Vamana Purana — Birth of Skanda (Kartikeya), Shloka 76
The Birth and Consecration of Skanda (Kartikeya) at Kurukshetra
कालिन्द्याः कालकन्दश्च नर्मदाया रणोत्कटः गोदावर्याः सिद्धयात्रस्तमसायाद्रिकम्पकः 31.75 सहस्रबाहुः सीताया वञ्जूलायाः सितोदरः मन्दाकिन्यास्तथा नन्दो विपाशायाः प्रियङ्करः
kālindyāḥ kālakandaśca narmadāyā raṇotkaṭaḥ godāvaryāḥ siddhayātrastamasāyādrikampakaḥ 31.75 sahasrabāhuḥ sītāyā vañjūlāyāḥ sitodaraḥ mandākinyāstathā nando vipāśāyāḥ priyaṅkaraḥ
สำหรับแม่น้ำกาลินที (ยมุนา) มีนามว่า กาลกัณฑะ; สำหรับนรมทา มีนามว่า รโณตฺกฏะ; สำหรับโคทาวรี มีนามว่า สิทธยาตระ; และสำหรับตมสา มีนามว่า อทฺริกมฺปกะ. เช่นเดียวกัน สำหรับสีตา มีนามว่า สหัสรพาหุ; สำหรับวัญชูลา มีนามว่า สิโตทร; สำหรับมันฑากินี มีนามว่า นันทะ; และสำหรับวิปาศา มีนามว่า ปริยังกระ.
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
It sacralizes geography by personifying each river’s protective/ritual agency through a specific attendant being. For pilgrims and ritualists, such mappings explain who is to be invoked, propitiated, or remembered when approaching a given nadī.
In this verse it is a river-name within a list of nadīs. Purāṇic literature frequently uses ‘Sītā’ as a cosmographic river (notably among great rivers in broader Purāṇic geography), and the parallel structure (‘X-āyāḥ Y’) indicates a nadī with its associated gaṇa.
‘Tamasā’ is often correlated in some traditions with the Tons/Tamas in North India, but Purāṇic usage can be multivalent. ‘Vañjūlā’ is less securely identified and may reflect a regional hydronym known to the compilers or local pilgrimage circuits. The verse’s primary intent is the sacral mapping rather than modern cartographic precision.