HomeVamana PuranaAdh. 31Shloka 77
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Birth of Skanda (Kartikeya), Shloka 77

The Birth and Consecration of Skanda (Kartikeya) at Kurukshetra

ऐरावत्याश्चतुर्द्दष्ट्रः षोडशाक्षो वितस्तया मार्जारं सौशिकी प्रादात् क्रथक्रौञ्चौ च गौतमी

airāvatyāścaturddaṣṭraḥ ṣoḍaśākṣo vitastayā mārjāraṃ sauśikī prādāt krathakrauñcau ca gautamī

จากแม่น้ำไอราวตี บังเกิด จตุรทัษฏระ; จากวิตัสตา บังเกิด โษฑศากษะ. แม่น้ำเสาษิกีให้กำเนิด มารฺชาระ; และแม่น้ำโคตมีให้กำเนิด กรถะ กับ เกราญจะ.

airāvatyāḥof Airāvatī
airāvatyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootairāvatī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
caturdaṣṭraḥCaturdaṣṭra (four-tusked; name)
caturdaṣṭraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcatur-daṣṭra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
ṣoḍaśākṣaḥṢoḍaśākṣa (sixteen-eyed; name)
ṣoḍaśākṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṣoḍaśa-akṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
vitastayāby Vitastā
vitastayā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvitastā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
mārjārama cat / Mārjāra (name)
mārjāram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmārjāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
sauśikīSauśikī (name)
sauśikī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsauśikī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
prādātgave
prādāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-dā (प्र + दा धातु)
FormParasmaipada (परस्मैपद), Imperfect/Aorist-like preterite form (लङ्/लुङ् usage in Purāṇic style), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
kratha-krauñcauKratha and Krauñca (two names)
kratha-krauñcau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkratha + krauñca (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Dual (द्विवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चयबोधक अव्यय)
gautamīGautamī (name)
gautamī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgautamī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
Narrator (Purāṇic voice) describing tīrtha-associated manifestations (speaker not explicit in the given excerpt).
Tīrtha Mahimā (power of sacred rivers)Sacred geography as generative/cosmogonic agencyMythic etiology of named beings linked to rivers

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

In this catalogue-style tīrtha passage, prādāt functions as ‘brought forth/produced’—an etiological mapping where rivers are treated as potent sources that manifest named beings, lineages, or emblematic figures.

Such epithets mark extraordinary, often semi-divine or symbolic entities. The text uses striking descriptors to signal the supernormal potency of the tīrtha and to make the geography memorable through mythic indexing.

The verse participates in a broader Purāṇic technique: stitching a pan-Indic sacred map by naming multiple rivers and attaching mythic ‘outputs’ to each, thereby sacralizing travel routes and regional waters through narrative association.