Adhyaya 17

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये बुद्धकल्क्यवतारवर्णनं नाम षोडशो ऽध्यायः अथ सप्तदशो ऽध्यायः सृष्टिविषयकवर्ननम् अग्निर् उवाच जगत्सर्गादिकान् क्रीडान् विष्णोर्वक्ष्येधुना शृणु स्वर्गादिकृत् स सर्गादिः सृष्ट्यादिः सगुणोगुणः

Sa ganito, sa Agni Purāṇa, nagwakas ang ikalabing-anim na kabanata na “Paglalarawan sa mga Avatāra nina Buddha at Kalki.” Ngayon ay nagsisimula ang ikalabingpitong kabanata, “Salaysay hinggil sa Paglikha.” Sinabi ni Agni: Makinig ngayon, ilalarawan ko ang mga banal na lila ni Viṣṇu, mula sa paglalabas o pag-emanate ng sansinukob. Siya ang lumikha ng langit at ng iba pa; Siya ang pinagmumulan ng paglikha at ng mga kasunod nito, ang tagapagpasimula ng pagpapakita—kapwa may mga katangian at lampas sa mga katangian.

Verse 2

ब्रह्माव्यक्तं सदाग्रे ऽभूत् न खं रात्रिदिनादिकं प्रकृतिं पुरुषं विष्णुः प्रविश्याक्षोभयत्ततः

Sa pasimula, ang Brahman ay umiiral bilang di-nahahayag (avyakta); wala pa ang kalawakan/espasyo (kha), ni ang gabi at araw at mga katulad. Pagkaraan, si Viṣṇu, pagpasok sa Prakṛti at Puruṣa, ay ginising at pinakilos ang mga ito, kaya nagsimula ang paglikha.

Verse 3

स्वर्गकाले महत्तत्त्वमहङ्कारस्ततो ऽभवत् वैकारिकस्तैजसश् च भूतादिश् चैव तामसः

Sa panahon ng paglalang ng sansinukob, lumitaw ang prinsipyong tinatawag na Mahat-tattva; mula roon ay sumibol ang ahaṅkāra (kamalayang-ako), na may tatlong anyo: sāttvika (vaikārika), rājasa (taijasa), at tāmasa (bhūtādi).

Verse 4

अहङ्काराच्छब्दमात्रमाकाशमभवत्ततः स्पर्शमात्रो ऽनिलस्तस्माद्रूपमात्रो ऽनलस्ततः

Mula sa ahaṅkāra ay lumitaw ang ākāśa (eter) na binubuo lamang ng potensiyal ng tunog; mula roon ay lumitaw ang anila (hangin) na binubuo lamang ng potensiyal ng haplos; at mula roon ay lumitaw ang anala (apoy) na binubuo lamang ng potensiyal ng anyo/kulay (pagkakakita).

Verse 5

रसमात्रा आप इतो गन्धमात्रा मही स्मृता अहङ्कारात्तामसात्तु तैजसानीन्द्रियाणि च

Ang tubig ay nauunawaan dito na binubuo lamang ng potensiyal ng lasa (rasa-mātra); at ang lupa ay inaalala na binubuo lamang ng potensiyal ng amoy (gandha-mātra). At mula sa ahaṅkāra na tāmasa ay lumilitaw din ang mga indriya na taijasa (mga kakayahang kumilos at makaalam).

Verse 6

वैकारिका दश देवा मन एकादशेन्द्रियम् ततः स्वयंभूर्भगवान् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः

Mula sa prinsipyong vaikārika (sāttvika) ay lumitaw ang sampung diyos na namumuno sa mga pandama, at ang manas (isip) bilang ikalabing-isang kakayahang-pandama. Pagkaraan, ang Panginoong Sariling-silang (Svayambhū), sa pagnanais na lumikha, ay nagluwal ng sari-saring nilalang.

Verse 7

अप एव ससर्जादौ तासु वीर्यमवासृजत् आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः

Sa pasimula, nilikha Niya ang mga Tubig lamang; at sa mga iyon ay pinakawalan Niya ang Kanyang kapangyarihang mapaglikha at mapagpaanak. Ang mga tubig ay tinatawag na “nārā”; tunay nga, ang mga tubig ay supling ni Nara—kaya (Siya) ay “Nārāyaṇa,” ang Tahanan ng mga Tubig.

Verse 8

अयनन्तस्य ताः पूर्वन्तेन नारायणः स्मृतः हिरण्यवर्णमभवत् तदण्डमुदकेशयम्

Sa naunang dulo ng di-masukat na pag-ikot (ng panahon/paglikha), Siya ay inaalala bilang Nārāyaṇa. Ang Itlog ng sansinukob ay naging kulay-ginto, at ang itlog na iyon ay nakahimlay sa mga tubig.

