Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

अर्जुनस्य अन्त्येष्टि, द्वारकाप्लावनम्, कलिप्रवेशः, कालोपदेशः

सृष्टाः कालेन कालेन पुनर् यास्यन्ति संक्षयम् कालात्मकम् इदं सर्वं ज्ञात्वा शमम् अवाप्नुहि

sṛṣṭāḥ kālena kālena punar yāsyanti saṃkṣayam kālātmakam idaṃ sarvaṃ jñātvā śamam avāpnuhi

สรรพสัตว์ที่ถูกสร้างขึ้น ย่อมกลับไปสู่ความสลายครั้งแล้วครั้งเล่าตามกาลเวลา. เมื่อรู้ว่าเอกภพทั้งมวลนี้เป็นกาละเอง จงบรรลุความสงบ และตั้งมั่นในสันติภายใน

सृष्टाःcreated
सृष्टाः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसृज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying the previously listed entities)
कालेनby time
कालेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
कालेनagain and again (by time)
कालेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (repetition for emphasis)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्ति-बोधक-अव्यय (adverb)
यास्यन्तिwill go/attain
यास्यन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
संक्षयम्destruction, dissolution
संक्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
कालात्मकम्of the nature of time
कालात्मकम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाल + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कालस्य आत्मा/स्वरूपम् इति); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of 'idam sarvam')
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र द्वितीया (as object of implied 'jñātvā')
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of 'idam')
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootज्ञा (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
शमम्peace, tranquility
शमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अवाप्नुहिattain
अवाप्नुहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + आप् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Sage Parāśara (teaching Maitreya)

T
Time (Kāla)

FAQs

Kāla is presented as the governing force that repeatedly carries created beings from manifestation to dissolution, highlighting the cyclical order of the cosmos.

He advises Maitreya to recognize that everything is time-conditioned and, through that understanding, to cultivate śama—steadiness and inner peace rather than attachment.

Even when the verse foregrounds Time, the Vishnu Purana’s broader framework treats cosmic order and cycles as operating under the supreme reality—Vishnu—who is the sustaining ground beyond change.