HomeVamana PuranaAdh. 14Shloka 50
Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

Rules of Purity (Shauca)Rules of Purity (Śauca), Permissible Foods, and the Duties of the Householder and Forest-Dweller

चित्रासु हस्ते श्रवणे च तैलं क्षौरं विशाखास्वभिजित्सुवर्ज्यम् मूले मृगे भाग्रपदासु मांसं योषिन्मघाकृत्तिकयोत्तरासु

citrāsu haste śravaṇe ca tailaṃ kṣauraṃ viśākhāsvabhijitsuvarjyam mūle mṛge bhāgrapadāsu māṃsaṃ yoṣinmaghākṛttikayottarāsu

เมื่อเป็นนักษัตรจิตรา หัสตะ และศรวณะ พึงเว้นการทาน้ำมัน/อภยังคะ เมื่อเป็นวิศาขาและอภิจิต พึงเว้นกษอุระ (การโกน) เมื่อเป็นมูละ มฤคศีรษะ และภัทรปทาทั้งสอง พึงเว้นการกินเนื้อ เมื่อเป็นมฆา กฤตติกา และอุตตราทั้งหลาย พึงเว้นการเข้าใกล้สตรีเพื่อร่วมประเวณี

citrāsuin (the nakṣatra) Citrā
citrāsu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootcitrā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th), Plural; nakṣatra-name
hastein Hasta
haste:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothasta (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular; nakṣatra-name
śravaṇein Śravaṇa
śravaṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśravaṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular; nakṣatra-name
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction particle (समुच्चय-अव्यय)
tailamoil
tailam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottaila (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd), Singular
kṣauramshaving
kṣauram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṣaura (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd), Singular
viśākhāsuin Viśākhā
viśākhāsu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootviśākhā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th), Plural; nakṣatra-name
abhijitsuin Abhijit
abhijitsu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootabhijit (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular; Vedic nakṣatra-name; form shows locative ending -i(t)su
varjyamto be avoided
varjyam:
Vidhi (विधि/niyama)
TypeVerb
Rootvṛj (वृज् धातु)
FormGerundive/भाव्य (तव्यत्-प्रत्यय), Neuter, Nominative/Accusative Singular; ‘to be avoided’
mūlein Mūla
mūle:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmūla (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular; nakṣatra-name
mṛgein Mṛga(śīrṣa)
mṛge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmṛga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular; here = Mṛgaśīrṣa nakṣatra (abbrev.)
bhādrapadāsuin Bhādrapadā(s)
bhādrapadāsu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhādrapadā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th), Plural; (pūrva/uttara) bhādrapadā nakṣatra
māṃsammeat
māṃsam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmāṃsa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd), Singular
yoṣitwoman / sexual intercourse (contextual)
yoṣit:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyoṣit (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd), Singular
maghāsuin Maghā
maghāsu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmaghā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th), Plural; nakṣatra-name
kṛttikayoḥin the two Kṛttikā (days)
kṛttikayoḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṛttikā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th), Dual (द्विवचन); nakṣatra-name
uttarāsuin the Uttarā nakṣatras
uttarāsu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttarā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th), Plural; ‘Uttarā’ = (uttaraphalgunī/uttarāṣāḍhā/uttarabhādrapadā) collectively
Pulastya to Nārada (typical narrative frame; not explicit in the excerpt)
Vrata/RitualsJyotiṣa (nakṣatra timing)Dharma (Ācāra)Śauca

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Purāṇic dharma often operationalizes restraint through calendrical markers. The ethical thrust is mindfulness: even ordinary acts (food, grooming, sexuality) are to be governed by awareness and moderation.

Ancillary dharma/ācāra material; not a core pancalakṣaṇa narrative unit. Such passages function as practical guidance embedded alongside mythic and genealogical materials.

Nakṣatra-based rules reflect a worldview where microcosm and macrocosm interpenetrate: lunar stations ‘color’ human undertakings. Avoidances serve as ritualized caution, emphasizing auspicious alignment and self-restraint.