Verse 9

तस्मिन् जज्ञे स्वयं ब्रह्मा स्वयम्भूरिति नः श्रुतम् हिरण्यगर्भो भगवानुषित्वा परिवत्सरम्

Sa kalagayang yaon, si Brahmā ay isinilang mula sa sarili—gaya ng aming narinig—(siya), ang Mapalad na Panginoong Hiraṇyagarbha, matapos manahan doon sa loob ng isang buong taon.

Verse 10

तदण्डमकरोत् द्वैधन्दिवं भुवमथापि च तयोः शकलयोर्मध्ये आकाशमसृजत् प्रभुः

Pagkaraan, hinati ng Panginoon ang kosmikong itlog sa dalawa—sa langit at sa lupa—at sa pagitan ng dalawang kalahati, nilikha ng Makapangyarihan ang kalawakan (ākāśa).

Verse 11

अप्सु पारिप्लवां पृथिवीं दिशश् च दशधा दधे तत्र कालं मनो वाचं कामं क्रोधमथो रतिम्

Sa loob ng mga tubig, itinatag Niya ang daigdig—lumulutang at pasan ng mga iyon—at itinakda rin ang mga direksiyon sa sampu. Doon ay inilagay Niya nang wasto ang Panahon, ang isip, ang pananalita, ang pagnanasa (kāma), ang galit, at pati ang rati, ang ligayang seksuwal.

Verse 12

आठस्तु महाभारतीयहरिवंशपर्वण उद्धृत इति अध्यवसीयते उभयत्र क्रमेण पाठसाम्यात् तासु बीजमथासृजदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हिरण्यगर्भमभवदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हिरण्यवर्ण इति ग, चिह्नित्गपुस्तकपाठः ससर्ज सृष्टिन्तद्रूपां स्रष्टुमिच्छन् प्रजापतिः विद्युतोशनिमेघांश् च रोहितेन्द्रधनूंषि च

Napagpasyahan na ang pagbabasang ito ay sinipi mula sa bahaging Harivaṃśa ng Mahābhārata, sapagkat sa dalawang dako ay magkatugma ang pagkakasunod ng teksto. (Itinala ang mga baryanteng pagbasa:) “Pagkaraan ay inihagis niya ang binhi sa kanila”—ayon sa minarkahang manuskrito; “Siya ay naging Hiraṇyagarbha (Gintong Sinapupunan)”—ayon sa minarkahang manuskrito; “ginintuang kulay”—ayon sa isa pang minarkahang manuskrito. Sa pagnanais na lumikha, iniluwal ni Prajāpati ang paglikhang may gayong anyo: mga kidlat, mga kulog/vajra, mga ulap, at ang mapulang nagliliwanag na mga bahaghari ni Indra.

Verse 13

वयांसि च ससर्जादौ पर्जन्यञ्चाथ वक्त्रतः ऋचो यजूंषि सामानि निर्ममे यज्ञसिद्धये

Sa pasimula ay nilikha niya ang mga ibon, at saka (iniluwal) si Parjanya, ang diyos ng ulan; at mula sa (kanyang) bibig ay hinubog niya ang mga taludtod na Ṛc, ang mga pormulang Yajus, at ang mga awit na Sāman, upang maganap nang ganap ang yajña (handog na sakripisyo).

Verse 14

साध्यास्तैर् अयजन्देवान् भूतमुच्चावचं भुजात् सनत्कुमारं रुद्रञ्च ससर्ज क्रोधसम्भवम्

Sa pamamagitan ng mga iyon, sinamba ng mga Sādhya ang mga diyos; at mula kay Bhujāt ay sumibol ang mga nilalang na sari-sari, mataas at mababa ang uri. Iniluwal din niya si Sanatkumāra at si Rudra, na ang huli ay isinilang mula sa poot.

Verse 15

मरीचिमत्र्यङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् वसिष्ठं मानसाः सप्त ब्रह्माण इति निश्चिताः

Sina Marīci, Atri, Aṅgiras, Pulastya, Pulaha, Kratu, at Vasiṣṭha—ang pitong ito ay tiyak na kinikilalang mga anak na isinilang mula sa isipan (manas) ni Brahmā, ang pitong Brahmarṣi.

Verse 16

सप्तैते जनयन्ति स्म प्रजा रुद्राश् च सत्तम द्विधा कृत्वात्मनो देहमर्धेन पुरुषो ऽभवत् अर्धेन नारी तस्यां स ब्रह्मा वै चासृजत् प्रजाः

O pinakamainam sa mga may kabutihan, ang pitong ito at ang mga Rudra ay tunay na lumilikha ng lahi. Hinati niya ang sarili niyang katawan sa dalawa: sa isang kalahati ay naging lalaki siya, at sa kabilang kalahati ay naging babae; at sa loob niya (bilang babae), si Brahmā ay tunay na lumikha ng mga nilalang.