilin ang hininga, langhapin ang hangin at saka ilabas. Magnilay kay Hari sa tubig; pagkatapos—pagkaraang maghandog ng arghya—bigkasin ang labindalawang-pantig na mantra (dvādaśākṣara).
Verse 7
जप्त्वान्याञ्छतशस्तस्य योगपीठादितः क्रमात् मन्त्रान् दिक्पालपर्यन्तानृषीन् पितृगणानपि
Pagkaraan, bigkasin ang iba pang mga mantra ng ritong iyon nang daan-daang ulit, ayon sa pagkakasunod mula sa yogapīṭha; at (tawagin/usalin) ang mga mantra hanggang sa mga tagapagbantay ng mga dako (dikpāla), pati ang mga ṛṣi at ang mga pangkat ng ninuno (pitṛgaṇa).
Verse 8
मनुष्यान् सर्वभूतानि स्थावरान्तान्यथावसेत् न्यस्य चाङ्गानि संहृत्य मन्त्रान्यागगृहं व्रजेत् एवमन्यासु पूजासु मूलाद्यैः स्नानमाचरेत्
Dapat niyang pauwiin (visarjana) ang mga tao at lahat ng nilalang—hanggang sa mga di-nakakilos—bawat isa sa nararapat na kinalalagyan. Pagkatapos, gawin ang nyāsa at tipunin/ibalik (saṃhāra) ang mga sangkap o mga bahagi, at magtungo sa yāgagṛha (silid ng handog) habang bumibigkas ng mga mantra. Sa gayon din, sa iba pang pagsamba, isagawa ang pangwakas na paliligo (snāna) gamit ang mūla-mantra at iba pang pangunahing mantra.
Frequently Asked Questions
The chapter emphasizes a sequenced purification protocol—mṛttikā with Siṃha/Nṛsiṃha mantra, ācamana, nyāsa, rakṣā and digbandha, tīrtha-saṅkalpa via Vāsudeva-japa, aghamarṣaṇa, prāṇāyāma with Nārāyaṇa, and arghya with the dvādaśākṣara—showing how mantra and breath discipline structure ritual purity.
By making external bathing dependent on manaḥ-snāna and Hari-jñāna meditation, it frames ritual as inner transformation: protection (digbandha), mantra-japa, and prāṇāyāma stabilize attention and purity, preparing the practitioner for deity-worship that supports dharma, bhakti, and ultimately mokṣa.
The rite is organized around protective Siṃha/Nṛsiṃha formulas, the aṣṭākṣara (Hari-centered) mantra for inward focus, Vāsudeva-japa for consecrating tīrtha-water, Nārāyaṇa for breath restraint, and the dvādaśākṣara for arghya and continuation of the worship sequence.